Elit sporcularda kişilik bozuklukları üzerine bir araştırma
A study on personality disorders in elite athletes
- Tez No: 983723
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÜNSAL TAZEGÜL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Spor, Sports
- Anahtar Kelimeler: Spor Psikolojisi, Kişilik Özellikleri, Sporcu, Bireysel sporlar, Kişilik, Kişilik bozuklukları, Psikolojik bozukluklar, Psikolojik özellikler, Takım sporları, Sports Psychology, Personality Traits, Athlete, Individual sports, Personality, Personality disorders, Psychological disorders, Psychological characteristics, Sport psychology, Team sports
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Iğdır Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, elit sporcuların kişilik bozukluklarına sahip olma eğilimlerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesidir. Araştırma tarama modelinde yürütülmüş olup nicel yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2024–2025 yılları arasında Türkiye'de çeşitli branşlarda aktif olarak mücadele eden elit düzeydeki sporcular oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise, kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen ve araştırmaya gönüllü olarak katılan, farklı branşlarda aktif olarak mücadele eden 414 elit sporcu oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplamak amacıyla iki temel araç kullanılmıştır. Bunlar Kişisel Bilgi Formu ve Coolidge Axis II Inventory – Plus (CATI+), Türkçe Kısa Form şeklindedir. Toplanan veriler, SPSS 26.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde öncelikle tanımlayıcı istatistiklerden (frekans, yüzde, ortalama, standart sapma) yararlanılmıştır. Kişilik özelliklerine ilişkin puanların değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek amacıyla bağımsız gruplar t-testi, Kruskal-Wallis H testi ve Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır. Araştırma sonuçları elit sporcuların kişilik bozukluklarının çeşitli sosyo-demografik faktörler, yaşam tarzı ve psikolojik değişkenlerle yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Obsesif-kompulsif ve çekingen eğilimlerin öne çıktığı, erkek sporcularda şizotipal, şizoid ve antisosyal eğilimlerin daha belirgin olduğu; alkol kullanımının ise pek çok kişilik bozukluğu alt boyutunda yüksek puanlarla ilişkili bulunduğu saptanmıştır. Psikolojik destek alan veya destek ihtiyacı hisseden sporcuların kişilik bozukluğu puanlarının daha yüksek olması, yardım arayışının genellikle belirgin kişilik örüntüleriyle ortaya çıktığını düşündürmektedir. Eğitim düzeyinin artışıyla bazı kişilik bozukluklarının belirginleştiği, düşük ekonomik düzeyde ise riskli eğilimlerin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sporculuk deneyimi genel olarak sınırlı farklılıklar yaratmakla birlikte, uzun süreli deneyimin narsisistik eğilimleri artırdığı görülmüştür. Spor branşı narsisistik ve bağımlı kişilik özellikleriyle ilişkili görünürken, yaş değişkeni borderline, şizoid, çekingen ve bağımlı kişilik bozukluklarını düşük düzeyde ve negatif yönde yordamıştır. Bu çerçevede spor psikolojisi uzmanlarının kişilik değerlendirmelerini düzenli yapmaları, riskli eğilimlere yönelik önleyici müdahaleler planlamaları ve bireyselleştirilmiş destek programları geliştirmeleri önerilmekte; araştırmacılara ise farklı örneklemlerde kültürler arası çalışmalarla konunun daha derinlemesine incelenmesi tavsiye edilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the tendency of elite athletes to possess personality disorders in terms of various variables. The research was conducted using a survey model and employed a quantitative approach. The population of the study consisted of elite athletes actively competing in various sports in Turkey during the 2024–2025 period. The sample was composed of 414 elite athletes from different sports who voluntarily participated in the study and were selected using a convenience sampling method. Two primary instruments were used to collect data: a Personal Information Form and the Coolidge Axis II Inventory – Plus (CATI+), Turkish Short Form. The collected data were analyzed using the SPSS 26.0 software package. Descriptive statistics (frequency, percentage, mean, standard deviation) were initially utilized, and independent-samples t-tests, Kruskal-Wallis H tests, and Pearson correlation analyses were conducted to determine whether personality trait scores differed across variables. The results indicated that the personality disorders of elite athletes are closely associated with various socio-demographic factors, lifestyle characteristics, and psychological variables. Obsessive-compulsive and avoidant tendencies were found to be more prominent, while schizotypal, schizoid, and antisocial tendencies were more pronounced among male athletes. Alcohol consumption was associated with higher scores across multiple personality disorder subdimensions. Athletes who received psychological support or felt the need for it exhibited higher personality disorder scores, suggesting that help-seeking behavior is often linked to pronounced personality patterns. Higher education levels were associated with increased prominence of certain personality traits, whereas lower economic status was related to elevated risk tendencies. While athletic experience created only limited differences overall, long-term experience was associated with higher narcissistic tendencies. Sport type appeared to be related to narcissistic and dependent personality traits, whereas age predicted borderline, schizoid, avoidant, and dependent personality disorders at a low and negative level. In this context, it is recommended that sport psychology professionals conduct regular personality assessments, plan preventive interventions for risky tendencies, and develop individualized support programs; researchers are encouraged to examine the topic more extensively through cross-cultural studies with different samples.
Benzer Tezler
- Bazı bitkisel boyarmaddeler ile yün liflerinin boyanması yöntemlerinin ve haslıklarının araştırılması
Başlık çevirisi yok
TÜLAY GÜLÜMSER
- Topraklara perlit uygulamasının azotobakterilerin aktivitesi ve biyolojik Azot fiksasyonu üzerine etkileri
Başlık çevirisi yok
CEVDET FEHMİ ÖZKAN
- Ankara Üniversitesi'nde spor yapan öğrencilerin beslenme durumları ve fiziki performansları üzerinde bir araştırma
A Research on the nutritional status and physical performance of the students who were active in sports at the University of Ankara
BÜLENT ASMA
- İç ve dış yöneltme elemanlarının bilinmesi durumunda uzaysal kestirme problemlerinin çözümü ve yersel fotogrametride uygulama olanaklarının araştırılması
The Investigation of the solution of spatial intersection problems and the application possibilities on terrestrial photogrammetry in the case of interior and exterior orientation parameters are known
HÜSEYİN GAZİ BAŞ
- Avgamasya asfaltitinin sıvılaşma potansiyelinin ve ekstrakt yapılarının incelenmesi
Başlık çevirisi yok
AYŞE ERDEM ŞENATALAR
