Kütüphane kullanıcılarının ödünç alma davranışlarının veri madenciliği yaklaşımı ile incelenmesi: Çankaya Üniversitesi örneği
Analyzing library users' borrowing behaviors using a data mining approach: The case of çankaya university
- Tez No: 982636
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AHMET MURAT UZUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol, Computer Engineering and Computer Science and Control
- Anahtar Kelimeler: Bilgi kullanımı, Hiyerarşik kümeleme, Veri ambarı, Veri analizi, Veri kullanımı, Veri madenciliği, Veri modelleme, Veri setleri, Veri ölçekleme, Information usage, Hierarchical clustering, Data warehouse, Data analysis, Data usage, Data mining, Data modelling, Data sets, Data scaling
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Afyon Kocatepe Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgisayar Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Çankaya Üniversitesi Kütüphanesi'nin 2014–2024 yılları arasındaki ödünç alma verilerini veri madenciliği yöntemleriyle analiz ederek kullanıcıların bilgiye erişim alışkanlıklarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada veri seti ön işleme süreçlerinden geçirilmiştir. Belirlenen araştırma sorularına yönelik olarak, kategorik veriler için K-Modes kümeleme algoritması kullanılarak ilgili gruplamalar yapılmış ve Apriori birliktelik kuralları ile önemli örüntüler ve ilişkiler ortaya çıkarılmıştır. Analizler sonucunda, yıllara göre kitap ödünç alma sayılarında 2014–2019 arasında istikrarlı bir artış gözlenmiş, ancak COVID-19 pandemisi döneminde (2020–2021) belirgin bir düşüş saptanmıştır. Fakülteler bazında en yüksek ödünç alma oranına Mühendislik Fakültesi (11.216), ardından Sosyal Bilimler Enstitüsü (5960) ve Hukuk Fakültesi (5439) sahip olmuştur. Bölümler arasında Hukuk (5977), Özel Hukuk (3357) ve Endüstri Mühendisliği (2327) öne çıkmıştır. Kullanıcı profilleri açısından lisans öğrencileri 23.350 ödünç alma ile en yoğun kullanıcı grubunu oluşturmuştur. Konu alanı bazında Türkiye Hukuku (KKX) ve İngilizce kaynaklar (EASY/PE) en çok tercih edilen kategoriler olmuştur. Apriori algoritması ile yapılan analiz sonucunda en sık görülen KKX, Yüksek lisans (destek: 0,125) ile KKX, Hukuk (destek: 0,120) birlikteliklerini ortaya koymaktadır. K-Modes ile yapılan kümeleme analizinde 5 farklı küme oluşturulmuş ve bu kümeler arasında kısmı bir ayrışma olduğu gözlemlenmiştir. Mühendislik verilerinde 1. ve 3. Kümeler Hukuk verileri 2. ve 4. kümelerde yoğunlaşma görülmüştür. Çalışma, veri madenciliği tekniklerinin akademik kütüphanelerde kullanıcı davranışlarını anlamada etkili bir yöntem olduğunu göstermekte ve koleksiyon geliştirme, kullanıcı hizmetleri ve kaynak planlaması açısından önemli katkılar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to analyze the borrowing data of Çankaya University Library between 2014 and 2024 using data mining techniques, to reveal the information access habits of its users. In the study, the data set was preprocessed. To address the identified research questions, the K-Modes clustering algorithm was used to group categorical data, and significant patterns and relationships were revealed using Apriori association rules. The results show that the number of borrowed books increased steadily between 2014 and 2019, but a considerable decrease occurred during the COVID-19 pandemic (2020–2021). The Faculty of Engineering (11,216), followed by the Institute of Social Sciences (5960) and the Faculty of Law (5439), has the highest loan rate on a unit basis. In contrast, the Preparatory School (44) and the Department of Foreign Languages (58) have the lowest loan rate. At the departmental level, Law (5977), Private Law (3357), and Industrial Engineering (2327) were the most active. In terms of user profiles, undergraduate students were the most intensive group with 23,350 borrowings. Regarding subject categories, Turkish Law (KKX) and English language resources (EASY/PE) were the most frequently borrowed. Analysis using the Apriori algorithm reveals the most frequent associations between KKX, Master's degree (support: 0.125) and KKX, Law (support: 0.120). Cluster analysis using K-Modes created five different clusters, and a partial separation was observed between these clusters. For engineering data, concentration was observed in clusters 1 and 3, while for law data, concentration was observed in clusters 2 and 4. Overall, the study demonstrates that data mining techniques are effective in understanding user behaviors in academic libraries and can provide significant contributions to collection development, user services, and resource planning.
Benzer Tezler
- Kastamonu ilindeki üniversite ve il halk kütüphanesinden ödünç alınan materyallere ilişkin kullanıcı profillerinin sosyal ağ analizi (2020-2024)
Social network analysis of user profiles regarding materials borrowed from university and provincial public libraries in kastamonu province (2020-2024)
RIDVAN ÇOBAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Bilgi ve Belge YönetimiKastamonu ÜniversitesiBilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAMİD DERVİŞ
- Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi'ndeki akademik personel ve öğrencilerin çağdaş kütüphane olanaklarının eğitimde kullanılması ve internet tabanlı bilgiye ulaşım yolları hakkındaki görüşleri
The attitute of acacemic staff and students at Çanakkale Onsekiz Mart University about using contemporary library facilities and ways of accessing internet based knowledge
İSMAİL İŞLEYEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. R. CENGİZ AKÇAY
- Kütüphanelerde veriye dayalı karar verme: TBMM Kütüphanesi koleksiyonunun kullanım analizi
Data driven decision at libraries: Usage analysis of collection at Turkish Grand National Assembly Library
SERCAN TIRNAVALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Bilgi ve Belge YönetimiHacettepe ÜniversitesiBilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZGÜR KÜLCÜ
- Formation of a multiperspective approach to use sharing service system design in Turkey
Türkiye'deki ortak kullanım servis sistemleri tasarımı üzerine çoklu perspektif yaklaşımı geliştirilmesi
CAN UÇKAN YÜKSEL
Doktora
İngilizce
2021
Endüstri Ürünleri Tasarımıİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÇİĞDEM KAYA PAZARBAŞI
- Kütüphane hizmetlerinin elektronik ortam aracılığı ile etkin olarak sağlanması için teknolojik altyapının oluşturulması
E-book management and technological infrastructure in the e-book borrowing service via electronic devices
AYKUT KARAKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolOndokuz Mayıs ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDAL KILIÇ