Deprem bölgesinde görev yapan psikolojik danışmanların bilinçli farkındalık temelli öz-bakımları ile psikolojik dayanıklılıkları arasındaki ilişki
The relationship between mindful self-care and resilience in psychological counselors working in the earthquake zone
- Tez No: 983029
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İDİL EREN KURT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Psikolojik dayanıklılık, bilinçli farkındalık temelli öz-bakım, psikolojik danışmanlar, afetlerde psikolojik destek, Resilience, mindful self-care, psychological counselors, psychological support in disasters
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından Hatay ilindeki MEB' e bağlı kurumlarda görev yapan psikolojik danışmanların bazı demografik özelliklerine ve bazı deprem yaşantılarına göre psikolojik dayanıklılıklarının farklılaşıp farklılaşmadığını ortaya koymak ve bilinçli farkındalık temelli öz-bakımlarının psikolojik dayanıklılıkları ile ilişkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 2024-2025 Eğitim-Öğretim Yılında Hatay ilinde MEB' e bağlı kurumlarda görev yapan 358' i kadın, 185' i erkek olmak üzere toplam 543 psikolojik danışmandan oluşmuştur. Çalışma grubuna, uygun/ kolay ulaşılabilir örnekleme ve kartopu örnekleme yöntemleriyle ulaşılmıştır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Bilinçli Farkındalık Temelli Öz-Bakım Ölçeği ve Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği ile toplanmıştır. Veriler, Ocak-Mart 2025 aylarında Google Forms aracılığı ile çevrimiçi ortamda toplanmıştır. Toplanan veriler, SPSS 22.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analizlerde, t-Testi, Pearson Korelasyon Katsayısı ve Standart Çoklu Regresyon Analizi teknikleri kullanılmıştır. Analiz sonucunda, psikolojik danışmanların psikolojik dayanıklılıklarının cinsiyet, medeni durum ve çocuk sahibi olma durumuna göre farklılık göstermediği bulunmuştur. Deprem sonrası sahada psikolojik destek çalışmalarına katılan psikolojik danışmanların psikolojik dayanıklılıkları, böyle bir çalışmaya katılmayanlara göre daha yüksek bulunmuştur. Birinci dereceden yakın kaybı yaşayanların, böyle bir kayıp yaşamayanlara göre psikolojik dayanıklılıklarının daha düşük olduğu gözlenmiştir. Ancak, deprem anında depremin yaşandığı 11 ilden birinde olup olmama, afetlerden etkilenenlere yardım amaçlı eğitim (süpervizyon, konsültasyon vb.) alıp almama ve depremin ardından kendilerinin psikolojik destek alıp almama durumlarına göre psikolojik dayanıklılıkları arasında farklılık bulunmamıştır. Bilinçli farkındalık temelli öz-bakımın alt boyutları ile psikolojik dayanıklılık arasında düşük ve orta düzeyde pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bilinçli farkındalık temelli öz-bakımın alt boyutlarının hepsi birlikte, psikolojik dayanıklılığın toplam %38' ini yordamaktadır. Bu alt boyutların yordamadaki önem sırası; öz-duyarlık ve amaç, destekleyici ilişkiler, destekleyici yapı, bilinçli farkındalık, bilinçli farkındalığa dayalı rahatlama ve fiziksel bakımdır. Alt boyutların her birinin tek başına psikolojik dayanıklılığı yordama gücüne bakıldığında, fiziksel bakım ve bilinçli farkındalığa dayalı rahatlama alt boyutlarının psikolojik dayanıklılığı anlamlı olarak yordamadığı bulunmuştur. Çalışmada ulaşılan bulgular, literatür çerçevesinde yorumlanarak öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine whether the resilience of school counsellors working in institutions affiliated with the Ministry of National Education (MoNE) in Hatay province differed according to certain demographic characteristics and earthquake-related experiences following the February 6, 2023 earthquakes, and to investigate the relationship between their mindful self-care and resilience. The study group consisted of 543 school counsellors (358 women and 185 men) working in MoNE-affiliated institutions in Hatay during the 2024–2025 academic year. The participants were reached through convenience/purposive sampling and snowball sampling methods. Data were collected using the Personal Information Form, the Mindful Self-Care Scale, and the Resilience Scale for Adults, and were gathered online via Google Forms between January and March 2025. The analyses were conducted using SPSS 22.0. Independent samples t-tests, Pearson correlation coefficients, and standard multiple regression analyses were employed. The results revealed that resilience did not significantly differ by gender, marital status and parental status. School counsellors who participated in post-earthquake field-based psychological support work had higher resilience compared to those who did not. Those who experienced the loss of a first-degree relative had lower resilience than those who did not experience such a loss. However, no significant differences in resilience were found based on whether the participants were in one of the 11 provinces affected at the time of the earthquake, whether they had received training (e.g., supervision, consultation) to assist disaster-affected individuals, or whether they had personally received psychological support after the earthquake. Significant low to moderate positive correlations were found between the sub dimensions of mindful self-care and resilience. Collectively, the sub dimensions of mindful self-care accounted for 38% of the variance in resilience. The order of importance of these sub dimensions in predicting resilience was self-compassion and purpose, supportive relationships, supportive structure, and mindful awareness. When the predictive power of each sub-dimension on its own was examined, it was found that the physical care and mindful relaxation sub-dimensions did not significantly predict resilience. The findings were interpreted in light of the literature, and recommendations were provided.
Benzer Tezler
- 6 Şubat depreminde görev alan psikologlar ile MDR uzmanları üzerine psikososyal bir inceleme
A psychosocial study on psychologists and MDR specialists who served during the February 6 earthquake
FATMA ESEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul ÜniversitesiDin Psikolojisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SALİHA UYSAL
- 6 Şubat Kahramanmaraş depremi bölgesinde hizmet veren kamu personelinde psikolojik sağlamlık ve ikincil travmatik stres belirtileri arasındaki ilişkide öz şefkatin aracı etkisi
The mediation affect of self-compassion in the relationship between psychological resilience and secondary traumatic stress symptoms in public personnel serving in the 6 February Kahramanmaraş earthquake area
AYFER HATİPOĞLU
- Deprem sonrası acil servis çalışanlarında ikincil travmatik stres ve anksiyete ilişkisi
The relationship between secondary traumatic stress and anxiety among emergency department staff after an earthquake
MUHAMMET AGAH AYAZ
- Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesinde çalışan hekim ve hemşirelerde deprem bilgi düzeyi ile deprem korkusu ilişkisinin değerlendirilmesi
Assessment of the relationship between earthquake knowledge level and earthquake fear among physicians and nurses working at Başakşehir Çam and Sakura City Hospital
HAVVA ÇELİK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİLAL ÖZKAYA
- 6 Şubat Kahramanmaraş Depremlerinde görev alan kadın çalışanların ikincil travma ile başa çıkma deneyimleri
Experiences of coping with secondary trauma of female employees working in the February 6 Kahramanmaraş Earthquakes
HİLAL YILDIZ BALABAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sosyal HizmetYalova ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FETHİ GÜNGÖR