“Görme engelli öğrenciler acil uzaktan eğitimitürkiye'deki üniversitelerde nasıl deneyimledi?”-fenomenolojik bir çalışma
“How did blind students at universities experiencedistance education during emergent times in Türkiye?”-a phenomenological study
- Tez No: 984733
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÖKNUR KAPLAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Duyarlık eğitimi, Görme engelliler, Çevrimiçi öğrenme, Sensitivity education, Visually impaired, Online learning
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu fenomenolojik çalışma, COVID-19 pandemisi ve 2023 Kahramanmaraş–Hatay depremleri gibi iki büyük ulusal kriz sırasında Türkiye'de ani ve zorunlu olarak uzaktan eğitime geçen görme engelli üniversite öğrencilerinin yaşantılarını incelemektedir. Hem özcü/transandantal hem de yorumlayıcı/hermenötik fenomenolojiyi birleştirerek, fenomenin hem değişmeyen özünü hem de bağlamsal anlamını yakalamayı amaçlayan bu araştırma, görme engelli öğrencilerin dijital öğrenme ortamlarına nasıl katıldıklarını, öğretim materyallerine nasıl eriştiklerini, öğretim elemanları ve kurumlarla nasıl etkileşime girdiklerini ve acil çevrim içi eğitime geçiş sırasında ortaya çıkan sistemsel kısıtlarla nasıl müzakere ettiklerini ortaya koymaktadır. Veriler, görme engelli üniversite öğrencileriyle yapılan derinlemesine fenomenolojik görüşmeler yoluyla toplanmış; betimsel (textural) ve yapısal (structural) tanımlamalar, imgesel çeşitleme (imaginative variation) ve anlam–öz sentezi aracılığıyla analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, uzaktan eğitim deneyimini şekillendiren ve birbiriyle ilişkili çok katmanlı bir sistem oluşturan dört tema ortaya çıkmıştır: Özne Olarak Öğrenci, Öğrenci–Öğretim Elemanı, Öğrenci–Kurum ve Öğrenci–Politika Yapıcılar. Bulgular, erişilemeyen platformlar, tutarsız öğretim uygulamaları, kurumsal hazırlık eksikliği ve politika ile uygulama arasındaki boşluklar gibi kalıcı engelleri ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, katılımcılar destek teknolojilerini kullanarak, akran ağlarından yararlanarak ve sürekli öz- savunuculuk geliştirerek dikkat çekici bir dayanıklılık, özerklik ve teknolojik uyum gösterdiklerini ifade etmiştir. Fenomenin kapsamlı özü, olasılık ile kısıt arasında sürekli bir müzakereyi ortaya koymuştur; görme engelli öğrenciler, yapısal sınırlılıklara rağmen öğrenme çevrelerini aktif biçimde birlikte inşa etmektedir. Bu deneyimler, erişilebilirliğin sabit bir teknik özellik olarak değil; pedagojik kararlar, kurumsal yapılar ve ulusal politika çerçevelerine gömülü dinamik ve ilişkisel bir şekilde ele alınması gerektiğini göstermektedir. Çalışma, gelecekteki uzaktan eğitim uygulamalarında görme engelli öğrencilerin eşit katılımını güvence altına almak için teknolojiyi, pedagojiyi, kurumsal hazırlığı ve politika süreçlerini uyumlu hâle getiren proaktif, diyalog içinde yürütülmesi gereken ve öngörülü yaklaşımlara ihtiyaç duyulduğunu vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
This phenomenological study explores the lived experiences of blind university students who navigated emergent distance education in Türkiye during two major national crises: the COVID-19 pandemic and the 2023 Kahramanmaraş–Hatay earthquakes. By combining both transcendental and hermeneutic phenomenology, to be able to capture both the essence, i.e. the invariant core and the interpretation, i.e. the contextual meaning, the study employs a transcendental approach informed by interpretive perspectives to explore how blind learners engaged with digital learning environments, accessed instructional content, interacted with instructors and institutions, and negotiated systemic constraints during sudden shifts to online education. Data were gathered through in-depth phenomenological interviews with blind university students and analyzed through textural and structural descriptions, imaginative variation, and synthesis of meaning and essence. The analysis yielded four interrelated themes—Student as Self, Student–Instructor, Student–Institution, and Student–Policymakers—which together form a multilayered, relational system shaping the distance education experience. Findings reveal persistent barriers, including inaccessible platforms, inconsistent instructional practices, limited institutional preparedness, and gaps between policy intent and implementation. Despite these challenges, participants demonstrated notable resilience, autonomy, and technological adaptability through the use of assistive technologies, peer networks, and self-advocacy. The overarching essence of the phenomenon reflects a continuous negotiation between possibility and constraint; wherein blind students actively co-construct their learning environments amid structural limitations. Their experiences reveal that accessibility not as a fixed technical feature but as a dynamic, relational achievement embedded within pedagogical decisions, institutional structures, and national policy frameworks. The study calls for proactive, dialogic, and anticipatory approaches to accessibility that align technology, pedagogy, institutional readiness, and policymaking to ensure equitable participation for blind students in future distance education contexts.
Benzer Tezler
- COVID-19 pandemi sürecinin yükseköğretimdeki engelli öğrenciler ve engelli olmayan öğrenciler üzerindeki etkisi
The effect of the COVID-19 pandemic process on disabled students and non-disabled students in higher education
GİZEM ÇINAR BULUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sosyal Hizmetİstanbul ÜniversitesiEngellilik Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE RESA AYDIN
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- Görme engelliler okulunda öğrenim gören öğrencilerin sağlık sorunlarının tarama ile belirlenmesi
Determining the health problems of visually impaired students by school screening
DİLAY AÇIL
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
HemşirelikGazi ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SULTAN AYAZ
- Engelli bireylerde afet bilinci oluşmasına yönelik çalışmalar: Afyonkarahisar ilinden örnekler
Studies on creating disaster awareness in disabled individuals examples from Afyonkarahisar province
HATİCE CAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiAfet Eğitimi ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERDEM GÜNDOĞDU
- Zihinsel engellilerde dermatoglifik analizler
Dermatoglyphic analyses on the people with mental retardation
CİHANGİR AKBÜBER