İmam hatip liseleri Arapça ders kitaplarındaki dilbilgisi konularının analizi
A comprehensive analysis of grammar instruction in Arabic textbooks used in imam hatip high schools
- Tez No: 982127
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ YILMAZ ÖZDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan Arapça Dersi Öğretim Programı doğrultusunda, İmam Hatip Liselerinde okutulan 9., 10., 11. ve 12. sınıf Arapça ders kitaplarında yer alan dil bilgisi (nahiv) konularının öğretim biçimlerini, pedagojik yaklaşımlarını ve dört temel dil becerisine katkı düzeyini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, 9. ve 10. sınıflarda kullanılan genel Arapça ders kitaplarının yanı sıra, 11. ve 12. sınıflarda okutulan meslekî Arapça kitapları da kapsamlı bir incelemeye tabi tutulmuştur. Müfredatta belirtilen hedef kazanımlar esas alınarak; gramer konularının seviyeye uygunluğu, sunum biçimleri, kullanılan etkinlik türleri ve alıştırmaların işlevselliği içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bu çalışmayı diğer araştırmalardan ayıran temel yön, ders kitaplarında sarmal öğretim yaklaşımının ne derece benimsendiğini ve uygulanabildiğini incelemeyi merkezine almış olmasıdır. Millî Eğitim Bakanlığı tarafından son yıllarda vurgulanan sarmal yaklaşımın; kademeli öğrenme, önceki bilgilerin yeni bağlamlarda yeniden ele alınması, dil yapılarını giderek derinleştirme ve becerileri bütüncül olarak geliştirme ilkeleri doğrultusunda kitaplara nasıl yansıdığı detaylı biçimde analiz edilmiştir. Bulgular, sınıflar arasında belirgin bir kademeliliğin bulunduğunu ancak sarmal yapının bazı konularda güçlü şekilde işlerken bazı bölümlerde yüzeysel kaldığını göstermektedir. Özellikle dil bilgisi yapılarına ilişkin bağlantı kurma, önceki öğrenmeleri genişletme ve çok yönlü bağlamlarda tekrar etme düzeyi kitaplar arasında değişkenlik göstermektedir. Sonuç olarak bu çalışma, Arapça ders kitaplarının sarmal öğretim yaklaşımına ne ölçüde uyum sağladığını ortaya koymakta ve bu yaklaşımın uygulama niteliğini değerlendirmektedir. Böylece araştırma, Arapça öğretiminde program–kitap bütünlüğünü anlamaya, kullanılan gramer sunum tekniklerinin sarmal yapı ile ilişkisini açıklamaya ve öğretim materyallerinin pedagojik doğrultuda gelişimine ışık tutmaya yönelik bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to analyze the instructional methods, pedagogical approaches, and contributions to the four fundamental language skills in the grammar (nahw) sections of the 9th, 10th, 11th, and 12th grade Arabic coursebooks used in Imam Hatip High Schools, in line with the Arabic Language Teaching Program prepared by the Turkish Ministry of National Education. The research examines not only the general Arabic textbooks taught in the 9th and 10th grades but also the specialized vocational Arabic textbooks used in the 11th and 12th grades. Based on the learning outcomes specified in the curriculum, the appropriateness of grammar topics to students' proficiency levels, their presentation styles, the nature of exercises and activities, and their functional qualities were evaluated through content analysis. What distinguishes this study from previous research is its primary focus on examining the extent to which the spiral curriculum approach is adopted and implemented within these coursebooks. The study analyzes in detail how the spiral approach— emphasized by the Ministry of National Education in recent years—has been reflected in the textbooks, particularly regarding its principles of gradual learning, revisiting prior knowledge in new contexts, deepening grammatical structures, and supporting integrated skill development. Findings indicate a clear progression across grade levels; however, the extent to which the spiral structure operates effectively varies: while certain topics demonstrate strong spiral alignment, others remain relatively superficial. In particular, the degree of connection, expansion of prior learning, and contextual reinforcement of grammatical structures differs across the books. In conclusion, this study reveals the level of alignment between the Arabic coursebooks and the spiral curriculum approach, evaluating the quality of its implementation. Thus, the research contributes to understanding the coherence between the curriculum and textbooks in Arabic language teaching, clarifying the relationship between grammatical presentation techniques and the spiral structure, and offering insight into the pedagogical development of instructional materials.
Benzer Tezler
- Türkiye'de Arapça öğretimi açısından“İmam Hatip Liseleri Yeni Programa Uygun Arapça”adlı ders kitabı serisinin değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
NAZAN ERTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiArap Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CİHANER AKÇAY
- دَورُ استراتيجيَةِ خَرَائِطِ المَفَاهِيمِفِي تَنميَةِ الفَهْم القِرَائيّ لِطُلاَّبِ اللُّغَةِ العَرَبيّة الّنَّاطِقِينَ بِغيرِهَا
Yabancıların okuma - anlama yeteneklerini geliştirmede kavram haritalarının rolüne dayanan bir program
KHADIJA MOHAMMAD
Yüksek Lisans
Arapça
2019
Eğitim ve Öğretimİstanbul Aydın ÜniversitesiArap Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABİTYAŞAR KOÇAK
- İmam Hatip Liseleri için Mesleki Arapça Ders Kitabı serisi ile ilgili öğretmen ve öğrenci görüşleri
Students' and teachers perspectives on vocational Arabic Textbook series for İmam Hatip High Schools
ABDULMUTTALİP IŞIDAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSA YILDIZ
- Türkiye`de Arapça öğretimi açısından imam hatip liseleri için Arapça adlı ders kitabı serisinin değerlendirilmesi
The evaluation of textbook serial named Arabic for imam-tahip high schools from the paint of viev of Arabic teacging in Turkey
İBRAHİM POLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Doğu Dilleri ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiArap Dili Eğitimi Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSA YILDIZ
- İmam hatip liseleri 9. ve 10. sınıf müfredatıyla bağdaştırılmış Arapça-Türkçe görsel sözlük örneği
Example of Arabic-Turkish illustrated dictionary associated with 9th and 10th class curriculum of imam hatip high schools
SİBEL GÜNEY
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DilbilimHitit ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İCLAL ARSLAN