An empirical analysis of strategic decision-making criteria in logistics procurement: How executives select logistics service providers in the Turkish automotive industry
Lojistik satın alımında stratejik karar verme sürecinin ampirik bir analizi: Türkiye otomotiv sektöründeki üst düzey yöneticilerin tedarikçi seçim kriterleri üzerine bir inceleme
- Tez No: 983511
- Danışmanlar: PROF. DR. YUSUF CAN ERDEM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Lojistik Hizmet Sağlayıcı Seçimi, Dış Kaynak Kullanımı, 3PL, Karar Verme Kriterleri, Otomotiv Sektörü, Türkiye, Tedarik Zinciri Yönetimi, Stratejik Satın Alma, Logistics Service Provider Selection, Outsourcing, 3PL, Decision-Making Criteria, Automotive Industry, Turkey, Supply Chain Management, Strategic Procurement
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Yeditepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Türkiye otomotiv sektöründe lojistik hizmet sağlayıcı seçiminde kullanılan karar kriterlerini, bu kriterlerin önem hiyerarşisini ve altında yatan bilişsel yapıyı üst düzey yönetici perspektifinden ampirik olarak incelemektedir. Küresel tedarik zincirlerindeki artan belirsizlikler ve riskler, otomotiv gibi yüksek entegrasyona sahip bir sektörde lojistik ortak seçimini hayati bir stratejik karar haline getirmiştir. Ancak bu kararın hangi faktörlere dayandığına dair, özellikle Türkiye bağlamında yapılmış kapsamlı bir ampirik çalışma literatürde bulunmamaktadır. Bu araştırma boşluğunu gidermek amacıyla, Türkiye otomotiv sektöründe lojistik satınalma süreçlerinden sorumlu 81 üst ve orta düzey yöneticiden veri toplanmıştır. Bu grubun ilgili karar vericilerin neredeyse tamamını oluşturması sebebiyle, bu çalışma bir örneklem araştırmasından ziyade neredeyse tam sayım niteliğindedir. Hedef popülasyonun bu sınırlı ve spesifik doğası göz önüne alındığında, araştırma sektördeki karar verme kriterlerine dair kapsamlı bir bakış açısı sunmaktadır. Birincil kantitatif anket yöntemi, 81 katılımcıdan 5'i ile yapılan derinlemesine yüz yüze mülakatlardan elde edilen nitel iç görülerle desteklenerek zenginleştirilmiştir. Toplanan veriler, Keşfedici Faktör Analizi (EFA), Friedman Testi, Bağımsız Örneklemler t-Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) gibi istatistiksel yöntemler kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın bulguları, sektördeki karar mantığına dair üç temel sonuç ortaya koymuştur. Birincisi ve en önemlisi, Fiyat kriterinin, önem hiyerarşisinde tartışmasız bir şekilde son sırada yer aldığı; buna karşın“Yasal ve Sigorta Güvencesi”,“Emniyet ve Güvenlik”gibi operasyonel güvence ve risk azaltma odaklı kriterlerin en yüksek önceliğe sahip olduğu tespit edilmiştir. İkincisi, dokuz farklı kriterin, karar vericilerin zihninde iki temel boyutta yapılandığı görülmüştür: tüm kalite unsurlarını içeren bütünsel bir“Genel Hizmet Kalitesi ve Güvencesi”faktörü ve bundan tamamen bağımsız bir“Fiyat”faktörü. Üçüncüsü, karar önceliklerinin toplam iş deneyimi ve pozisyondan büyük ölçüde bağımsız olduğu, bu durumun sektörde güçlü ve homojen bir profesyonel kültürün varlığına işaret ettiği bulunmuştur. Sonuç olarak bu çalışma, Türkiye otomotiv sektöründeki stratejik lojistik tedarik kararlarının, klasik maliyet minimizasyonu varsayımlarından ziyade, Vekalet Teorisi ve modern tedarik zinciri dayanıklılığı paradigmalarıyla uyumlu bir şekilde, riskten kaçınma ve güvence arayışı tarafından yönlendirildiğini ampirik olarak kanıtlamaktadır. Ortaya konan iki boyutlu bilişsel yapı, Sınırlı Rasyonellik teorisinin pratikteki bir yansıması olarak yorumlanmıştır. Bu bulgular, hem lojistik hizmet sağlayıcıların değer tekliflerini yeniden konumlandırmaları hem de otomotiv firmalarının tedarikçi seçim süreçlerini standardize etmeleri için somut yönetsel çıkarımlar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis empirically investigates the decision-making criteria, their hierarchy of importance, and the underlying cognitive structure used in the selection of logistics service providers within the Turkish automotive industry from a senior executive perspective. Increasing uncertainties and risks in global supply chains have rendered the selection of a logistics partner a vital strategic decision in a highly integrated sector such as automotive. However, a comprehensive empirical study on the factors driving this decision, particularly within the Turkish context, is absent in the existing literature. To address this research gap, data was collected from 81 senior and mid-level executives responsible for logistics purchasing in the Turkish automotive industry. It is crucial to note that this group constitutes nearly the entire population of such decision-makers, making the study a near-census rather than a sample-based inquiry. Given the limited and specific nature of this professional population, conventional sample size calculations would be misleading. The research thus captures a comprehensive view of the sector's decision-making criteria. To provide richer context and triangulate the findings, the primary quantitative survey was supplemented with qualitative insights gathered from in-depth, face-to-face interviews with 5 of the 81 participants. The collected data was analyzed using statistical methods including Exploratory Factor Analysis (EFA), the Friedman Test, Independent Samples t-Tests, and One-Way Analysis of Variance (ANOVA). The research findings reveal three fundamental conclusions regarding the decision-making criteria in the sector. First and foremost, the Price criterion is unequivocally ranked last in the hierarchy of importance, whereas criteria focused on operational assurance and risk mitigation, such as“Legal & Insurance”and“Safety & Security,”are assigned the highest priority. Second, the nine different criteria are found to be structured along two primary dimensions in the minds of the decision-makers: a holistic“Overall Service Quality and Assurance”factor, which includes all non-price quality elements, and a completely independent“Price”factor. Third, it was found that decision priorities are largely independent of total work experience and position, suggesting the existence of a strong and homogenous professional culture within the sector. In conclusion, this study empirically demonstrates that strategic logistics procurement decisions in the Turkish automotive industry are driven by risk aversion and a search for assurance, rather than classical cost-minimization assumptions. This aligns with Agency Theory and modern supply chain resilience paradigms. The revealed two-dimensional cognitive structure is interpreted as a practical reflection of the Bounded Rationality theory. These findings offer concrete managerial implications for both logistics service providers to reposition their value propositions and for automotive firms to standardize their supplier selection processes.
Benzer Tezler
- Sürdürülebilir satınalma ve yeşil lojistiğin sürdürülebilir tedarik zincirine katkıları; Panel veri analizi
The contributions of sustainable procurement and green logistics to the sustainable supply chain; Panel data analysis
ÇAĞLAR YAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İşletmeAydın Adnan Menderes Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN ŞENKAYAS
- An it investments assessment framework in textile production from a digital sustainability perspective
Dijital sürdürülebilirlik perspektifinden tekstil üretiminde bir BT yatırım değerlendirme çerçevesi
ELİF CAN EDGE KURTUL
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiGalatasaray ÜniversitesiAkıllı Sistemler Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT LEVENT DEMİRCAN
- Dünya'da kutup araştırma faaliyetleri ve Türkiye için optimum kutup araştırma birimi işletme modeli
Polar research activities in the world and the optimal polar research organization operating model for Türkiye
ÖZGÜN OKTAR
Doktora
Türkçe
2025
Kamu Yönetimiİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BURCU ÖZSOY
- Deniz ticaret endekslerini zaman serisi modelleri kullanarak tahminleme
Forecasting maritime trade indexes by using the time series models
KAAN KOYUNCU
Doktora
Türkçe
2022
Denizcilikİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEYLA TAVACIOĞLU
- Veri anonimleştirme tekniklerinin makine öğrenmesi ile sınıflandırma performansı üzerindeki etkilerinin karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of the effects of data anonymization techniques on classification performance i̇n machine learning
ZEHRA BEGÜM AKTOLGA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolSakarya ÜniversitesiBilişim Sistemleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL HAKKI CEDİMOĞLU