Dijital vaazların retoriği: Yeni nesil İslami grupların çevrimiçi iletişim pratikleri üzerine bir inceleme
The rhetoric of digital sermons: An examination of the online communication practices of new generation Islamic groups
- Tez No: 982797
- Danışmanlar: PROF. DR. CENK SARAÇOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Gazetecilik, Journalism
- Anahtar Kelimeler: dijital vaaz, kişisel gelişim retoriği, neoliberal maneviyat, terapötik anlatı, yeni nesil İslami gruplar, digital preaching, self-help rhetoric, neoliberal spirituality, therapeutic narrative, new-generation Islamic groups
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gazetecilik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, yeni nesil İslami grupların dijital ortamda sunduğu dini vaaz içerikleri üzerinden şekillenen maneviyat anlayışını, neoliberal bireyselleşme bağlamında sorgulayıcı bir perspektifle ele almıştır. Geleneksel cemaat yapılarından farklı olarak dijital alanda görünürlük gösteren bu grupların, bireysel buhranlara sunduğu çözümleri analiz etmek amacıyla Sözler Köşkü, Hayalhanem, Maksat 114 ve Çınaraltı isimli dört yapı seçilmiş, kişisel gelişim, mutluluk ve başarı gibi neoliberal temalarla harmanlanan dinsel anlatıların bireyi sistemle uyumlu bir özneye dönüştürme biçimleri incelenmiştir. Araştırmada dijital etnografi yöntemi benimsenmiş; seçilen yapıların YouTube içerikleri, ön plandaki vaizlerin yayınladığı kitaplar ve ilişkili kadın medreseleri olan Uhre, Huzme ve Mina da analiz kapsamına dahil edilmiştir. Bulgular, bu yapılar tarafından sunulan içeriklerin bireysel krizleri kaderci ve terapötik anlatılarla çerçevelediğini, yapısal sorunları göz ardı ederek çözümü iman, tevekkül ve sabır gibi kavramlara yönlendirdiğini göstermiştir. Maneviyat, kişisel gelişim söylemleriyle iç içe geçerek bireyi neoliberal düzene uyumlu bir manevi performans öznesine dönüştürmektedir. Sonuç olarak bu çalışma, dijital dini yapıları sadece tebliğ araçları olarak tanımlamakla yetinmeden, neoliberal düzenin krizlerini bireysel sorunlara indirgeyerek bireyi sorumlu tutan, sistemsel meseleleri görünmez kılan ve bu krizleri sistemle uyumlu maneviyat formlarıyla biçimlendiren aygıtlar olarak değerlendirmiştir.
Özet (Çeviri)
This study takes a questioning perspective to examine how spirituality is understood through the religious sermon content offered by new-generation Islamic groups in the digital environment, in the context of neoliberal individualisation. To analyse the solutions offered by these groups, which are visible in the digital space unlike traditional congregational structures, four structures — Sözler Köşkü, Hayalhanem, Maksat 114 and Çınaraltı — were selected. The ways in which religious narratives blend with neoliberal themes such as personal development, happiness and success, thereby transforming the individual into a system-compatible subject, were examined. Digital ethnography was adopted as the research method; the analysis also included the YouTube content of the selected structures, books published by the preachers, and related women's madrasas: Uhre, Huzme and Mina. The findings showed that these structures presented individual crises as either fatalistic or therapeutic, ignored structural problems, and offered solutions based on concepts such as faith, tawakkul, and patience. Spirituality is intertwined with discourses of personal development, transforming the individual into a subject of spiritual performance in line with the neoliberal order. Consequently, this study evaluated digital religious structures not only as tools of preaching, but also as devices that reduce crises of the neoliberal order to individual problems, hold individuals responsible, render systemic issues invisible and shape these crises with spirituality compatible with the system.
Benzer Tezler
- Selefiyyeci dini kimliğin inşası ve yeni medya -Dijital tebliğciler örneği-
Construction of Salafiyya religious identity and new media -The case of digital preachers-
MEVLÜT UĞURLU
Doktora
Türkçe
2023
SosyolojiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZCAN GÜNGÖR
- İletişimsel Eylem Kuramı bağlamında dini pratiklerin dijital dönüşümünde YouTube örneği
The example of YouTube in the digital transformation of religious practices in the context of Communicative Action Theory
SELMAN OKUMUŞ
Doktora
Türkçe
2023
Dinİstanbul Ticaret ÜniversitesiMedya ve İletişim Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZELİHA HEPKON
- Diyanet aylık dergi'nin inanç konuları açısından değerlendirilmesi
The evaluation of the Diyanet Monthly Magazine in terms of faith issues
HATİCE KÜBRA ÇELEBİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENKSU ÜÇER
- Dijital panoramik radyografilerde mandibular morfometrik parametrelerin cinsiyet tayininde kullanılabilirliğinin farklı sınıflandırıcılarla karşılaştırılması
Comparing the usability of mandibular morphometric parameters in digital panoramic radiography in gender determination with different classifiers
HANİFE PERTEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Mühendislik Bilimleriİstanbul Teknik ÜniversitesiElektronik ve Haberleşme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ERSEL KAMAŞAK
- Dijital delillere el konulması sürecinde CMK 134. madde hükümlerinde görülen problemler ve çözüm önerileri
Problems and solution recommendations in CMK article 134
NURHAN SOYLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Adli TıpÜsküdar ÜniversitesiAdli Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERHAT ÖZEKES