4-6 yaş kuran kurslarında oyunun çocukların dini gelişimine etkisi: Öğretici görüşleri
The effect of play on children's religious development in quran courses for 4-6 year olds: Teachers' perspectives
- Tez No: 984416
- Danışmanlar: PROF. DR. DAVUD IŞIKDOĞAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Eğitim ve Öğretim, Religion, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Din eğitimi, Din kültürü, Din öğretimi, Erken gelişim dönemi yaşantıları, Eğitici oyunlar, Çocuk oyunları, Religious education, Religious culture, Religious teaching, Early developmental period in adults, Education plays, Children's games
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Din Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Kur'an kursu öğreticilerinin perspektifinden hareketle 4-6 yaş grubu çocukların dini gelişim süreçlerinde oyunun rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda“oyun”kavramı, çocukların kendiliğinden geliştirdikleri doğal oyun davranışlarından ziyade, öğreticiler tarafından belirli öğrenme hedeflerini gerçekleştirmek amacıyla yapılandırılan ve pedagojik sürece entegre edilen oyun temelli etkinlikler olarak ele alınmıştır. Öğreticiler, oyunun çocukların bilgi, beceri ve değerleri içselleştirmelerinde doğal bir öğrenme ortamı sunduğunu ve bu nedenle din eğitimi açısından etkili bir yöntem teşkil ettiğini ifade etmektedir. Araştırma, açımlayıcı sıralı karma desen kapsamında yürütülmüştür. İlk aşamada, Türkiye genelinde görev yapan 202 öğreticiye 31 maddelik beşli Likert tipi bir ölçek uygulanmıştır. Ölçek geliştirme sürecinde içerik geçerliği uzman görüşleri doğrultusunda sağlanmış, maddelerin teorik çerçeveye uygunluğu güvence altına alınmıştır. Nicel analizlerde betimsel istatistikler, öğreticilerin oyun temelli din eğitimine yönelik tutumlarının yüksek düzeyde olduğunu göstermiştir. Açımlayıcı Faktör Analizi sonucunda ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğu; maddelerin faktör yüklerinin kabul edilebilir sınırlar içinde yer aldığı belirlenmiştir. Ölçeğin Cronbach's alpha değeri .948 olup yüksek iç tutarlılığa işaret etmektedir. Demografik değişkenlere göre yapılan karşılaştırmalarda yalnızca kıdem değişkeninde anlamlı farklılık görülmüş; diğer değişkenlerde homojen bir tutum dağılımı tespit edilmiştir. İkinci aşamada nicel örneklemden seçilen 50 öğreticiyle yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Tematik analiz sonucunda yaşa uygunluk, değerler eğitimi, soyut dini kavramların somutlaştırılması, motivasyon artışı, oyun temelli değerlendirme ve materyal kullanımı gibi temalar ortaya çıkmıştır. Öğreticiler, oyunun Allah sevgisi, sabır, paylaşma ve yardımlaşma gibi dini ve ahlaki değerlerin kazandırılmasında etkili olduğunu vurgulamış; soyut kavramların ise drama, kukla ve hikâye gibi oyunlaştırılmış yöntemlerle daha anlaşılır hâle geldiğini belirtmişlerdir. Ayrıca oyunun çocukların derse ilgisini artırdığı, öğrenmenin kalıcılığına katkı sağladığı ve doğal bir değerlendirme aracı işlevi gördüğü ifade edilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the role of play in the religious development processes of children aged 4-6 from the perspective of Qur'an course instructors. In this context, the concept of“play”is understood not as children's spontaneous and natural play behaviors, but as structured, goal-oriented, and pedagogically integrated play-based activities designed by instructors to achieve specific learning outcomes. According to the instructors, play provides a natural learning environment through which children internalize knowledge, skills, and values; therefore, it serves as an effective method in religious education and contributes to cultivating healthy religious thinking and behavioral patterns. The research was conducted using an explanatory sequential mixed-methods design. In the first phase, a 31-item five-point Likert-type scale was administered to 202 instructors across Türkiye. Content validity was ensured through expert evaluations, and item selection was aligned with the theoretical framework. Descriptive statistics indicated that instructors held highly positive attitudes toward play-based religious education. Exploratory Factor Analysis revealed a multidimensional structure, with item loadings falling within acceptable ranges. The Cronbach's alpha coefficient of .948 demonstrated high internal consistency. Comparisons across demographic variables showed no significant differences except for professional seniority, suggesting that positive attitudes toward play-based learning are broadly homogeneous, while professional experience may influence attitudes toward the use of play. In the second phase, semi-structured interviews were conducted with 50 instructors selected from the quantitative sample. Thematic analysis identified several themes, including age appropriateness, values education, concretization of abstract religious concepts, increased motivation and engagement, play-based assessment, and material use. Instructors emphasized that play effectively supports the acquisition of key religious and moral values such as love of God, patience, sharing, and cooperation. They also reported that abstract concepts become more understandable through drama, puppetry, storytelling, and other play-based methods. Additionally, play was described as enhancing attention, supporting retention of learned information, and functioning as a natural assessment tool.
Benzer Tezler
- 4-6 yaş grubu tam gün Kur'an kursuna çocuklarını gönderen ailelerin dindarlık anlayışı ve kurslara yaklaşımı: Ankara örneği
The religious understanding of the families who send their children to full-day Qur'an schools in the 4-6 age group and their approach to the schools: The case of Ankara
SÜMEYYE MERCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SosyolojiErciyes ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CELALEDDİN ÇELİK
- Öğretici görüşlerine göre Diyanet İşleri Başkanlığı 4-6 yaş Kur'an kurslarında Kur'an öğretiminde eğitsel oyun uygulamaları
According to the views of the instructor, Presidency of Religious Affairs educational game applications in teaching the Quran courses for ages 4-6
FATMA TUBA ŞAŞA
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RECEP UÇAR
- Psiko-sosyal açıdan Türkiye'de din eğitimine ilişkin bir değerlendirme
A summarized phsycho-social aspect of religious training in Turkey
EBUBEKİR SIDDIK DİKMENER
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
DinSelçuk ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HASAN YILMAZ
- Okul öncesi dönem Kur'an öğretiminde eğitsel oyun ve etkinlikler
Educational games and activities in pre-school Quran teaching
EMİNE CAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimKaramanoğlu Mehmetbey ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA BAŞKONAK
- Diyanet İşleri Başkanlığı 4-6 yaş Kur'an kurslarında eğitsel oyunla Kur'an öğretimine dair öğrenci görüşleri
Student opinions on teaching the Quran with educational games in Quran courses for 4-6 years age of religious affairs, President of Religious Affairs
ÜMMÜGÜLSÜM TURĞUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinFırat ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RAHİME ÇELİK