Emek ve gözetim: İletişim teknolojileri ve dijitalleşme bağlamında emekçilerin gözetimine eleştirel bir bakış
Labor and surveillance: A critical look at the surveillance of laborers in the context of communication technologies and digitalization
- Tez No: 984411
- Danışmanlar: PROF. DR. RUHDAN UZUN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İletişim Bilimleri, Gazetecilik, Communication Sciences, Journalism
- Anahtar Kelimeler: Emek, Gözetim, İktidar, İletişim Teknolojileri, Dijitalleşme, Akışkan gözetim, Bilgi ve iletişim teknolojileri, Biyoiktidar, Dijital platformlar, Duygusal emek, Estetik emek, Post panoptikon, Sayısal gözetim, Sınıf iktidarı, İşçi sınıfı, Labor, Surveillance, Power, Communication Technologies, Digitalization, Liquid surveillance, Information and communication technologies, Biopower, Digital platforms, Emetional labor, Aesthetic labor, Post panopticon, Digital surveillance, Class domination, Working class
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gazetecilik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Gazetecilik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma temel olarak gözetimi emek üzerinden tartışmaya açmaktadır. Araştırmanın sorunsalı; emeği temel alarak, bir iktidar mekanizması olarak gözetim olgusunun iletişim teknolojileri ve dijitalleşme aracılığıyla kapitalizme nasıl eklemlendiğini, emek üzerindeki gözetim türlerinin hangi yöntemlerle var olduğunu ve nasıl kullanıldığını ortaya koymaktır. Burada iletişim teknolojileri ve dijitalleşmenin aracı rolüne vurgu yaparken teknolojik belirlenimci bir bakış açısı ile hareket edilmemektedir. Emeğin teknik ilişki ve toplumsal ilişki boyutu birlikte ele alınarak, gözetim emek-sermaye / özne-iktidar ilişkileri çerçevesinde sorunsallaştırılmaktır. Buna bağlı olarak kapitalizmin nesnel gözetim uygulamaları doğrultusunda -öznel olana odaklanarak- gözetim olgusunun emekçiler tarafından nasıl deneyimlendiğini ve nasıl anlamlandırıldığını açığa çıkarmak bu araştırmanın temel amacını oluşturmaktadır. Bu araştırmada hizmet sektörü içerisinde yer alan banka emekçileri, müşteri temsilcileri ve moto kuryeler olmak üzere üç farklı emekçi sınıf örneklem olarak seçilmiştir. Bunların seçilme nedeni, emek süreçlerinin büyük ölçüde iletişim teknolojileri aracılığıyla gerçekleşmesi ve dijital tabanlı olmasıdır. Aynı zamanda bu araçların söz konusu emekçileri gözetlemede kritik bir rol oynamasıdır. Bu bağlamda gözetimin hem teknik hem de toplumsal ilişkiler içerisine nasıl yerleştiğini emekçilerin deneyimleri üzerinden ortaya koymayı amaçlayan bu çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiştir ve 44 katılımcıyla derinlemesine görüşme yapılarak bir saha araştırması yürütülmüştür. Toplumsal ilişki boyutu ile bir arada düşünüldüğünde iletişim teknolojileri ve dijitalleşmenin gözetim aracı olarak kullanılmasıyla emek üzerindeki gözetimin daha da derinleştiği bir aşamaya geçildiği ve böylelikle emek üzerinde bu zamana dek hiç olmadığı kadar kesintisiz bir gözetim imkânı elde edildiği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study primarily opens up a discussion on surveillance through labor. The research question is: based on labor, how surveillance as a mechanism of power is integrated into capitalism through communication technologies and digitalization, what methods are used to establish types of surveillance over labor, and how they are used. While emphasizing the mediating role of communication technologies and digitalization, this study does not adopt a technologically deterministic perspective. By considering both the technical and social dimensions of labor, surveillance is problematized within the framework of labor-capital/subject-power relations. Accordingly, the main objective of this research is to reveal how laborers experience and interpret surveillance, focusing on the subjective aspect, in line with capitalism's objective surveillance practices. In this research, three different classes of laborers within the service sector were selected as samples: bank laborers, customer representatives and motorcycle couriers. They were selected because their labor processes largely take place through communication technologies and are digitally based. It is also because these tools play a critical role in monitoring the laborers in question. In this context, this study, which aims to reveal how surveillance is embedded in both technical and social relationships through the experiences of laborers, adopted a qualitative research method and conducted a field study through in-depth interviews with 44 participants. When considered alongside the social relations dimension, it was concluded that the use of communication technologies and digitalization as surveillance tools has led to a stage where surveillance over labor has deepened, thereby enabling a level of uninterrupted surveillance over labor that has never been seen before.
Benzer Tezler
- Sosyal medya ve küreselleşme ilişkisinin ekonomi politik bağlamda incelenmesi
A research on the relation between social media and globalization in political economy context
BURCU BİTER
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İletişim BilimleriMarmara ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARTUN AVCI
- Teknoloji, e-devlet ve kamu yönetimi
Technology, e-government and puclic administration
GÜLCE YÜKSEL AKTUNA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Kamu YönetimiAnkara ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ALPAY DİKMEN
- Dijital hastane ve hekimlerin tıbbi profesyonalizmleri
Digital hospital and medical professionalism of physicians
DİLEK ALDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
SosyolojiAydın Adnan Menderes ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİN YİĞİT
- Büyük veri teknolojisi çağında kullanıcı verilerinin gizlilik ve mahremiyetine ilişkin sosyolojik analiz
The privacy of user data in an age of big data: A sociological analysis
SEDA PERİHAN OFLAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
SosyolojiHacettepe ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUĞÇA POYRAZ
- Web 3.0'da dijital emeğin dönüşümü: Sosyal finans örneği
Başlık çevirisi yok
ROBİN KANAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İletişim BilimleriGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TOLGA ÇEVİKEL