Yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde C1 seviyesindeki ders kitaplarında geçen okuma metinlerindeki kelimelerin anlamsal sıklık analizi
Semantic frequency analysis of words in reading texts in C1 level coursebooks in teaching Turkish as a foreign language
- Tez No: 985470
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET KARA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Dijital eğitim, Disiplinlerarası eğitim, Eğitici eğitimi, Digital education, Interdisciplinary education, Trainer training
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın temel amacı, Gazi TÖMER ve Yeni İstanbul setlerinde yer alan C1 seviyesindeki okuma metinlerinde geçen kelimelerin anlamsal boyutları üzerinden kelime türlerine göre sıklık analizi yapmak ve elde edilen kelimelerin eşdizimlerini (bağdaşıklık, leksikal ve sıklık üzerinden) tespit etmektir. Yabancı/ikinci dil olarak Türkçenin öğretiminde sözcük öğretimi, iletişimsel yeterliğin temel bileşenlerinden biri olarak görülmektedir. Özellikle C1 gibi ileri seviyelerde, ders materyallerindeki kelimelerin sıklığı, anlamsal boyutları ve seviyeye uygunluğu kritik bir rol oynamaktadır; ancak bu materyallerde başvurulacak sistematik sözcük listelerinin eksikliği önemli bir problem olarak durmaktadır. Araştırmada nitel bir araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini, Gazi TÖMER C1 (18 metin) ve Yeni İstanbul C1 (18 metin) setlerinde yer alan toplam 36 adet okuma metni oluşturmaktadır. Veri analizi Voyant Tools yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiş ve betimsel bir analiz yöntemi benimsenmiştir. Sıklık analizi ile elde edilen frekans verileri, kelimelerin sözlükteki anlamları ile metin içerisindeki bağlamları karşılaştırılarak anlamsal kategorilere (temel anlam, mecaz anlam, terim anlam ve çok anlamlılık) göre yeniden sınıflandırılmıştır. Araştırma bulguları, Gazi TÖMER C1 setinde toplam 9.540 kelime (4.589 farklı kelime), Yeni İstanbul C1 setinde ise 8.292 kelime (4.140 farklı kelime) bulunduğunu göstermiştir. Her iki sette de kelimelerin ağırlıklı olarak temel anlamda kullanıldığı görülmüştür (Gazi TÖMER %64, Yeni İstanbul %54). Sözcük türü bakımından her iki sette de“isim”türü en baskın kategori olarak öne çıkmıştır (Gazi TÖMER %54,6, Yeni İstanbul %41). Kavram alanı incelemesinde, Gazi TÖMER setinin“kültür ve sanat”,“bilim ve teknoloji”ve“toplum ve birey”alanlarında (%22,2) dengeli bir dağılım sunduğu; Yeni İstanbul setinin ise“toplum ve birey”(%27,8) alanına yoğunlaşıp“bilim ve teknoloji”(%5,6) alanını sınırlı tuttuğu belirlenmiştir. Alan yazında YADOT (Yabancı Dil Olarak Türkçenin Öğretimi) alanındaki sıklık çalışmalarının çoğunlukla frekans odaklı kaldığı, ancak kelimelerin anlamsal boyutları (temel anlam, mecaz anlam, terim anlam, çok anlamlılık) ve sıklıkları üzerine karşılaştırmalı çalışmaların olmadığı tespit edilmiştir. Bu çalışma, C1 düzeyi için sıklık (frekans) temelli listelemelerin yetersiz kaldığını ortaya koyarak anlamsal profili ve eşdizim gücünü merkeze alan çok boyutlu bir analizle alandaki bu boşluğa katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırma sonuçlarının, YADOT alanında üretilecek olan kitap çalışmalarının ve sınıf içi materyallerinin içerisine dâhil edilecek metinlerde uyulması gereken bir söz varlığı listesinin yanında eylem, ilke ve uygulamalar tablosunun ortaya koyulmasına ve C1 düzeyi için üretim ve alımlama becerilerine (hibrit) yönelik bir söz varlığı mimarisi" oluşturulmasına zemin hazırlaması tavsiye edilmektedir.
Özet (Çeviri)
The main objective of this study is to conduct a frequency analysis of words appearing in C1-level reading texts from the Gazi TÖMER and Yeni İstanbul sets, based on their semantic dimensions and word types, and to identify the syntactic structures (coherence, lexical, and frequency) of the words obtained. In teaching Turkish as a foreign/second language, vocabulary teaching is considered one of the fundamental components of communicative competence. Especially at advanced levels such as C1, the frequency, semantic dimensions, and level appropriateness of words in teaching materials play a critical role; however, the lack of systematic vocabulary lists to refer to in these materials remains a significant problem. A qualitative research method was used in the study. The sample of the study consists of a total of 36 reading texts included in the Gazi TÖMER C1 (18 texts) and Yeni İstanbul C1 (18 texts) sets. Data analysis was performed using Voyant Tools software, and a descriptive analysis method was adopted. Frequency data obtained through frequency analysis were reclassified according to semantic categories (basic meaning, figurative meaning, technical meaning, and polysemy) by comparing the meanings of words in the dictionary with their contexts within the text. The research findings show that there are a total of 9,540 words (4,589 different words) in the Gazi TÖMER C1 set and 8,292 words (4,140 different words) in the Yeni İstanbul C1 set. In both sets, words were predominantly used in their basic meaning (Gazi TÖMER 64%, New Istanbul 54%). In terms of word type,“noun”emerged as the most dominant category in both sets (Gazi TÖMER 54.6%, New Istanbul 41%). In the conceptual field analysis, it was determined that the Gazi TÖMER set offered a balanced distribution in the fields of“culture and art,”“science and technology,”and“society and the individual”(22.2%); while the Yeni İstanbul set focused on the field of“society and the individual”(27.8%) while limiting the“science and technology”field (5.6%). The literature review revealed that frequency studies in the field of YADOT (Teaching Turkish as a Foreign Language) have mostly remained frequency-focused, but there are no comparative studies on the semantic dimensions (basic meaning, figurative meaning, technical meaning, polysemy) and frequencies of words. This study reveals that frequency-based listings for the C1 level are insufficient and is expected to contribute to this gap in the field with a multidimensional analysis that focuses on semantic profile and collocation power. It is recommended that the research results lay the groundwork for the creation of a vocabulary list to be followed in texts to be included in book studies and classroom materials to be produced in the field of YADOT, as well as an action, principle, and practice table, and the establishment of a“vocabulary architecture”for production and reception skills (hybrid) at the C1 level.
Benzer Tezler
- Yabancılar için hazırlanan Türkçe ders kitaplarındaki söz varlığı ile Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin yazılı anlatımlarındaki söz varlığı
Vocabulary in Turkish textbooks prepared for foreigners and vocabulary in written expression of learners of Turkish as a foreign language
GÖKÇEN GÖÇEN
Doktora
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALPASLAN OKUR
- Yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan ders kitaplarında geçen ses uyumlarının işlenişi
The treatment of sound harmonies in textbooks used in teaching Turkish to foreigners
TUĞBA GÜNDOĞDU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıArtvin Çoruh ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÇAĞLAYAN YILMAZ
- Yabancılar için Türkçe ders kitaplarındaki söz varlığı: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Yabancılar için Türkçe Öğretim Seti örneği
Vocabulary in Turkish textbooks for foreigners: An example of the Turkish Teaching Set prepared for foreigners by Van Yüzüncü Yıl University
HAMİYET GÖKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKÇEN GÖÇEN ÖZDEMİREL
- Yabancılar için hazırlanan Türkçe ders kitaplarındaki söz varlığı: Yeni İstanbul örneği
Vocabulary in Turkish textbooks for foreigners: The New Istanbul example
HADİYE ERİŞİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKÇEN GÖÇEN ÖZDEMİREL
- Yabancı dil olarak Türkçe ders kitaplarında kültürel unsurların kullanımı: Yunus Emre Enstitüsü Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti örneği (C1 – C2 seviyesi)
The use of cultural elements in Turkish as a foreign language coursebooks: Yunus Emre Institute 7 İklim Teaching Turkish Sets (C1 - C2 level)
METE ALMALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADEM İŞCAN