Geri Dön

Türkiye'de evde sağlık ve evde bakım hizmetlerinin analizi: sorunlar ve beklentiler odağında gelecek perspektifi

Analysis of home health and home care services in türkiye: future perspective focusing on problems and expectations

PDF İndir

  1. Tez No: 981610
  2. Yazar: İHSAN ESEN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. İSHAK AYDEMİR
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Sosyal Hizmet, Social Work
  6. Anahtar Kelimeler: Evde sağlık hizmeti, evde bakım hizmeti, bütünleşik bakım modeli, sosyal hizmet, TüBES-SBM, Türkiye, In-home healthcare services, in-home caregiving services, integrated caregiving model, social work, TüBES-SBM, Türkiye
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
  10. Enstitü: Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Araştırmanın temel amacı, Türkiye'de evde sağlık ve bakım hizmetlerinin mevcut yapısını; hizmetin kapsamı, sunum süreçleri, teknik ve fiziki kaynaklar ile kurumsal, yasal, finansal ve insan kaynağına ilişkin bileşenler açısından çok boyutlu biçimde analiz etmektir. Bu bağlamda çalışma, evde sağlık ve bakım hizmetlerinde başvurulan program, işlem ve süreçlerin neyi başarması gerektiğini, evde sağlık ve bakım hizmetlerinin etkinliğini artırmaya yönelik gereksinimlerin tespit edilmesini, sorunlar ve beklentilere yönelik gelecek perspektifinin uygulayıcıların ve karar vericilerin (yönetici ve profesyonellerin) gözünden değerlendirmeye tabi tutulmasını ve bütünleşik bir bakım modeli önerisinde bulunmayı amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Araştırma, evde sağlık ve bakım hizmetlerinin sunumunda rol alan uygulayıcılar ve yöneticilerin görüşleri doğrultusunda mevcut hizmetlerin değerlendirilmesini amaçlayan ilişkisel tarama modeli temelinde nicel bir çalışmadır. Aynı zamanda çevrimiçi ve yüz yüze olmak üzere hibrit yöntemle gerçekleştirilen anketler yoluyla verilerin toplandığı bu araştırma, evde sağlık ve bakım hizmetlerinin teknik, yapısal ve yönetsel boyutlarını incelemeyi hedefleyen bir değerlendirme araştırması niteliğindedir. Örneklem belirleme sürecinde kolayda örnekleme tekniğinden yararlanılmıştır. Veriler; Sağlık Bakanlığı Merkez Teşkilatı, Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü, Sağlık Hizmetleri Daire Başkanlığı ile Ankara, Sivas, Kırıkkale, Manisa ve Eskişehir İl Sağlık Müdürlüklerine bağlı il ve evde sağlık birimlerinin yöneticileri ve meslek elemanları; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na bağlı evde bakım yardımı hizmetlerini sunan merkez teşkilatı ve taşra teşkilatı yönetici ve uygulayıcı personelinden toplanmıştır. Evde sağlık hizmetlerinden 275 ve evde bakım yardımı hizmetlerinde de 220 olmak üzere toplamda 495 katılımcıya ulaşılmıştır. Elde edilen ham veriler SPSS 26.0 paket programında analize tabi tutulmuştur. Bulgular: Çalışmaya katılan sağlık yöneticileri (n=50) grubunun %60'ı erkek, %40'ı kadın; %74'ü evli, %26'sı bekar; %28'i Sağlık Bakanlığı Merkez Teşkilatında, %18'i İl Sağlık Müdürlüklerinde, %54'ü ise hastanelerin evde sağlık biriminde görev yapmakta; %55'i birim sorumlusu, %6'sı genel müdür ya da müdür yardımcısı, %4'ü şube müdürü ve %2'si daire başkanı pozisyonundadır. Evde Sağlık yöneticilerin çok büyük bir çoğunluğu (%98), evde sağlık ve bakım hizmetlerini kapsayacak şekilde uzun dönemli bir bakım sigortası uygulamasına ihtiyaç duyulduğunu ve %58'i ulusal veya uluslararası akreditasyonu gerekli görmektedir. Türkiye'deki evde sağlık hizmetlerinin yöneticiler tarafından değerlendirilmesi incelendiğinde, %42'si“idare eder”, %40'ı“iyi”, yalnızca %8'i“mükemmel”derken; %6'sı“orta”ve %4'ü ise“kötü”olarak nitelendirmiştir. Evde sağlık personeli grubunda yer alan katılımcıların (n=225) %57,8'i erkek, %42,2'si kadın; %93,8'i hastanelerin evde sağlık biriminde, %6,2'si ise İl Sağlık Müdürlüklerinde çalışmakta; %27,6'sı doktor, %26,7'si hemşire, %20'si sağlık memuru ve %6,7'si sosyal hizmet uzmanıdır. Evde sağlık personelinin %52,9'una göre, hastaların tıbbi tedavinin yanı sıra evde bakım ihtiyaçları da bulunmakta; hasta ve yakınlarının %32,9'u bakım personeline aşırı derecede bağlanmakta; %25,5'i, hasta ve yakınlarının kendilerine verilen talimatlara direnç gösterdiğini ve isteksizce davrandığını belirtmektedir. Evde bakım yardımı hizmetlerinde çalışan katılımcıların çoğunluğunu kadınlar (%84,1) oluşturmaktadır. Katılımcıların %70'i evli, %30'u ise bekar; %90,5'i çekirdek aile, %5,5'i geniş aile, %4,1'i ise tek ebeveynli aile yapısına sahip; %55,5'i evde bakım uygulama birimlerinde, %27,3'ü bakanlık birimlerinde, %17,3'ü ise il müdürlüğü birimlerinde görev yapmakta; %86,4'ü meslek elemanı veya uygulayıcı, %8,1'i birim sorumlusu ve %5,5'i ise idareci konumundadır. Evde bakım yardımı personelinin %78,2 gibi yüksek bir oranı, bu alanda ek yasal düzenlemelere ihtiyaç duyulduğu; %27,3'ünün hizmet sırasında şiddete maruz kaldığı ve %75'inin bu durumu yasal mercilere bildirmediği; hizmet alanlarda ruhsal sorunlara sahip olma oranının da yüksek olduğu (%50,5); %91,8'i personel yetersizliği olduğunu; %85'i personelin tükenmişlik yaşadığını, %84,5'i kurumlar arası koordinasyon sorunları ve %84,1'i hizmet alan bireylerin ve yakınlarının tükenmiş olması gibi durumlar belirtmiştir. Sonuç: Araştırma sonucunda Türkiye'de evde sağlık ve bakım hizmetlerinin bütüncül ve etkili bir sistematiğe kavuşturulmasına katkı sağlayacak özgün bir model önerisi ortaya konulmaktadır. Türkiye İçin Bütünleşik Evde Sağlık ve Sosyal Bakım Model Önerisi (TüBES-SBM), hem literatürde tanımlanan nitelikli bakım ilkeleriyle hem de Türkiye'de hizmet sunucularının sahadaki deneyimleriyle örtüşen, uygulanabilir ve sürdürülebilir bir yapıyı temsil etmektedir. Ancak bu model önerisinin hayata geçirilebilmesi, yalnızca yapısal ve yasal düzenlemelerle değil, aynı zamanda toplumsal farkındalık, mesleki eğitim ve dijital kapasitenin artırılmasıyla da mümkündür.

Özet (Çeviri)

Purpose: The main purpose of this study is to analyse the current structure of in-home healthcare and caregiving services in Türkiye from a multidimensional perspective, in terms of service scope, provision processes, technical and physical resources, as well as institutional, legal, financial, and human resource components. In this context, the study aims to clarify the intended outcomes of the programs, procedures and processes employed within in-home healthcare and caregiving services; to determine the requirements for improving their effectiveness; to evaluate future directions regarding challenges and expectations from the perspectives of practitioners and decision-makers (managers and professionals); and ultimately to propose an integrated care model. Materials and Methods: This is a quantitative study based on a relational survey model, which aims to evaluate the current in-home healthcare and caregiving services in accordance with the perspectives of practitioners and managers involved in service provision. Conducted through surveys administered in a hybrid format combining online and face-to-face methods, the study is also an evaluation study which aims to examine the technical, structural and managerial dimensions of in-home healthcare and caregiving services. For sample selection, the convenience sampling method was utilized. Data were collected from the central organization of the Ministry of Health, the General Directorate of Public Hospitals, the Department of Health Services, the managers and professional staff of the provincial and home healthcare units affiliated with Ankara, Sivas, Kırıkkale, Manisa and Eskişehir Provincial Health Directorates, as well as the managers and implementing staff of the central and provincial organization of the Ministry of Family and Social Services providing in-home caregiving services. The sample consists of 495 participants, including 275 individuals receiving in-home healthcare services and 220 receiving in-home caregiving assistance. The data were analysed with the SPSS 26.0 software package. Results: 60% of the healthcare administrators (n=50) participating in the study were male while 40% were female; 74% were married and 26% were single; 28% worked in the Central Organization of the Ministry of Health, 18% in Provincial Health Directorates, 54% worked in the in-home healthcare unit of hospitals. Regarding positions, 55% served as unit supervisors, 6% as general directors or deputy directors, 4% as branch managers and 2% as heads of department. The vast majority of in-home healthcare administrators (98%) emphasized the necessity of implementing a long-term care insurance system that covers both in-home healthcare and caregiving services, and 58% highlighted the importance of obtaining national or international accreditation. When the overall assessment of the administrators regarding the in-home healthcare services in Türkiye was considered, 42% of them rated the services as“acceptable”, 40% as“good”, and only 8% as“excellent”, whereas 6% and 4% characterized them as“moderate”and“poor”, respectively. Within the in-home healthcare personnel group (n = 225), 57.8% of participants were male and 42.2% female; 93.8% worked in the in-home healthcare units of hospitals, while 6.2% were employed in Provincial Health Directorates. In terms of professional roles, 27.6% were physicians, 26.7% nurses, 20% healthcare officers, and 6.7% social service specialists. According to 52.9% of in-home healthcare personnel, patients have in-home caregiving needs in addition to medical treatment; 32.9% reported that patients and their relatives develop excessive dependence on the care staff; and 25.5% stated that patients and their relatives demonstrate resistance and reluctance in following the instructions provided. The majority of participants working in in-home caregiving services were female (84.1%). Among the participants, 70% were married and 30% single; 90.5% belonged to nuclear families, 5.5% to extended families, and 4.1% to single-parent families. Regarding workplace, 55.5% were employed in in-home caregiving provision units, 27.3% in ministry units, and 17.3% in provincial directorate units. In terms of professional roles, 86.4% were practitioners or staff members, 8.1% were unit supervisors, and 5.5% held administrative positions. Among in-home caregiving personnel, a high proportion of staff (78.2%) indicated the need for additional legal regulations in this field. Furthermore, 27.3% reported experiencing violence during service provision although 75% did not report these to legal authorities. The prevalence of psychological issues among service recipients was also high (50.5%). Personnel shortages were noted by 91.8% of respondents and 85% reported experiencing burnout, 84.5% observed inter-institutional coordination problems, and 84.1% indicated that service recipients and their relatives also exhibited signs of burnout. Conclusion: As a result of the study, an original model is proposed that aims to contribute to the development of a comprehensive and effective system for in-home healthcare and caregiving services in Türkiye. The Integrated In-Home Healthcare and Social Caregiving Model for Türkiye (TüBES-SBM) represents a feasible and sustainable framework that aligns both with the principles of quality care identified in the literature and with the practical experiences of service providers in Türkiye. Nevertheless, the successful implementation of this proposed model necessitates not only structural and legal arrangements but also the advancement of public awareness, professional education, and digital capacity.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    993645

    Yerel yönetimlerin evde bakım hizmetlerinde IoT sistemlerin entegrasyonu: Ankara Büyükşehir Belediye'si (ABB) örneği üzerinden bir model önerisi

    Integration of IoT systems in local governments' home care services: A model proposal based on the case of Ankara Metropolitan Municipality (ABB)

    FATMA HAVSUT

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Sosyal HizmetHacettepe Üniversitesi

    Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. REYHAN ATASÜ TOPCUOĞLU

  2. Tez No

    598195

    Preterm bebeklerin izlemlerinde aile hekimlerinin yaklaşımları: İstanbul örneği

    Approaches of family physicians in preterm infant follow-up: İstanbul case

    ZAFER EREN COŞKUN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Aile HekimliğiMarmara Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SALİHA SERAP ÇİFÇİLİ

  3. Tez No

    823995

    Uzun dönemli bakım hizmetlerinin yaşlı yoksulluğu ile mücadeledeki rolü: Avrupa refah rejimleri incelemesi ve Türkiye için öneriler

    The role of long-term care services in fighting elderly poverty: A review of European welfare regimes and recommendations for Turkey

    EMİNE ELİF AYHAN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriKocaeli Üniversitesi

    Çalışma Ekonomisi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. DOĞA BAŞAR SARIİPEK

  4. Tez No

    854568

    Türkiye'de ruh sağlığı alanındaki tertibatlar üzerine inceleme

    An investigation on dispositive in the mental health field in Turkey

    BALKIR UYSAL

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    SosyolojiMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi

    Sosyoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. YILDIRIM ŞENTÜRK

  5. Tez No

    553619

    Toplumsal cinsiyet bağlamında ev hizmetinde çalışan kadınlar ve sorunları: Gündelikçi kadınlar üzerine nitel bir araştırma

    In the context of gender women working in household and their problems: A qualitative study day laborer women

    GÜLAY KESKİN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    SosyolojiSakarya Üniversitesi

    Sosyoloji Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SEVİM ATİLA DEMİR

Geri Dön