Entelektüel sermayenin firmaların finansal performansına etkisi: Borsa İstanbul üzerine bir çalışma
The impact of intellectual capital on firms' financial performance: A study on Borsa Istanbul
- Tez No: 984012
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE HAYRİ BARAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Entelektüel Sermaye, Finansal Performans, VAIC, Panel Veri, Intellectual Capital, Financial Performance, VAIC, Panel Data
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kayseri Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Muhasebe ve Finans Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sanayi Devrimi'yle birlikte ekonomik faaliyetlerin hız kazanması ve kitlesel üretimin artması, işletmelerde fiziksel sermayenin önemini ön plana çıkarmıştır. Ancak 1990'lı yıllardan itibaren fiziksel ve finansal varlıklara erişimin kolaylaşması, bilgiye dayalı sermaye unsurlarının yani entelektüel sermayenin işletme değerlemesindeki rolünü güçlendirmiştir. Günümüzde, firmaların piyasa değerleri ile defter değerleri arasındaki farkın giderek açılması, maddi olmayan varlıkların stratejik önemini artırmış ve entelektüel sermayeyi rekabet avantajının temel belirleyicilerinden biri haline getirmiştir. ES, insan sermayesi, yapısal sermaye ile müşteri sermayesi bileşenlerinden oluşur. Bu çalışma, ES'nin firmaların finansal performansına (aktif karlılığı - ROA, öz sermaye karlılığı - ROE, piyasa değeri / defter değeri - pd/dd ve yaklaşık tobin q gibi göstergeler) etkisini incelemeyi amaçlamıştır. Araştırmada, Türkiye'deki Borsa İstanbul (BIST) listelenmiş imalat sanayi sektöründe yer alan 27 tekstil, deri ve giyim firmasından verilerine ulaşılabilir 17 firmanın 2014-2023 dönemi yıllık verileri kullanılmıştır. Value Added Intellectual Coefficient (VAIC) yöntemiyle ES ölçülerek ve panel veri analiziyle bileşenlerin performansa etkisi test edilmiştir. Analiz sonuçları, kullanılan sermaye etkinliği (CEE) değişiminin özkaynak kârlılığı (ROE) üzerinde güçlü ve pozitif bir etkiye sahip olduğunu, dolayısıyla maddi sermaye yatırımlarının firmaların kârlılık performansını artırmada kritik bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Buna karşın, insan sermayesi etkinliği (HCE) değişiminin özkaynak kârlılığı üzerindeki etkisi zayıf ve kısa vadede sınırlı negatif yönde olup, bilgi ve beceri yatırımlarının kısa dönemde finansal getirilere tam olarak yansımadığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
With the Industrial Revolution, the acceleration of economic activities and the expansion of mass production brought physical capital to the forefront of business operations. However, since the 1990s, the easier accessibility of physical and financial assets has increased the significance of knowledge-based resources-namely, intellectual capital (IC)-in corporate valuation. Today, the widening gap between firms' market values and book values has further emphasized the strategic importance of intangible assets, positioning intellectual capital as one of the key determinants of competitive advantage. Intellectual capital consists of three main components: human capital, structural capital, and customer (relational) capital. This study aims to examine the impact of intellectual capital on firms' financial performance, measured through indicators such as return on assets (ROA), return on equity (ROE), market-to-book ratio (P/B), and approximate Tobin's Q. The research employs annual data from 17 out of 27 textile, apparel, and leather manufacturing firms listed on Borsa Istanbul (BIST) for the 2014–2023 period. Intellectual capital was measured using the Value Added Intellectual Coefficient (VAIC) method, and the effects of its components on performance were tested through panel data analysis. The analysis results indicate that changes in capital employed efficiency (CEE) have a strong and positive effect on return on equity (ROE), suggesting that investments in tangible capital play a critical role in enhancing firms' profitability performance. In contrast, changes in human capital efficiency (HCE) exhibit a weak and slightly negative short-term impact on ROE, implying that investments in employee knowledge and skills do not immediately translate into financial gains.
Benzer Tezler
- Hisse senetleri ilk defa halka arz edilen firmalarda entelektüel sermayenin firma performansına etkisi
The Effect of intellectual capital on performance of the firms that have gone public
TUBA GÜLCEMAL
- Intellectual capital and its impact on financial performance of firms listed in borsa Istanbul
Entellektüel sermayenin Borsa İstanbul'da listelenmiş olan firmaların finansal performansı üzerindeki etkisi
SEDEAQ T.M. NASSAR
- Entelektüel sermaye düzeyinin finansal performans üzerindeki etkisi: VAIC ve M-VAIC yöntemleri ile Borsa İstanbul kimya, petrol, kauçuk ve plastik ürünler sektöründe bir uygulama (2014-2023)
The effect of intellectual capital performance on financial performance: An application in the Borsa Istanbul chemical, petroleum, rubber and plastic products sector using VAIC and M-VAIC methods (2014-2023)
EGEMEN KIRTORUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
EkonomiBaşkent ÜniversitesiUluslararası Finans ve Bankacılık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURCU GÜROL
- Türk imalat sanayiinde faaliyet gösteren firmaların entelektüel sermaye kullanım etkinliği ve firma performansı ilişkisi
Intellectual capital efficiency and firm performance rrelationship in Turkish manufacturing sector
AYŞE ELVAN BAYRAKTAROĞLU
Doktora
Türkçe
2015
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MURAT BASKAK
PROF. DR. FETHİ ÇALIŞIR
- BIST teknoloji endeksi'ndeki firmalarda entelektüel sermayenin finansal performans üzerindeki etkisi
The effect of intellectual capital on financial performance in BIST technology index listed firms
BUSE LEKTEMUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
İşletmeKırşehir Ahi Evran Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜSEYİN NAZMİ KARTAL DEMİRGÜNEŞ
