The ideological dimension of astrology: The role of astrological discourse in the media as the ideology production apparatus
Astrolojinin ideolojik boyutu: Medyada yer alan astrolojik söylemin ideoloji üretme aracı olarak görevi
- Tez No: 983504
- Danışmanlar: PROF. DR. BİLLUR ÜLGER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İletişim Bilimleri, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Althusser, Louis, Eleştirel söylem çözümlemesi, Fairclough, Norman, İdeoloji, İdeolojik aygıt, Althusser, Louis, Critical discourse analysis, Fairclough, Norman, Ideology, Ideological apparatus
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Yeditepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, ideolojiyi merkeze alarak, medyada yer alan astroloji içeriklerinin ve yorumlarının taşıdığı ideolojik anlamı Althusser'in geliştirdiği devletin ideolojik aygıtı kavramı üzerinden incelemektedir. Medyada yer alan astroloji yorumları ve söyleminin ideoloji üretme ve yeniden üretme amacı ile şekillenip şekillenmediği sorusu bu çalışmanın temelini oluşturmaktadır. Bu kapsamda Althusser'in ideoloji ve Gramsci'nin hegemony kavramlarından yola çıkarak geliştirilen Fairclough'un Eleştirel Söylem Analizi'nin Three-Dimensional Boyutu çalışmanın araştırma yöntemini oluşturmaktadır. Tarihteki tüm medeniyetlerde askeri ve siyasi kararlar alınırken liderler, insanlık tarihi kadar eski olduğu bilinen astrolojiye danışmıştır. Medyanın gelişmesi ve medya içeriklerinin çeşitlenmesi ile astroloji sadece askeri ve siyasi alanlarda kullanılan bir kılavuz olmaktan çıkarak, eğlence amacıyla da tüketilmeye başlamıştır. Bu durum, astroloji yorumlarına siyasi ve askeri kılavuz olarak başvurulması durumunun önüne geçmemiş, aksine astrolojiye ideolojik bir anlam yüklemiştir. Bu çalışmada, astrolojinin hangi yönleri ile ideolojik üretme ve yeniden üretme aracı olarak şekillenebileceği ve devletin ideolojik aygıtlarından biri olarak değerlendirilebileceği incelenmiştir. Astrolojinin ideoloji üretme ve yeniden üretme amacı ile şekillenip şekillenmediğini ortaya koymak için egemen ideolojiyi destekleyen Haber Global televizyon kanalı ve muhalif ideolojiye verdiği destekle bilinen Sözcü televizyon kanalında konuk olan astrologların yorumları analiz edilmiştir. Analize dahil edilen başlıklar, günlük burç yorumlarından ayrıştırılarak, Türkiye gündeminde sıkça yer bulan siyasi, askeri ve ekonomik başlıklar hakkında yapılan astroloji yorumları arasından seçilmiştir. Fairclough'un Eleştirel Söylem Analizi'nin Three-Dimensional Boyutu ile incelenen bu astroloji yorumları, text, discourse ve sociocultural practice olarak ideolojik açıdan nasıl şekillendiğini ortaya koymayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This research examines the ideological meaning of astrology content and interpretations in the media through the concept of the ideological apparatus of the state developed by Althusser. The fundamental question guiding this study is whether astrology interpretations and discourse in the media are shaped with the aim of producing and reproducing ideology. In this context, the Three-Dimensional Dimension of Fairclough's Critical Discourse Analysis, a methodology developed based on Althusser's ideology and Gramsci's hegemony concepts, has been selected as the study's research method. In all civilizations throughout history, leaders have consulted astrology, which is known to be as old as human history, when making military and political decisions. With the development of media and the diversification of media content, astrology has ceased to be a guide used only in military and political fields and has begun to be consumed for entertainment purposes. This has not prevented the use of astrological interpretations as a political and military guide; on the contrary, it has given astrology an ideological meaning. This study examines how astrology can be shaped as a means of ideological production and reproduction and can be considered as one of the ideological state apparatuses. In order to reveal whether astrology is shaped to produce and reproduce ideology, the comments of astrologers who were guests on Haber Global television channel, which supports the dominant ideology, and Sözcü TV television channel, which is known for supporting the oppositional ideology, were analyzed. The headlines included in the analysis were selected from astrological commentaries on political, military, and economic headlines that frequently appear on the Turkish agenda, separated from daily horoscopes. Analyzed with the Three-Dimensional Dimension of Fairclough's Critical Discourse Analysis, these astrology commentaries aim to reveal how they are ideologically shaped as text, discourse, and sociocultural practice.
Benzer Tezler
- İslam botanik tarihi üzerine oryantalist çalışmalar: Fuat Sezgin'in eserleri ışığında bir inceleme
Orientalist studies on the history of Islamic botany:an analysis in the light of Fuat Sezgi̇n's works
SÜMEYYE BAYBARA KHEERDALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Bilim ve Teknolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiBilim ve Teknoloji Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN KARATAŞ
- The Political-ideological dimension of Kemalist Language Reform
Kemalist Dil Devrimi'nin siyasal ideolojik boyutu
İ.TUĞRUL ŞAVKAY
- Televizyon reklamlarının ideolojik boyutunun göstergebilimsel analizi
The Semiological analysis of the ideological dimension of the television advertisements
DİLAN TÜYSÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Radyo-TelevizyonEge ÜniversitesiRadyo Televizyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİMET ÖNÜR
- The ideological disengagement between russia and the west: The impacts of the Russian Orthodox church on Russian foreign policy and the Ukrainian war
Rusya ve batı arasındaki ideolojik ayrışma: Rus Ortodoks Kilisesi'nin Rus dış politikası ve Ukrayna savaşı üzerindeki etkileri
YASİN MERT MERGEN
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiAvrasya Araştırmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. IŞIK KUŞÇU BONNENFANT
- Küresel dönemde uluslaşma-eğitim ilişkisinin ideolojik konumu ve Türkiye'ye yansımaları
The ideological position of the relationship between nationhood and education in the global era and its reflections on Turkey
SİNAN DAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Eğitim ve ÖğretimAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖRSAN ÖCAL AKBULUT