Atâullah el-İskenderî'de tedbir, tevekkül ve terk kavramları
The concepts of action, resignation and abandonment in Atâullah el-Iskenderî
- Tez No: 984845
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖZKAN ÖZTÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İslam düşünce tarihi boyunca irade kavramı, insanın yaşam serüvenine etkisi veya katkısı yönünden hep tartışılagelmiştir. Kulun gerçekten bir iradesi var mıdır? Eğer varsa buna hâkim midir veya ne kadarına hâkimdir? Soruları hep zihinleri meşgul edegelmiştir. İradeden hareketle insanın verdiği kararların veya geleceğe dair hedeflerinin, istek ve arzularının gerçekleşip gerçekleşmeyeceği bir başka deyişle gerçekleşmesi konusunda insanın iradesinin ne kadar etkili olduğu konusu hep tartışılmıştır. Atâullah İskenderî diğer ulemadan farklı olarak bu konuyu irade kavramı altında değil de tevekkül ve buna bağlı olarak terk kavramları altında işlemiştir. Alınan tedbirlerin ne kadar etkili olduğu konusunu eserlerinde işlemiştir. Birçok eserine bu konuyu yaymıştır. et-Tenvîr fî ıskâtı't-tedbîr adlı eserinde daha fazlaca yer verdiği tedbir ve tevekkül odaklı terk konusu aslında onun zamana bağlı olarak tasavvufi görüşünün özü hatta zirvesi haline gelmiştir. Asıl belirleyicinin Allah'ın iradesi olduğu fikrini insanın iradesini tamamen yok saymadan işlemiştir ki Kaderiye'nin düştüğü açmaza düşmemeyi başarmıştır. Zira zamana bağlı alınan tedbirlerin isabeti de isabetsizliği de Allah'ın iradesinin içinde ve takdirindedir. Ona göre tedbir alınınca oluşan takdir tevekkülün bir sonucudur. Atâullah İskenderî'nin tevekkül anlayışının insan iradesini tamamen yok saydığı fikrinin doğru olmadığı aşikârdır.
Özet (Çeviri)
Throughout the history of Islamic thought, the concept of will has always been debated in terms of its effects or contributions to human life. Does the individual truly have will? If so, how much control do they have over it? These questions have long occupied minds. Based on will, the issue of how effective human decisions, future goals, desires, and aspirations are in achieving their realization has always been a topic of discussion. Atâullah Iskenderi approached this subject not under the concept of will, but rather through the concepts of reliance (tawakkul) and abandonment (tark) associated with it. He explored the effectiveness of the measures taken in his works. He addressed this issue extensively in many of his writings. In his work“et-Tevîr fî ıskâtı't-tedbîr”he focused more on the concepts of measures and reliance, which have become the essence, or even the pinnacle, of his mystical view over time. He posited that the essential determinant is the will of Allah, without completely negating the notion of human will, thus avoiding the pitfalls that the Qadariyya fell into. Indeed, both the accuracy and inaccuracy of measures taken in time are within the will and decree of Allah. According to him, the decree that arises after taking measures is a result of reliance. It is evident that the idea that Atâullah Iskenderi's understanding of reliance entirely negates human will is incorrect.
Benzer Tezler
- İbn Ataullah el-İskenderî'nin tasavvuf felsefesi
The mystical philosophy of Ibn Ata allah al Iskandari
AHMET MURAT ÖZEL
Doktora
Türkçe
2012
FelsefeSelçuk ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL TAŞ
- Ahmed Mahir Efendi'ninEl Muhkem Fi Şerhi'l -Hikem adlı eseri (ilk 100 sayfa)
Başlık çevirisi yok
HÜSEYİN KARACA
- أبو الحسن الشاذلي ومكانته في التصوف
Ebü'l-Hasan eş-Şâzelî ve tasavvuftaki yeri
HALİL MUSTAFA
Yüksek Lisans
Arapça
2022
DinBingöl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ŞİRİN AYİŞ
- El-Muhkem fi Şerhi'l-Hikem kitabında geçen dini, tasavvufi, harsi ıstılah ve tabirler konusunda bir lügat denemesi
Başlık çevirisi yok
TAHSİN ÖNEMLİ