İnme riski yüksek vakalarda aile hekiminin inme eğitimi ile hastalığın farkındalığını artırma çabaları
Efforts to increase awareness of stroke in high-risk cases through family physician stroke education
- Tez No: 983861
- Danışmanlar: PROF. DR. HAKAN DEMİRCİ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: İnme, inme farkındalığı, birinci basamak sağlık hizmetleri, inme eğitimi, aile hekimliği, Stroke, stroke awareness, primary care, stroke education, family medicine
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç:İnme, dünya genelinde ölüm nedenleri arasında ikinci sırada yer alan ve kalıcı engellilik yükü açısından önemli bir halk sağlığı sorunudur. Erken tanı, risk faktörlerinin uygun yönetimi ve toplum temelli farkındalık çalışmaları, inme yükünü azaltmada kritik öneme sahiptir. Birinci basamak sağlık hizmetleri, riskli bireylerin eğitimi ve koruyucu yaklaşımların uygulanması açısından temel bir role sahiptir. Bu çalışma, birinci basamak düzeyinde uygulanabilen kısa süreli bir eğitim müdahalesinin inme farkındalığı üzerindeki kısa süreli etkisini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem:Tanımlayıcı–ön test/son test tasarımına sahip çalışma kapsamında, 36 gönüllü katılımcıya araştırmacılar tarafından geliştirilen yapılandırılmış bir inme eğitimi uygulanmış, eğitim öncesi ve sonrası İnme Farkındalığı Testi (İFT) ile bilgi düzeyindeki değişim değerlendirilmiştir. Araştırma bir aile hekimliği polikliniği bünyesinde gerçekleştirilmiş olup 40-65 yaş aralığında olan (57,47±6,18) cinsiyeti eşitlenmiş (18/18)inme riski altında olan bir grup üzerinden eğitimin etkinliği değerlendirilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar bağımlı gruplar t-testi, Stuart–Maxwell simetri testi, Mann–Whitney U, Wilcoxon testi ve ANCOVA Analizleri ile incelenmiştir. Anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edilmiştir. Bulgular:Eğitim sonrası İFT toplam puanları anlamlı biçimde yükselmiştir (39,31±16,52; 65,83±13,60; p<0,001; Cohen's d=1,75). Stuart–Maxwell testinde İFT 14 maddesinde anlamlı değişim (p<0,05) görülmüş olup etki büyüklükleri W=0,477–0,856 arasında değişmiştir. En yüksek artışlar inme yaygınlığı, alkol ve inme ilişkisi, sigara inme ilişkisi ve inme rehabilitasyonu maddelerinde kaydedilmiştir. Buna karşılık aspirinin inme önlemedeki rolü, inme riskini artıran koşullar, en önemli inme risk faktörü, inmenin neden olduğu fiziksel sakatlıklar, felç riskini azaltma davranışları ve inmede ambulans çağırma zamanı maddelerinde ön ölçümde bilgi düzeyi yüksek olup bu maddelerde eğitim sonrası anlamlı bir değişim meydana gelmemiştir (p>0,05). Cinsiyetler arasında ön test veya son test puanlarında anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05), ancak her iki cinsiyette de eğitim sonrası puanlarda anlamlı artış görülmüştür (p<0,001). ANCOVA analizinde yalnızca ön test puanı son testi anlamlı düzeyde yordamıştır (F=11,82, p=0,002, η²=0,258); yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, ek hastalık ve sigara kullanımının son test puanı üzerinde anlamlı etkisi bulunmamıştır. Sonuç:Birinci basamakta uygulanabilen kısa süreli bu eğitim, katılımcıların inme farkındalığını güçlü biçimde artırmıştır. Özellikle toplum tarafından yeterince bilinmeyen epidemiyolojik bilgiler ve yaşam tarzı risk faktörlerine ilişkin maddelerde büyük gelişme kaydedilmiştir. Eğitim etkisinin başlangıç bilgi düzeyiyle ilişkili olması, müdahalelerin bireylerin mevcut farkındalık düzeyine göre uyarlanması gerektiğini göstermektedir. Bu bulgular doğrultusunda, birinci basamakta düzenli inme eğitimlerinin yaygınlaştırılması, içeriklerin güncellenerek teknik açıdan zenginleştirilmesi ve bölgesel sosyoekonomik farklılıklar dikkate alınarak uyarlanması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective:Stroke is the second leading cause of death worldwide and constitutes a major public health problem due to its substantial burden of long-term disability. Early recognition, appropriate management of risk factors, and community-based awareness interventions are essential for reducing the overall stroke burden. Primary care services play a fundamental role in educating at-risk individuals and implementing preventive strategies. This study aimed to evaluate the short-term impact of a brief, primary-care–based educational intervention on stroke awareness. Materials and Methods:This descriptive pretest–posttest study included 36 voluntary participants who received a structured stroke education program developed by the researchers. Changes in knowledge were assessed using the Stroke Awareness Test (İFT) administered before and after the intervention. The study was conducted within a family medicine outpatient clinic, and the effectiveness of the training was evaluated in a stroke-risk group aged 41–65 years (57.47 ± 6.18) with an equal gender distribution (18/18). Data were analyzed using paired samples t-test, Stuart–Maxwell symmetry test, Mann–Whitney U, Wilcoxon signed-rank test, and ANCOVA, with statistical significance set at p<0.05. Results:Post-education İFT scores increased significantly (39.31±16.52 to 65.83±13.60; p<0,001; Cohen's d=1.75). The Stuart–Maxwell test indicated significant changes in 14 İFT items (p<0.05), with effect sizes ranging from W=0.477 to 0.856. The greatest improvements were observed in items assessing knowledge of stroke prevalence, alcohol-related stroke risk, smoking-related stroke risk, and benefits of stroke rehabilitation. In contrast, no significant post-education changes were found in items related to the role of aspirin in prevention, conditions increasing stroke risk, major stroke risk factors, stroke-related physical disabilities, behaviors that reduce stroke risk, and when to call an ambulance during a stroke; these items already showed high baseline knowledge (p>0.05). There were no significant differences between men and women in pretest or posttest scores (p>0.05), although both groups showed significant within-group improvement (p<0.001). ANCOVA indicated that only the pretest score significantly predicted the posttest score (F=11.82, p=0.002, η²=0.258); age, sex, education level, comorbidities, and smoking status were not significant predictors. Conclusion:This brief educational intervention, applicable at the primary care level, substantially improved participants' stroke awareness. The most pronounced gains were observed in items related to less-known epidemiological facts and lifestyle-related risk factors. The finding that baseline knowledge significantly predicted post-education scores suggests that educational content should be tailored to individuals' initial awareness levels. Overall, the results support the implementation of regular, updated, and technically enriched stroke education programs in primary care settings, with adaptations reflecting regional and socioeconomic characteristics.
Benzer Tezler
- Plasma D-dimer düzeyi ve koroner arter hastalığı riski
Plasma D-dimer level and of coronary artery disease
BİLGEHAN KARADAĞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2002
Kardiyolojiİstanbul ÜniversitesiKardiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. NERGİS DOMANİÇ
- Aile sağlığı merkezinde fırsatçı EKG taramasının geriatrik yaş grubunda atriyal fibrilasyonu yakalamadaki önemi
The importance of opportunistic ECG screening in family health centers in detecting atrial fibrillation in the geriatric age group
MUSTAFA YASİN ÜRÜNOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiHitit ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DERYA AKBIYIK
- Bir aile sağlığı merkezine kayıtlı yaşlılarda atriyal fibrilasyon sıklığının değerlendirilmesi
Evaluation of atrial fibrillation prevalence in elderly registered in a family health center
NİLÜFER AKTURA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile Hekimliğiİstanbul Medipol ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH ERKAM OLGUN
- Palpabl ve nonpalpabl meme kitlelerinin araştırılmasında Tc 99m tetrofosmin sintimammografinin mammografi, ultrasonografi ve histopatoloji bulgularıyla karşılaştırmalı değeri
Başlık çevirisi yok
İNANÇ KARAPOLAT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2004
Radyoloji ve Nükleer TıpEge ÜniversitesiNükleer Tıp Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MURAT ARGON
- İnme geçiren hastalarda travma sonrası stres bozukluğu belirtilerinin fiziksel bağımlılık, travma ile başa çıkabilme algısı ve algılanan sosyal destek ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of post traumatic stress disorder symptoms in stroke patients with physical dependency, perception of coping with trauma and perceived social support
EMİNE İREM YÜCEL TOPLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikiyatriHacettepe ÜniversitesiPsikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AZİZE ATLI ÖZBAŞ
DOÇ. DR. EMRE ADIGÜZEL