A.A.Olesnitskiy'nin Pesni Krımskih Turok(1910) adlı kitabının dil incelemesi (İnceleme-metin-dizin)
A linguistic analysis of A.A.Olesnitskiy's book Pesni Krimskih Turok (1910) (Review-text-index)
- Tez No: 985457
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELVİNA ER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Dilbilim, Turkish Language and Literature, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Kırım, Kırım Hanlığı, Kırım Tatarcası, Kırım Tatarları, Kırım Türkleri, Kırım Türkçesi, Crimean, Crimean Khanate, Crimean Tatar, Crimean Tatars, Crimean Turks, Crimean Turkish
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kadim bir Türk yurdu olan Kırım, tarih boyunca çeşitli tarihsel olaylara sahne olmuştur. Bu tarihsel olaylar, Kırım Tatar Türklerinin kültürüne ve dil özelliklerine yansımıştır. Her ne kadar tarih boyunca farklı kültürlerin ve dillerin etkisi altında kalmış olsa da Kırım Tatar Türkçesi ve ağızları, eski özelliklerini koruyarak günümüze kadar gelmiştir. Kıpçak grubu Türk lehçeleri arasında değerlendirilen Kırım Tatar Türkçesi, Kırım coğrafyasının çok kültürlü yapısı ile farklı dönemlerde yaşanan göçler ve benzeri iç ve dış etkenler sebebiyle bazı değişimlere uğramıştır. Söz konusu değişimler sonucunda Kırım Tatar Türkçesi, Kıpçak özelliklerinin yanı sıra Oğuz grubu Türk lehçelerine ait unsurları da bünyesinde barındırmaktadır. Bu yönüyle Kırım Tatar Türkçesi, diğer Kıpçak grubu Türk lehçelerinden ayrılmaktadır. Üzerinde çalıştığımız eser, bu durumu açık biçimde tanıklamaktadır. A. A. Olesnitskiy'nin Kırım'ın güney bölgesinde yer alan Dereköy, Gaspıra, Koreğiz, Mishor, Alupka, Limeni, Kıkıneis, Özen-baş, Kokköz, Fotsala, Nikita, Gurzuf, Baydarı, Simeiz ve Mahul gibi köylerden derlediği halk türküleri, çalışmamızın temel metnini oluşturmaktadır. Kırım Tatar Türkçesinin Güney (Yalıboyu) ağzının dil bilimsel özelliklerini yansıtan, özgün metinler içeren bu derleme, Kiril ve Latin alfabelerinin birlikte kullanıldığı bir yazı sistemiyle kaleme alınmıştır. 1910 yılında A. A. Olesnitskiy tarafından yayımlanan Pesni Krımskih Turok (Kırım Türklerinin Türküleri) adlı eser üzerine yapılan bu çalışmanın Ses Bilgisi bölümünde karşılaştırmalı, Şekil Bilgisi bölümünde ise betimlemeli yöntemle dil incelemesi yapılmış ve metnin gramatikal sözlüğü hazırlanmıştır. Bu çalışmada Kırım Tatar Türkçesinin Güney ağzı (Yalıboyu ağzı) açısından önemli bir malzeme sunan metinler, dil bilimsel olarak incelenmiş; elde edilen bulgular doğrultusunda yeni bilimsel veriler ve sonuçlar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bununla birlikte, söz konusu ağız bölgesinin hem Kıpçak Türkçesi hem Oğuz Türkçesi özelliklerini birlikte taşıması bakımından özgün ve zengin dil malzemesi sunduğu gösterilmeye çalışılmıştır. Böylelikle, Kırım Tatar Türkçesinin tarihsel gelişimine ilişkin bilgilerin belirlenmesi ve bu lehçenin Güney (Yalıboyu) ağzı üzerinde yapılacak akademik çalışmalara veri ve katkı sağlanması amaçlanmıştır. Bu bağlamda çalışma, Kırım Tatar Türkçesinin tarihsel gelişiminin izlenmesine olanak tanımakta ve aynı zamanda bu lehçenin araştırılmasına yönelik yürütülen akademik çalışmalara katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Crimea, an ancient Turkic homeland, has witnessed various historical events throughout history. These historical events have been reflected in the culture and linguistic features of the Crimean Tatar Turks. Although Crimean Tatar Turkish has been influenced by different cultures and languages over the centuries, it has preserved its archaic features through its dialects up to the present day. Classified among the Kipchak group of Turkic languages, Crimean Tatar Turkish has undergone certain changes due to the multicultural structure of the Crimean geography, as well as migrations and similar internal and external factors experienced in different periods. As a result of these changes, Crimean Tatar Turkish incorporates elements of the Oghuz group of Turkic languages alongside its Kipchak features. In this respect, Crimean Tatar Turkish differs from other Kipchak-group Turkic languages. The work examined in this study clearly bears witness to this situation. The folk songs collected by A. A. Olesnitskiy from villages such as Dereköy, Gaspıra, Koreğiz, Mishor, Alupka, Limeni, Kıkıneis, Özen-baş, Kokköz, Fotsala, Nikita, Gurzuf, Baydarı, Simeiz, and Mahul, located in the southern region of Crimea, constitute the primary texts of this study. Reflecting the linguistic features of the Southern (Yalıboyu) dialect of Crimean Tatar Turkish and containing authentic texts, this compilation was written using a writing system in which Cyrillic and Latin alphabets are used together. In this study conducted on the work titled Pesni Krymskikh Turok (Songs of the Crimean Turks), published by A. A. Olesnitskiy in 1910, a comparative method was employed in the Phonology section, while a descriptive method was used in the Morphology section, and a grammatical glossary of the text was prepared. In this study, texts that provide significant material for the Southern (Yalıboyu) dialect of Crimean Tatar Turkish were examined linguistically, and new scientific data and conclusions were sought to be presented in line with the findings obtained. In addition, it has been demonstrated that this dialect region offers original and rich linguistic material by simultaneously carrying features of both Kipchak and Oghuz Turkish. Thus, the study aims to contribute data to the determination of information regarding the historical development of Crimean Tatar Turkish and to academic studies to be conducted on its Southern (Yalıboyu) dialect. In this context, the study enables the tracing of the historical development of Crimean Tatar Turkish and simultaneously contributes to ongoing academic research on this language.
Benzer Tezler
- A time aware behavioral clustering for retail customer segmentation: A methodological improvement over CLTV-based classification
Retail customer segmentation: A methodological improvement over CLTV-based classification
MOMPOLOKI BANYANA TLHALEFANG
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolÜsküdar ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ŞENOL
- A Study on various parameters affecting physical properties of activated sludge
Başlık çevirisi yok
F.DİLEK ÇETİN
- A New approach for the analysis of power electronic networks by treating such networks as linear circuits containing pas
Başlık çevirisi yok
ESİN TÜRKBEYLER(KÜPELİ)
Yüksek Lisans
İngilizce
1987
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiDOÇ. DR. MUHAMMET KÖKSAL
- A Penalty finite element method for the solution of navier stokes equations
Başlık çevirisi yok
TARİQ OMAR SALİM