Geri Dön

Endometriozisli hastalarda santral sensitizasyon ve ilişkili risk faktörlerinin araştırılması

Investigation of central sensitization and associated risk factors in patients with endometriosis

PDF İndir

  1. Tez No: 984135
  2. Yazar: PELİN KARALAR YILDIZ
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. MERYEM HOCAOĞLU
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Kadın Hastalıkları ve Doğum, Obstetrics and Gynecology
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Endometrioziste santral sensitizasyon (SS), lezyon yükü ile açıklanamayan ağrı amplifikasyonu, ağrı eşiğinde düşme, ağrının kronikleşmesi ve tedaviye direnç ile karakterize önemli bir klinik sorundur. Bu alanda yapılan çalışmaların sınırlı olması ve farklı popülasyonlara ait verilerin eksikliği, SS'nin endometriozisli hastalardaki gerçek klinik yükünün anlaşılmasını güçleştirmektedir. Çalışmanın amacı, endometriozisli kadınlarda santral sensitizasyon (SS) sıklığını ve ilişkili risk faktörlerini belirlemek ve psikolojik durum üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Çalışma, Ağustos 2025–Kasım 2025 tarihleri arasında üçüncü basamak bir merkezde endometriozis tanılı 223 kadın üzerinde yürütülen kesitsel bir araştırmadır. Tüm hastalara pelvik muayene ve ultrasonografi yapılmış, demografik ve klinik veriler kaydedilmiş, ağrı şiddeti numerik ağrı skalası ile değerlendirilmiş ve katılımcılar dört doğrulanmış öz bildirim ölçeğini içeren bir anketi tamamlamışlardır. SS ve ilişkili sendromların varlığı Santral Sensitizasyon Envanteri (CSI) ile değerlendirilmiş, ayrıca yaşam kalitesi ve psikolojik durum Endometriozis Sağlık Profili-30 (EHP-30), Kısa Form-36 (SF-36) ve Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADS) kullanılarak ölçülmüştür. CSI ≥40 olanlar SS grubu (Grup I, n=125), CSI <40 olanlar SS olmayan grup (Grup II, n=98) olarak sınıflandırılmıştır. Çalışma popülasyonunda santral sensitizasyon sıklığı %56,1 olarak bulunmuştur. Santral sensitizasyon grubunda dismenore (7,1±3,1 vs. 5,4±3,4; p<0,01), derin disparoni (4,59±4,02 vs. 3,37±3,56; p=0,030), diskezi (3,00±3,77 vs. 1,10±2,69; p<0,01) ve dizüri (1,72±3,06 vs. 0,90±2,41; p=0,030) şiddeti anlamlı derecede daha yüksekti. Korelasyon analizinde CSI skorlarının yalnızca ağrıyla ilişkili klinik parametrelerle ilişkili olduğu, yaş, vücut kitle indeksi, endometrioma çapı ve laboratuvar parametreleri ile anlamlı ilişki göstermediği saptandı. Fibromiyalji (OR=4,92), migren/gerilim tipi baş ağrısı (OR=2,67) ve ağrılı mesane sendromu (OR=3,85) santral sensitizasyon için bağımsız risk faktörleri olarak görüldü. HADS-anksiyete ve depresyon skorları santral sensitizasyon grubunda belirgin olarak yüksek olup (p<0,01), EHP-30 ve SF-36 alt boyutlarında yaşam kalitesinde anlamlı düşüş saptandı. Santral sensitizasyon endometriozisli kadınlarda yaygın görülür ve ağrı şiddeti, psikolojik durum ve yaşam kalitesi üzerinde belirgin olumsuz etkiye sahiptir. Bu nedenle tedaviye yanıtsız veya şiddetli ağrısı olan hastalarda SS'nin erken tanınması amacıyla CSI'nın rutin değerlendirmeye eklenmesi ve SS ile ilişkili risk faktörlerinin belirlenerek multimodal ve bireyselleştirilmiş tedavi yaklaşımlarının planlanması klinik sonuçları iyileştirebilir.

Özet (Çeviri)

Central sensitization (CS) in endometriosis is an important clinical problem characterized by pain amplification that cannot be explained by lesion burden, decreased pain threshold, chronicity of pain, and treatment resistance. The limited number of studies in this field and the lack of data from different populations make it difficult to understand the true clinical burden of CS in patients with endometriosis. The aim of this study was to determine the prevalence of CS and its associated risk factors in women with endometriosis, and to investigate its effects on psychological status. This cross-sectional study was conducted between August 2025 and November 2025 in a tertiary care center in 223 women diagnosed with endometriosis. All patients underwent pelvic examination and ultrasonography, demographic and clinical data were recorded, pain severity was assessed using the numeric rating scale, and participants completed a questionnaire including four validated self-report scales. The presence of CS and associated syndromes was evaluated using the Central Sensitization Inventory (CSI), and quality of life and psychological status were measured using the Endometriosis Health Profile-30 (EHP-30), Short Form-36 (SF-36), and the Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS). Patients with CSI ≥40 were classified as the CS group (Group I, n=125) and those with CSI <40 as the non-CS group (Group II, n=98). The prevalence of CS in the study population was found to be 56.1%. The severity of dysmenorrhea (7.1±3.1 vs. 5.4±3.4; p<0.01), deep dyspareunia (4.59±4.02 vs. 3.37±3.56; p=0.030), dyschezia (3.00±3.77 vs. 1.10±2.69; p<0.01) and dysuria (1.72±3.06 vs. 0.90±2.41; p=0.030) were significantly higher in the CS group. In the correlation analysis, CSI scores were associated only with pain-related clinical parameters and did not show a significant relationship with age, body mass index, endometrioma size, and laboratory parameters. Fibromyalgia (OR=4.92), migraine/tension-type headache (OR=2.67), and painful bladder syndrome (OR=3.85) were identified as independent risk factors for CS. HADS-anxiety and HADS-depression scores were significantly higher in the CS group (p<0.01) and significant impairment was detected in the EHP-30 and SF-36 subscales. CS is frequently seen in women with endometriosis and has a significant negative impact on pain severity, psychological status, and quality of life. Therefore, adding the CSI to routine clinical evaluation for the early recognition of CS in patients with severe or treatment-resistant pain, and identifying risk factors associated with CS and planning multimodal and individualized treatment approaches may improve clinical outcomes.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    1015742

    Endometriozisli adölesan ve genç erişkinlerde santral sensitizasyon ve ilişkili risk faktörlerinin araştırılması

    Investigation of central sensitization and associated risk factors in adolescents and young adults with endometriosis

    ZÜHAL ALTINTAŞ SAKAOĞLU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Kadın Hastalıkları ve Doğumİstanbul Medeniyet Üniversitesi

    Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MERYEM HOCAOĞLU

  2. Tez No

    905377

    Endometriozisle ilişkili kronik pelvik ağrıya bağlı gelişebilen santral sensitizasyon mekanizmasının beynin ağrı merkezlerindeki sinir ve sinir ağları üzerine etki düzeyinin araştırılması

    Investigation of the impact of central sensitization mechanism, which may develop due to chronic pelvic pain associated with endometriosis, on nerves and neural networks in the brain's pain centers

    IŞIN ERDOĞAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Kadın Hastalıkları ve Doğumİstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa

    Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ABDULLAH SERDAR AÇIKGÖZ

  3. Tez No

    471477

    Endometriozise bağlı infertilite nedeni ile yardımla üreme yöntemi kullanılarak elde edilen gebeliklerde farklı endometriozis fenotiplerine göre prognostik faktörler ve erken gebelik sonuçlarının retrospektif analizi

    Retrospective analysis of prognostic factors for assisted reproductive technology in women with different endometriosis phenotypes and early pregnancy outcomes

    ELİF KÜLAHÇI ASLAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Kadın Hastalıkları ve DoğumUludağ Üniversitesi

    Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. GÜRKAN UNCU

  4. Tez No

    224539

    İnfertil hastalarda antral folikül sayısının ovulasyon indüksiyonu başarısı ve gebelik oranına etkilerinin araştırılması

    The evaluation of the effect antral follicle count on the success of ovulation induction and pregnancy rates at infertile patients

    DENİZ USAL

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2007

    Kadın Hastalıkları ve DoğumZonguldak Karaelmas Üniversitesi

    Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı

    Y.DOÇ.DR. ÜLKÜ BAYAR

  5. Tez No

    608590

    Düzenli menstruel siklusta, anti-mullerian hormon düzeyi, antral follikül sayısı, over hacmi, ovaryen arter doppler parametrelerinin siklus fazına göre değişimi ve over rezervini belirlemedeki rolü

    The intermenstrual variation of anti-mullerian hormone level, antral follicle count, ovarian volume, ovarian artery doppler parameters and it's role in determining the ovarian reserve

    MERVE DİZDAR GÜLEÇOĞLU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Kadın Hastalıkları ve DoğumSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. RAHİME NİDA BAYIK

Geri Dön