Baş boyun kanseri hastalarında radyoterapi sonrası masseter kasında kalınlık ve elastisite değişikliklerinin ultrasonografi ve elastografi ile değerlendirilmesi ve trismus şiddetiyle ilişkisinin incelenmesi
Evaluation of thickness and elasticity changes in the masseter muscle after radiotherapy in head and neck cancer patients using ultrasonography and elastography and investigation of their relationship with trismus severity
- Tez No: 982712
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ERTAN YALÇIN
- Tez Türü: Diş Hekimliği Uzmanlık
- Konular: Diş Hekimliği, Dentistry
- Anahtar Kelimeler: baş ve boyun kanseri, masseter kası, radyasyon ilişkili trismus (RIT), shear-wave elastografi (SWE), ultrasonografi (USG), head and neck cancer, masseter muscle, radiation-induced trismus (RIT), shear-wave elastography (SWE), ultrasonography (USG)
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Diş Hekimliği Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, baş ve boyun kanseri nedeniyle radyoterapi alan hastalarda masseter kasının kalınlık ve elastisite özelliklerinde meydana gelen değişiklikleri ultrasonografi ve shear-wave elastografi (SWE) ile değerlendirmek ve bu değişikliklerin trismus şiddeti ile ilişkisini incelemektir. Materyal ve Metot: Radyoterapi tedavisi tamamlanmış 35 baş-boyun kanseri hastasında maksimum ağız açıklığı (MIO) elektronik kaliper kullanılarak ölçülmüştür. Ardından her hastanın ipsilateral ve kontralateral masseter kaslarında, istirahat ve kasılma fazlarında hem kalınlık ölçümleri hem de elastisite değerlendirmesi yapılmıştır. Tüm ultrasonografik ve elastografik incelemeler yüksek frekanslı lineer prob ile standart pozisyonda gerçekleştirilmiştir. Ölçümlerin tamamı aynı operatör tarafından alınarak yönteme bağlı değişkenlik en aza indirilmiştir. Bulgular: İpsilateral masseter kasında özellikle istirahat fazındaki SWE elastisite değerlerinde radyoterapi sonrası anlamlı artış saptanmıştır (p < 0.05). Bu bulgu, radyoterapiye bağlı fibrotik doku dönüşümünü yansıtıcı nitelikte değerlendirilmiştir. Masseter kasındaki elastisite farkı ile uygulanan radyasyon dozu arasında istatistiksel olarak anlamlı, zayıf ve negatif yönde bir ilişki belirlenmiştir (p < 0.05). Bu bulgunun, radyoterapi sonrası çiğneme kaslarında ortaya çıkan kompansatuvar adaptasyonlardan kaynaklanabileceği değerlendirilmektedir. Çalışmamızda trismus en sık parotis grubundaki hastalarda gözlenmiştir; bunu nazofarinks ve oral kavite/paranazal sinüs olguları izlemiştir. Bu dağılım, parotis tümörlerinin çiğneme kaslarına anatomik yakınlığına bağlı olarak radyoterapiden daha fazla etkilenebileceğini düşündürmektedir. Sonuç: Radyoterapi sonrası masseter kasında ortaya çıkan kalınlık ve sertlik değişiklikleri, trismus gelişimi ile yakından ilişkilidir. Shear-wave elastografi, masseter kasındaki radyasyon ilişkili fibrozisi ve objektif olarak gösterebilen, non-invaziv ve klinik kullanıma uygun bir yöntemdir. Bu yöntemin rutin takip protokollerine entegre edilmesi, trismusun erken tanısı ve rehabilitasyon gereksiniminin zamanında belirlenmesine katkı sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this study is to evaluate the changes in the thickness and elasticity properties of the masseter muscle in patients receiving radiotherapy for head and neck cancer using ultrasonography and shear-wave elastography (SWE), and to investigate the relationship of these changes with trismus severity. Materials and Methods: The maximum interincisal opening (MIO) was measured using an electronic caliper in 35 head and neck cancer patients who had completed radiotherapy treatment. Subsequently, thickness measurements and elasticity assessments were performed on both the ipsilateral and contralateral masseter muscles of each patient, during both rest and contraction phases. All ultrasonographic and elastographic examinations were conducted in a standard position using a high-frequency linear probe. All measurements were taken by the same operator to minimize inter-operator variability. Results: A significant post-radiotherapy increase in SWE elasticity values was detected in the ipsilateral masseter muscle, particularly during the rest phase (p<0.05). This finding was considered indicative of radiotherapy-induced fibrotic tissue transformation. A statistically significant, weak, and negative correlation was identified between the difference in masseter muscle elasticity and the applied radiation dose (p<0.05). This finding is thought to potentially result from compensatory adaptations in the masticatory muscles following radiotherapy. In the study, trismus was most frequently observed in patients with parotid gland tumors; followed by cases of nasopharynx and oral cavity/paranasal sinus cancers. This distribution suggests that, due to their anatomical proximity to the masticatory muscles, parotid tumors may be more susceptible to the effects of radiotherapy. Conclusion: Changes in thickness and stiffness occurring in the masseter muscle after radiotherapy are closely associated with the development of trismus. Shear-wave elastography is a non-invasive and clinically applicable method capable of objectively demonstrating radiation-related fibrosis in the masseter muscle. Integrating this method into routine follow-up protocols could contribute to the early diagnosis of trismus and the timely determination of rehabilitation needs.
Benzer Tezler
- Konkomitan kemoradyoterapi ile tedavi edilen baş-boyunkanseri hastalarında radyoterapi yoğunluğunun yutma ve çiğneme yapıları üzerine etkisinin araştırılması
The Investigation of the Effect of Radiotherapy Intensity onSwallowing and Chewing Structures in Head and Neck Cancer Patients Treated with Concomitant Chemoradiotherapy
AYDAN BAŞTUĞ DUMBAK
Doktora
Türkçe
2020
Sağlık EğitimiHacettepe ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAVİŞ EMEL KULAK KAYIKCI
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ESEN AYDINLI
- Estimation of proinflammatory cytokines and biochemical parameters in patients chronic periodontitis with post-radiotherapy head and neck cancer
Radyoterapi sonrası baş boyun kanserli kronik periodonititli hastalarda proinflamatuar sitokinler ve biyokimyasal parametrelerin tahmini
AHMED AMER LATEEF LATEEF
Doktora
İngilizce
2024
BiyokimyaÇankırı Karatekin ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEVKİ ADEM
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZAİZAFOON NABEEL NASIF
- Baş-boyun kanseri nedeniyle radyoterapi alan hastalarda psikiyatrik bozukluk ile beslenme durumu, sitokinler ve radyoterapi'ye bağlı toksisite arasındaki iişki
The association between psychiatric disorder and nutritional status, inflammation, and radiotherapy-related toxicity in patients undergoing radiotherapy for head and neck cancer
DİLEK ÜNAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2011
Radyoloji ve Nükleer TıpErciyes ÜniversitesiRadyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. OKAN ORHAN
- Baş-boyun kanseri nedeniyle radyoterapi uygulanan hastalarda olası çinko eksikliğinin önlenmesinde profilaktik olarak çinko sülfat kullanımı
The effect of zinc sulphate in the prevention of radiation induced oral mucositis in patents with head and neck cancer
ZÜLEYHA GÖRGÜ SAVAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2008
Radyasyon OnkolojisiSağlık BakanlığıRadyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
UZMAN FEVZİYE İLKNUR AYTAŞ
- Baş ve boyun kanseri nedeniyle radyoterapi alan hastalarda östaki tüpü ve işitme fonksiyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of eustachian tube and hearing functions in patients receiving radiotherapy for head and neck cancer
FİKRET ÖZDİL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Kulak Burun ve BoğazSivas Cumhuriyet ÜniversitesiKulak Burun Boğaz ve Baş-Boyun Cerrahisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADEM BORA