Çalışma ilişkilerinde dijital dönüşüm ve sosyal koruma: Yazılım geliştiriciler üzerine bir inceleme
Digital transformation and social protection in labor relations: A study on software developers
- Tez No: 985227
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞENAY GÖKBAYRAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri, Labour Economics and Industrial Relations
- Anahtar Kelimeler: Dijitalleşme, Sosyal güvenlik, Sosyal koruma, Sosyal politika, Teknolojik gelişmeler, Çalışma ekonomisi, Digitalization, Social security, Social protection, Social policy, Technological developments, Labour economics
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, dijital dönüşüm sürecinin çalışma ilişkileri ve sosyal koruma sistemleri üzerindeki etkilerini, bilgi emeğinin kilit aktörlerinden olan yazılım geliştiriciler özelinde derinlemesine incelemektedir. Yüksek vasıflı ve özerk olarak kabul edilen bu meslek grubunun, esnek çalışma biçimleri, algoritmik denetim ve standart dışı istihdam modelleri aracılığıyla nasıl yeni güvencesizlik biçimleriyle karşılaştığı ve mevcut sosyal koruma sistemleri karşısında ne gibi sorunlar deneyimlediği, araştırmanın temel sorunsalını oluşturmaktadır. Araştırmanın teorik çerçevesi, maddi olmayan emek, platform ekonomisi, vasıf temelli kutuplaşma ve güvenceli esneklik gibi kavramlar ekseninde şekillendirilmiştir. Ampirik boyutu ise Türkiye'de farklı istihdam statülerinde (ücretli, freelance, hibrit) çalışan 20 yazılım geliştiriciyle yürütülen yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlara dayanmaktadır. Bulgular, yazılımcıların geleneksel sosyal güvenlik mekanizmaları yerine, büyük ölçüde bireysel yetkinliklerini ve mesleki ağlarını bir güvence olarak gördüğünü (“güvencem yetkinliğimdir”yaklaşımı) ortaya koymaktadır. Formel sendikal örgütlenmeye karşı mesafeli bir duruş sergilenirken, açık kaynak toplulukları ve dijital dayanışma platformları önemli birer kolektif destek mekanizması olarak öne çıkmaktadır. Buna ek olarak, iş-yaşam dengesindeki bozulmalar, sürekli kendini yenileme baskısı, yoğun zihinsel yorgunluk ve yaşa bağlı mesleki gelecek kaygıları, sektördeki temel güvencesizlik kaynakları olarak tespit edilmiştir. Sonuç olarak çalışma, yüksek vasıflı bilgi emeğinin dahi dijital kapitalizmin yarattığı yapısal risklerden muaf olmadığını, aksine yeni ve karmaşık güvencesizlik biçimleriyle karşı karşıya kaldığını göstermektedir. Bu durum, dijital çağın gerçekleriyle uyumlu, kapsayıcı ve statüden bağımsız yeni sosyal koruma politikalarının geliştirilmesi gerekliliğini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study provides an in-depth examination of the effects of the digital transformation process on labor relations and social protection systems, with a specific focus on software developers as key actors in knowledge labor. The core problem of the research is to explore how this professional group, widely regarded as highly skilled and autonomous, encounters new forms of precarity through flexible working arrangements, algorithmic management, and non-standard employment models, and what challenges they face regarding existing social protection systems. The study's theoretical framework is structured around key concepts such as immaterial labor, the platform economy, and skill-based polarization. Its empirical dimension is based on semi-structured, in-depth interviews conducted with 20 software developers in Turkey, who work under various employment statuses (salaried, freelance, and hybrid). The findings reveal that developers tend to perceive their individual competencies and professional networks as their primary form of security, rather than relying on traditional social security mechanisms (an approach summarized as“my competence is my security”). While a distant stance is maintained towards formal unionization, open-source communities and digital solidarity platforms emerge as significant collective support mechanisms. Furthermore, disruptions in work-life balance, the pressure for continuous self-improvement, and age-related anxieties about their professional future are identified as the primary sources of precarity in the sector. In conclusion, the study demonstrates that even highly skilled knowledge labor is not immune to the structural risks created by digital capitalism; on the contrary, it faces new and complex forms of precarity. This situation underscores the necessity of developing new social protection policies that are inclusive, status-independent, and compatible with the realities of the digital age.
Benzer Tezler
- Role of software technologies in the economic development of countries: A Case study of India and Pakistan
Yazılım teknolojilerinin ülkelerin ekonomik kalkınmasındaki rolü: Hindistan ve Pakistan'a ilişkin bir vaka çalışması
HIRA JAVED
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Uluslararası İlişkilerİstanbul Medeniyet ÜniversitesiSiyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL ERMAĞAN
- Dancefloor networks: Multimodal ethnography and artistic research in Istanbul nightlife
Dans pisti ağları: İstanbul gece hayatı üzerine çok modlu etnografi ve sanatsal araştırma
GAZELE AYDIN
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET CEVDET EREK
DR. ROBERT BEAHRS
- State and civil society relation in Türkiye: The case of women csos
Türkiye'de Devlet ve sivil toplum ilişkisi: Kadın örgütleri örneği
TUNA YÜCEL
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
SosyolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSosyal Politika Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYÇA ERGUN ÖZBOLAT
- Dijitalleşmenin bireysel iş hukukuna etkileri
The impact of digitalization on individual labor law
BİLAL TOPRAK
Doktora
Türkçe
2025
HukukAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CANAN ERDOĞAN
- Sosyo-mekânsal katmanların kent kimliğine katkısı: Bursa hisar surları ve etkileşim çevresinin incelenmesi
The contribution of socio-spatial layers to urban identity: an examination of bursa hisar ramparts and their surrounding interaction zones
MERVE YALÇINKAYA TAŞKESEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MimarlıkBursa Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERSAN KOÇ