Baş boyun kanseri hastalarında radyoterapi sonrası masseter kasında kalınlık ve elastisite değişikliklerinin ultrasonografi ve elastografi ile değerlendirilmesi ve trismus şiddetiyle ilişkisinin incelenmesi
Evaluation of thickness and elasticity changes in the masseter muscle after radiotherapy in head and neck cancer patients using ultrasonography and elastography and investigation of their relationship with trismus severity
- Tez No: 982712
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ERTAN YALÇIN
- Tez Türü: Diş Hekimliği Uzmanlık
- Konular: Diş Hekimliği, Dentistry
- Anahtar Kelimeler: baş ve boyun kanseri, masseter kası, radyasyon ilişkili trismus (RIT), shear-wave elastografi (SWE), ultrasonografi (USG), head and neck cancer, masseter muscle, radiation-induced trismus (RIT), shear-wave elastography (SWE), ultrasonography (USG)
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Diş Hekimliği Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, baş ve boyun kanseri nedeniyle radyoterapi alan hastalarda masseter kasının kalınlık ve elastisite özelliklerinde meydana gelen değişiklikleri ultrasonografi ve shear-wave elastografi (SWE) ile değerlendirmek ve bu değişikliklerin trismus şiddeti ile ilişkisini incelemektir. Materyal ve Metot: Radyoterapi tedavisi tamamlanmış 35 baş-boyun kanseri hastasında maksimum ağız açıklığı (MIO) elektronik kaliper kullanılarak ölçülmüştür. Ardından her hastanın ipsilateral ve kontralateral masseter kaslarında, istirahat ve kasılma fazlarında hem kalınlık ölçümleri hem de elastisite değerlendirmesi yapılmıştır. Tüm ultrasonografik ve elastografik incelemeler yüksek frekanslı lineer prob ile standart pozisyonda gerçekleştirilmiştir. Ölçümlerin tamamı aynı operatör tarafından alınarak yönteme bağlı değişkenlik en aza indirilmiştir. Bulgular: İpsilateral masseter kasında özellikle istirahat fazındaki SWE elastisite değerlerinde radyoterapi sonrası anlamlı artış saptanmıştır (p < 0.05). Bu bulgu, radyoterapiye bağlı fibrotik doku dönüşümünü yansıtıcı nitelikte değerlendirilmiştir. Masseter kasındaki elastisite farkı ile uygulanan radyasyon dozu arasında istatistiksel olarak anlamlı, zayıf ve negatif yönde bir ilişki belirlenmiştir (p < 0.05). Bu bulgunun, radyoterapi sonrası çiğneme kaslarında ortaya çıkan kompansatuvar adaptasyonlardan kaynaklanabileceği değerlendirilmektedir. Çalışmamızda trismus en sık parotis grubundaki hastalarda gözlenmiştir; bunu nazofarinks ve oral kavite/paranazal sinüs olguları izlemiştir. Bu dağılım, parotis tümörlerinin çiğneme kaslarına anatomik yakınlığına bağlı olarak radyoterapiden daha fazla etkilenebileceğini düşündürmektedir. Sonuç: Radyoterapi sonrası masseter kasında ortaya çıkan kalınlık ve sertlik değişiklikleri, trismus gelişimi ile yakından ilişkilidir. Shear-wave elastografi, masseter kasındaki radyasyon ilişkili fibrozisi ve objektif olarak gösterebilen, non-invaziv ve klinik kullanıma uygun bir yöntemdir. Bu yöntemin rutin takip protokollerine entegre edilmesi, trismusun erken tanısı ve rehabilitasyon gereksiniminin zamanında belirlenmesine katkı sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this study is to evaluate the changes in the thickness and elasticity properties of the masseter muscle in patients receiving radiotherapy for head and neck cancer using ultrasonography and shear-wave elastography (SWE), and to investigate the relationship of these changes with trismus severity. Materials and Methods: The maximum interincisal opening (MIO) was measured using an electronic caliper in 35 head and neck cancer patients who had completed radiotherapy treatment. Subsequently, thickness measurements and elasticity assessments were performed on both the ipsilateral and contralateral masseter muscles of each patient, during both rest and contraction phases. All ultrasonographic and elastographic examinations were conducted in a standard position using a high-frequency linear probe. All measurements were taken by the same operator to minimize inter-operator variability. Results: A significant post-radiotherapy increase in SWE elasticity values was detected in the ipsilateral masseter muscle, particularly during the rest phase (p<0.05). This finding was considered indicative of radiotherapy-induced fibrotic tissue transformation. A statistically significant, weak, and negative correlation was identified between the difference in masseter muscle elasticity and the applied radiation dose (p<0.05). This finding is thought to potentially result from compensatory adaptations in the masticatory muscles following radiotherapy. In the study, trismus was most frequently observed in patients with parotid gland tumors; followed by cases of nasopharynx and oral cavity/paranasal sinus cancers. This distribution suggests that, due to their anatomical proximity to the masticatory muscles, parotid tumors may be more susceptible to the effects of radiotherapy. Conclusion: Changes in thickness and stiffness occurring in the masseter muscle after radiotherapy are closely associated with the development of trismus. Shear-wave elastography is a non-invasive and clinically applicable method capable of objectively demonstrating radiation-related fibrosis in the masseter muscle. Integrating this method into routine follow-up protocols could contribute to the early diagnosis of trismus and the timely determination of rehabilitation needs.
Benzer Tezler
- Konkomitan kemoradyoterapi ile tedavi edilen baş-boyunkanseri hastalarında radyoterapi yoğunluğunun yutma ve çiğneme yapıları üzerine etkisinin araştırılması
The Investigation of the Effect of Radiotherapy Intensity onSwallowing and Chewing Structures in Head and Neck Cancer Patients Treated with Concomitant Chemoradiotherapy
AYDAN BAŞTUĞ DUMBAK
- Estimation of proinflammatory cytokines and biochemical parameters in patients chronic periodontitis with post-radiotherapy head and neck cancer
Radyoterapi sonrası baş boyun kanserli kronik periodonititli hastalarda proinflamatuar sitokinler ve biyokimyasal parametrelerin tahmini
AHMED AMER LATEEF LATEEF
- Radyoterapi alan akciğer, meme, baş-boyun kanserli hastalarda yürüme ve derin soluk alıp verme egzersizlerinin yorgunluğun azaltılması üzerine etkisi
Effects of walking and deep respiration exercise on the ameliortion of the fatigue in patients with lung, breast and head-neck carcinomas who received radiotherapy
HATİCE AKYOL
- Tiroid bezinin eksternal ışınlamaya karşı duyarlılığın belirlenmesi ve fonksiyonlarının değişimlerinin incelenmesi
Başlık çevirisi yok
DERVİŞ EMRE
- Hastanede yatan baş ve boyun kanserli hastalara uygulanan radyoterapinin hastaların beslenme durumları üzerine etkisi ve beslenme desteğinin önemi
The Effect of radiotherapy on nutrition support on patients hospitalised for head nad neck carcinoma
ÖZLEM ÜRPEK
