Körfez Savaşı döneminde Türk dış politikası: Neoklasik realizm açısından bir analiz
Turkish foreign policy during the Gulf War: An analysis from the perspective of neoclassical realism
- Tez No: 982821
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ABDULLAH TORUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Neoklasik realizm, Türkiye, Körfez Savaşı, dış politika, lider algısı, iç politika dinamikleri, Neoclassical Realism, Turkey, Gulf War, Foreign Policy, Leader Perception, Domestic Political Dynamics
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 1990–1991 Körfez Savaşı sürecinde Türkiye'nin izlediği dış politikayı neoklasik realizm kuramsal perspektifiyle analiz etmeyi amaçlamaktadır. Neoklasik realizm, devletlerin dış politika davranışlarını sadece uluslararası sistemdeki güç dengeleriyle değil, aynı zamanda iç politika dinamikleri, lider algıları ve devlet kapasitesi gibi unsurlarla birlikte ele alır. Bu doğrultuda tezde, Türkiye'nin Körfez Savaşı'na yönelik tutumu hem sistemik düzeyde (Soğuk Savaş sonrası güç dengesi, ABD öncülüğündeki koalisyonun etkisi) hem de üniter düzeyinde (Turgut Özal'ın liderliği, ordu ve bürokrasinin rolü, kamuoyu etkisi) çok boyutlu olarak incelenmiştir. Araştırmanın bulguları, Türkiye'nin geleneksel ihtiyatlı dış politika çizgisinden saparak daha proaktif ve risk alan bir tutum geliştirdiğini ortaya koymaktadır. Özellikle Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın liderlik tarzı, Türk dış politikasında sistemik baskılar ile içsel dinamikler arasındaki etkileşimi görünür kılmıştır. Ordu ve bürokrasi içindeki çekinceler, ekonomik kaygılar ve kamuoyu baskısı ise dış politikada karar alma süreçlerini sınırlandırıcı faktörler olarak öne çıkmıştır. Bu çerçevede, Körfez Savaşı süreci Türkiye'nin dış politika yapımında karar alıcı algılarının, devlet kapasitesinin ve toplumsal faktörlerin sistemik koşullar ile birlikte nasıl şekillendirici rol oynadığını göstermektedir. Sonuç olarak, Türkiye'nin Körfez Savaşı sürecindeki deneyimi, neoklasik realizmin orta ölçekli devletlerin dış politikalarını açıklamada güçlü bir analitik araç sunduğunu teyit etmektedir. Bu çalışma, Türkiye'nin savaş dönemindeki dış politika yönelimlerinin yalnızca güç dengeleriyle değil, aynı zamanda içsel siyasal, ekonomik ve toplumsal dinamiklerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to analyze Turkey's foreign policy during the 1990–1991 Gulf War through the theoretical lens of neoclassical realism. Neoclassical realism examines state foreign policy behavior not only by considering the distribution of power in the international system but also by incorporating factors such as domestic political dynamics, leader perceptions, and state capacity. Accordingly, this thesis offers a multi-dimensional examination of Turkey's stance toward the Gulf War at both the systemic level (the post-Cold War balance of power, the influence of the US-led coalition) and the unit level (Turgut Özal's leadership, the role of the military and bureaucracy, and the effect of public opinion). The findings of the research reveal that Turkey deviated from its traditional cautious foreign policy line and adopted a more proactive and risk-taking approach. Specifically, President Turgut Özal's leadership style highlighted the interaction between systemic pressures and internal dynamics in Turkish foreign policy. However, reservations within the military and bureaucracy, economic concerns, and public opinion pressures emerged as constraining factors in the foreign policy decision-making processes. In this context, the Gulf War period demonstrates how decision-maker perceptions, state capacity, and societal factors, alongside systemic conditions, played a formative role in Turkey's foreign policy formulation. In conclusion, Turkey's experience during the Gulf War confirms that neoclassical realism provides a powerful analytical tool for explaining the foreign policies of middle-sized states. This study demonstrates that Turkey's foreign policy orientations during the war must be evaluated not only through the lens of the balance of power but also in conjunction with internal political, economic, and societal dynamics.
Benzer Tezler
- The Turkish foreign policy decision making process during the cold war, 1945-1991
Soğuk savaş döneminde Türk dış politikası?nda karar alma süreci, 1945-1991
İBRAHİM MURAT KASAPSARAÇOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2009
Uluslararası İlişkilerBoğaziçi ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYDIN BABUNA
- Türkiye Irak ilişkilerinde ABD'nin etkisi 2003-2017
The impact of USA on the relationship between Iraq and Turkey 2003-2017
MAHMOOD ISMAEL MOHAMMED MOHAMMED
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Uluslararası İlişkilerSelçuk ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NEZİR AKYEŞİLMEN
- The impact of the Kurdish issue and the PKK terrorism on Turkish foreign policy between 1988-1999
1988-1999 yılları arasında Kürt sorunu ve PKK terörünün Türk dış politikasına etkisi
ALPARSLAN TARKAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2012
Uluslararası İlişkilerHacettepe ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜGE KINACIOĞLU
- Süleyman Demirel hükümetleri döneminde Türkiye'nin dış politikası
Turkey's foreign policy during the Süleyman Demirel government period
GAMZE USANMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
TarihGaziantep ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NESLİHAN BOLAT BOZASLAN
- Sinyalleme modeli bağlamında Turgut Özal dönemi Türk dış politikası (1983-1993)
Turkish foreign policy during the Turgut Özal era (1983-1993) in the context of the signaling model
ZAFER ÖZTÜNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Siyasal BilimlerUfuk ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEM KARADELİ