Geri Dön

Barajlarda rusubat birikimi ve su kalitesi değişimi: Kavşakkaya barajı

Sediment accumulation and water quality changes in reservoirs: Kavşakkaya dam

PDF İndir

  1. Tez No: 985085
  2. Yazar: AHMET YILDIRIM
  3. Danışmanlar: PROF. DR. AYSEL ÇAĞLAN GÜNAL
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Çevre Mühendisliği, Environmental Engineering
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Gazi Üniversitesi
  10. Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu tez çalışması, Ankara ili Çubuk ilçesi sınırlarında yer alan Kavşakkaya Barajı'nda biriken sedimentin (rusubat) su kalitesi üzerindeki etkilerini araştırmak amacıyla yürütülmüştür. Yaklaşık 400.000 kişilik bir nüfusa içme, kullanma ve endüstriyel amaçlı su temin eden Kavşakkaya Barajı, bölge için stratejik öneme sahiptir. Ancak baraj, çevresel faktörler ve özellikle yoğun erozyon nedeniyle zamanla ciddi sediment birikimine maruz kalmaktadır. Bu birikim, yalnızca depolama hacmini azaltmakla kalmayıp, su kalitesini kimyasal ve biyolojik yönden de olumsuz etkilemektedir. Tez kapsamında, baraj gölünden dört mevsimi kapsayan dönemlerde sabit noktalardan yüzey suyu ve dip sediment örneklerinden k pH, çözünmüş oksijen, su sıcaklığı, iletkenlik, bulanıklık gibi fiziksel özelliklerin yanı sıra; sülfat, klorür, silikat, siyanür ve çeşitli ağır metallerin (Al, Mn, Fe, Pb, Zn, Cd)analizleri yapılmıştır. Ayrıca sedimentin hacimsel ve mekânsal dağılımı, drone destekli fotogrametri, çok bimli batimetri, SBP cihazları ve GNSS konumlandırma sistemleriyle haritalanmış, Fledermaus 3D yazılımı ile üç boyutlu olarak modellenmiştir. Rezervuar alanında toplam hacim kaybının, barajın inşa edildiği tarihten bu yana toplam olarak yaklaşık 776.868 metreküp olduğu, bunun da yıllık yaklaşık 55.491 metreküpe denk geldiği tespit edilmiştir. Gerçekleştirilen bu çalışma ile maksimum işletme kotu için göl hacminde 3.237.510,00 m3, minimum işletme kotu için göl hacminde 1.256.943,10 m3, kullanılabilir su hacminde ise 1.980.566,90 m3 kayıp olduğu belirlenmiştir. Bulgular, özellikle bazı metallerin yüksek konsantrasyonlarda bulunduğunu ve sedimentin mevsimsel su kalitesi değişimlerinde belirleyici rol oynadığını göstermiştir. Bu veriler, barajın geçmiş yıllara göre kullanılabilir hacminde belirgin azalma olduğunu ortaya koymuştur. Bulgular, Türkiye genelindeki benzer barajlar için de yol gösterici niteliktedir. Artan nüfus, sanayileşme ve iklim değişikliği nedeniyle, barajlarda sediment birikimi ve su kalitesi düzenli olarak izlenmeli; sürdürülebilir baraj yönetim stratejileri geliştirilmelidir.

Özet (Çeviri)

This thesis was conducted to investigate the effects of sediment (sediment) accumulated in the Kavşakkaya Dam, located within the borders of the Çubuk district of Ankara province, on water quality. Kavşakkaya Dam, which provides water for drinking, domestic, and industrial purposes to a population of approximately 400,000, has strategic importance for the region. However, due to environmental factors and especially intense erosion, the dam is subject to significant sediment accumulation over time. This accumulation not only reduces the storage volume but also negatively affects water quality in chemical and biological aspects. Within the scope of the thesis, physical properties such as pH, dissolved oxygen, water temperature, conductivity, and turbidity, as well as analyses of sulfate, chloride, silicate, cyanide, and various heavy metals (Al, Mn, Fe, Pb, Zn, Cd) were conducted in surface water and bottom sediment samples taken from the dam lake at fixed points during periods covering four seasons. In addition, the volumetric and spatial distribution of sediment was mapped using drone-assisted photogrammetry, multi-beam bathymetry, SBP devices, and GNSS positioning systems, and modeled in three dimensions using Fledermaus 3D software. It was determined that the total volume loss in the reservoir area since the dam's construction is approximately 776,868 cubic meters, equivalent to approximately 55,491 cubic meters per year. This study determined that the lake volume lost was 3,237,510.00 m3 for the maximum operating level, 1,256,943.10 m3 for the minimum operating level, and 1,980,566.90 m3 of usable water volume. The findings indicated that some metals were present in particularly high concentrations and that sediment plays a decisive role in seasonal water quality changes. These data revealed a significant decrease in the dam's usable volume compared to previous years. The findings also provide guidance for similar dams across Türkiye. Due to increasing population, industrialization, and climate change, sediment accumulation and water quality in dams must be regularly monitored, and sustainable dam management strategies must be developed.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    286917

    CBS yardımıyla batimetrik haritaların oluşturulması ve değerlendirilmesi üzerine bir çalışma: Altınapa Barajı (Konya) örneği

    A study on the assessment of bathymetric mapping with geographic information system: Altinapa Dam (Konya) example

    İLKE EKİZOĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2011

    Jeodezi ve FotogrametriSelçuk Üniversitesi

    Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü

    YRD. DOÇ. AYHAN CEYLAN

  2. Tez No

    238255

    Cost analysis of sediment removal techniques from reservoir

    Rezervuardan rüsubat kaldırma tekniklerinin maliyet analizi

    TUÇE ARAS

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2009

    İnşaat MühendisliğiOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    İnşaat Mühendisliği Bölümü

    DOÇ. MURAT GÜNDÜZ

    YRD. DOÇ. ŞAHNAZ TİĞREK

  3. Tez No

    372663

    Kocaeli Karamürsel Projesi kapsamındaki barajların havza taşkın koruma tesislerine etkilerinin araştırılması

    Investigation the effect of Kocaeli Karamürsel Project dams to basin flood control structures

    ADEM ERTÜRK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    İnşaat MühendisliğiKahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi

    İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MEHMET ÜNSAL

  4. Tez No

    57743

    Uzungöl'e taşınan yığıntı materyalinin tespiti ve taşınan materyal ile gölşün dolmasını engelleyecek önlemler üzerine bir araştırma

    Başlık çevirisi yok

    SÜLEYMAN ALKAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1996

    Ormancılık ve Orman MühendisliğiKaradeniz Teknik Üniversitesi

    Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. ARSLAN OKATAN

  5. Tez No

    172277

    Management of reservoir sedimentation case studies from Turkey

    Rezervuar sedimentasyonu yönetimi Türkiye'den vaka analizleri

    OĞUZ KAĞAN ÇETİNKAYA

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2006

    İnşaat MühendisliğiOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    İnşaat Mühendisliği Bölümü

    Y.DOÇ.DR. ŞAHNAZ TİĞREK

Geri Dön