Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ile medikalizasyon arasındaki ilişki: Kalitatif bir araştırma
The relationship between attention deficit hyperactivity disorder and medicalization: A qualitative study
- Tez No: 984683
- Danışmanlar: PROF. DR. BÜLENT KILIÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, ilaç sektörü, medikalizasyon, Attention deficit hyperactivity disorder, pharmaceutical industry, medicalization
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halk Sağlığı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ile medikalizasyonuna ilişkin faktörlerin belirlenmesidir. Araştırma kalitatif tipte bir araştırmadır. Araştırmanın evreni, İzmir'de DEHB'e ilişkin sağlık hizmeti sunan sağlık çalışanları, anahtar kişiler ve sağlık hizmeti alan aileler ve yetişkinler olarak belirlenmiştir. Araştırma örneklemi, İzmir'de DEHB'e ilişkin sağlık hizmeti sunan psikiyatrist, psikolog, özel eğitim uzmanı, psikolojik danışman ve rehber; sağlık hizmeti alan DEHB tanısı konmuş ve tedavi gören/görmüş çocuk ve ergenlerin anne-babaları ve çocukluğunda DEHB olan yetişkinler ile anahtar kişiler olarak değerlendirilen akademisyenler, öğretmenler, sivil toplum kurumu (STK) temsilcileri ve kamu sağlık kurumlarındaki yöneticilerden oluşturulmuştur. Kişilerin seçiminde amaca yönelik örnekleme ve sağlık hizmeti alanlar kategorisinde kartopu örnekleme yöntemleri kullanılmıştır. Oluşturulan 10 alt kategoride 2-4 kişi olmak üzere en az 20 kişiyle görüşme yapılması gerektiği hesaplanmış; 26 kişiyle görüşme yapılmıştır. Çalışmada niteliksel araştırmalardan doküman analizi ve fenomenolojik desenli politika analizi ile derinlemesine görüşme yöntemleri kullanılmıştır. Doküman analizinde 16, politika analizinde 17 belge incelenmiştir. Doküman analizinde DEHB'in tanımlanması ve yaygınlığı, DEHB ve medikalizasyon, aileler ve çocuklar üzerindeki sosyal ve duygusal etkiler, eğitim ve sağlık sistemi üzerindeki etkiler, tedavi yöntemleri ve etkinlikleri ile toplumsal ve kültürel perspektifler temaları belirlenmiştir. Politika analizi aktörler, içerik, süreç ve bağlam üzerinde şekillenmiştir. Derinlemesine görüşmelerde ise bireysel farklılıklar, akademik zorluklar, tedavi süreci başlıkları öne çıkarken medikalizasyona ilişkin görüş farklılıkları dikkat çekmiştir. Tartışma bölümünde, DEHB'in medikalizasyonu ve bunun etkileri ele alınmış, DEHB'in doğal bir durum, çeşitlilik, bozukluk veya hastalık olarak algılanmasının toplumsal ve bireysel sonuçları tartışılmıştır. Sürecin olumsuz etkileri, tedavideki eksiklikler ve toplumsal farkındalığın artırılması gerekliliği vurgulanmıştır. Sonuç ve öneriler kısmında, DEHB'in yönetimi için eğitim programları, multidisipliner yaklaşımlar, destek sistemlerinin güçlendirilmesi ve politikaların gözden geçirilmesi gibi stratejiler önerilmiştir. Ayrıca, toplumsal algının iyileştirilmesi ve tedavi yöntemlerinin etkinliğinin artırılması için ilgili kamu x kurumları, STK'lar ve medyanın bilinçlendirme kampanyaları yapması gerektiği belirtilmiştir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to determine the factors related to attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) and its medicalization in Turkey. The study is a qualitative study. The population of the study was identified as health care professionals and key informants providing health care services related to ADHD in Izmir and families and adults receiving health care services. The research sample consisted of psychiatrists, psychologists, special education specialists, psychological counselors, and counselors who provide health services related to ADHD in Izmir; parents of children and adolescents diagnosed with ADHD and who are/were treated; adults who had ADHD in their childhood; and academicians, teachers, representatives of non-governmental organizations (NGOs) and administrators in public health institutions who are considered as key persons. Purposive sampling and snowball sampling methods were used in the category of health service providers. It was calculated that at least 20 people should be interviewed, 2-4 people in each of the 10 subcategories, and 26 people were interviewed. Document analysis, policy analysis with phenomenological design and in-depth interview methods were used in the study. Sixteen documents were analyzed in document analysis and 17 documents in policy analysis. In the document analysis, the themes of definition and prevalence of ADHD, its medicalization, social and emotional impacts on families and children, impacts on education and health system, treatment methods and activities, and social and cultural perspectives were identified. Policy analysis was shaped by actors, content, process and context. In the in-depth interviews, individual differences, academic difficulties, and the treatment process came to the fore, while differences of opinion on medicalization were noteworthy. In the discussion, the medicalization of ADHD and its effects were discussed, and the social and individual consequences of perceiving ADHD as a natural condition, diversity, disorder or disease were discussed. The negative effects of the process, deficiencies in treatment and the need to increase social awareness were emphasized. In the conclusion and recommendations section, strategies such as educational programs, multidisciplinary approaches, strengthening support systems and reviewing policies are suggested for the management of ADHD. In addition, it was stated that relevant public institutions, NGOs and the media should conduct xii awareness-raising campaigns to improve social perception and increase the effectiveness of treatment methods.
Benzer Tezler
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ile birlikte ağır bilişsel tempo (sluggish cognitive tempo) olan olguların arterial spin labeling yöntemiyle değerlendirilmesi
Evaluation of cases wi̇th attention deficit hyperactivity disorder comorbid sluggish cognitive tempo by arterial spin labeling method
MUHARREM BURAK BAYTUNCA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
PsikiyatriEge ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EYÜP SABRİ ERCAN
- Dı̇kkat eksı̇klı̇ğı̇ ve hı̇peraktı̇vı̇te bozukluğu ı̇le depresyon arasındakı̇ ı̇lı̇şkı̇de kı̇şı̇lerarası ı̇lı̇şkı̇lerı̇n aracı rolü
The mediator role of interpersonal relationships on the relationship between attention deficit hyperactivity disorder and depression
GÜLŞAH NACARGİL
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ile obezite risk faktörleri aradındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between attention deficiency hyperactivity disorder and obesity risk factors
PINAR AKÇA BOYLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıMaltepe ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLHAN ASYA TANJU
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ile sebat düzeyi ve ebeveyn tutumları arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Investigation of the relationships between attention deficit and hyperactivity disorder, persistency level and parental attitudes
SÜMEYYE AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KAMİL ARİF KIRKIÇ
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ile anksiyete bozukluğuna sahip bireylerde zaman algısı ve yürütücü işlevler üzerine bir karşılaştırma
A comparative study on time perception and executive functions in individuals diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder and anxiety disorders
HATİCE EZGİ BIRIK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriMarmara ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜMMÜGÜLSÜM GÜNDOĞDU