Kentleşme sürecinin temel dinamiği olarak tarım sektörü: Çeşitli ülke ve Türkiye uygulamalarının karşılaştırmalı analizi
The agricultural sector as a fundamental dynamic of the urbanization process: A comparative analysis of various countries and the case of Turkey
- Tez No: 984224
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDULKADİR TOPAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Kamu Yönetimi, Public Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tarım sektörü, tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de kırsal yoksulluğun azaltılmasında önemli bir rol üstlenmektedir. Türkiye'de kırsal alanlar, ekonomik faaliyetlerin büyük ölçüde tarıma dayandığı; buna karşın gelir düzeyinin düşük ve yoksulluğun yaygın olduğu bölgeler olarak dikkat çekmektedir. Bu durum, tarımı kırsal yoksulluğun azaltılmasında temel bir araç hâline getirmektedir. Dolayısıyla, tarım ile kırsal yoksulluk arasındaki ilişkiyi doğru analiz etmek, etkili ve sürdürülebilir tarım politikalarının geliştirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu araştırmada, kentleşme sürecine etki eden temel unsurlardan biri olan tarım uygulamalarının Türkiye ve çeşitli ülkelerin kentleşme sürecine etkisinin karşılaştırmalı analizini yapmak ve Türkiye'de bu uygulamaların geliştirilmesine yönelik önerilerde bulunmak amaçlanmıştır. Bu amacı gerçekleştirmek için araştırmada öncelikle betimsel araştırma yöntemi kapsamında yerli ve yabancı literatürdeki birincil kaynaklardan yararlanılarak kentleşme ve kentleşmenin tarım sektörü ilişkisi ile gelişmiş ülkelerde ve Türkiye'de tarım uygulamalarına yönelik teorik alt yapı oluşturulmuştur. Ardından Türkiye'de kırsal yoksulluğun tarımsal yapı ile ilişkisini ortaya koymak amacıyla tarım sektörünün iç ticaret hadleri tarihsel olarak analiz edilmiştir. Bu bağlamda ilk olarak, Cumhuriyetin ilanından 2005 yılına kadar olan dönemde tarımın iç ticaret hadlerine ilişkin yapılan çalışmaların bulgularına yer verilmiştir. Daha sonra, 2005-2023 yılları arasında TÜİK'ten elde edilen veriler doğrultusunda, Carli Fiyat Endeksi ile Türkiye'nin iç ticaret hadlerinin eğilimi belirlenerek tarım ve yoksulluk ilişkisi ortaya konulmuştur. Tüm bunlar bağlamında tarım sektörünün kentleşme sürecine etkisi değerlendirilmiştir. Araştırma neticesinde, gelişmiş ülkelerin tarımsal örgütlenmeleri; tarımsal araştırma, eğitim ve yayım sistemlerinin ile tarımsal sigorta ve kredi sistemlerinin Türkiye'ye göre daha başarılı, etkin oldukları; gelişmiş ülkelerde tarımsal örgütlenme, araştırma, eğitim ve yayım sistemleri ile tarımsal sigorta ve kredi mekanizmalarının söz konusu ülkelerin tarımda daha başarılı olmalarına imkân tanıdığı ve bunun da kentleşme sürecinin daha sağlıklı bir şekilde gerçekleşmesine katkı sağladığı; Türkiye'de tarım sektöründe örgütlenme, araştırma, eğitim ve yayım sistemleri ile tarımsal sigorta ve kredi mekanizmalarının yeterince ektin olmamasının kentleşme sürecini olumsuz etkilediği ve Türkiye'de iç ticaret hadlerinin tarım sektörü aleyhine gelişmiş olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The agricultural sector plays a significant role in reducing rural poverty in Turkey, as it does globally. Rural areas in Turkey are characterized by economic activities largely dependent on agriculture, yet they exhibit low income levels and widespread poverty. This situation renders agriculture a fundamental instrument in alleviating rural poverty. Accordingly, analyzing the relationship between agriculture and rural poverty accurately is essential for developing effective and sustainable agricultural policies. The aim of this study is to conduct a comparative analysis of the impact of agricultural practices—one of the key factors influencing the urbanization process—on urbanization in Turkey and various other countries, and to provide recommendations for improving such practices in Turkey. To achieve this aim, a theoretical framework on urbanization, the relationship between urbanization and the agricultural sector, and agricultural practices in developed countries and Turkey was first established by drawing on primary sources in the domestic and international literature within the scope of the descriptive research method. Subsequently, in order to reveal the relationship between rural poverty and the agricultural structure in Turkey, the terms of trade of the agricultural sector were analyzed historically. In this context, the findings of studies examining agricultural terms of trade from the proclamation of the Republic to 2005 were initially presented. Then, based on the data obtained from TÜİK for the period 2005–2023, the trend of Turkey's terms of trade was determined using the Carli Price Index, and the relationship between agriculture and poverty was elucidated. Within this framework, the impact of the agricultural sector on the urbanization process was evaluated. The results indicate that agricultural organizations, research, education, and extension systems, as well as agricultural insurance and credit mechanisms, are more effective and successful in developed countries compared to Turkey. These institutional structures enable developed countries to achieve higher agricultural performance, thereby contributing to a healthier urbanization process. Conversely, in Turkey, the limited effectiveness of agricultural organizations, research, education and extension systems, and agricultural insurance and credit mechanisms adversely affects the urbanization process, while the domestic terms of trade have evolved to the disadvantage of the agricultural sector.
Benzer Tezler
- Ekonomik dönüşüm süreci, kentleşme, sürdürülebilir kalkınma ve kent konseyi
Economic transformation, urbanization, sustainable development and city councils
ZÜBEYR BÜLBÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriMarmara ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA AYKAÇ
- Architectural design in historical urban setting ( Context ) and an alternative approach to design process : contextualism
Başlık çevirisi yok
HÜSEYİN SELÇUK YELKEN
Yüksek Lisans
İngilizce
1994
MimarlıkDokuz Eylül ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ORCAN GÜNDÜZ
- Antep'te büyüme makinesi; büyüme koalisyonları bağlamında yerel aktörler ve planlama kararları ilişkisi
The growth machine in Antep: The relationship between local actors and planning decisions in the context of growth coalitions
AHMET SERHAT KARADUMAN
Doktora
Türkçe
2025
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT CEMAL YALÇINTAN
- Kentleşme ve aile: Normatif dönüşümün izleri üzerine nitel bir çalışma
Urbanization and the family: A qualitative study on the traces of normative transformation
MELİKE ŞAHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SosyolojiKırıkkale ÜniversitesiKentleşme ve Çevre Sorunları Ana Bilim Dalı
Doç. Dr. REFİK YASLIKAYA