Geri Dön

Poliklorlu dibenzo-P-dioksinler ve poliklorlu dibenzo-furanların (PCDD/F'ler) topraktaki zaman ve mekâna bağlı değişimleri ile toprak-hava arakesitindeki geçişler

Spatio- temporal variations of polychlorinated dibenzo-P-dioxins and polychlorinated dibenzo-furans (PCDD/Fs) in soil samples and their exchange in the air-soil interface

PDF İndir

  1. Tez No: 985485
  2. Yazar: FATMA DURMUŞ
  3. Danışmanlar: PROF. DR. YÜCEL TAŞDEMİR
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Çevre Mühendisliği, Environmental Engineering
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
  10. Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Çevre Bilimleri Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Poliklorlu dibenzo-p-dioksinler ve dibenzofuranlar (PCDD/F'ler), bir grup kalıcı organik kirletici bileşik, biyolojik birikim ve toksisiteleri nedeniyle bilim dünyasının önemle üzerinde durduğu bir kirletici grubudur. Bu çalışma, hava ve toprak örneklerinde PCDD (poliklorlu dibenzo-p-dioksinler) ve PCDF (poliklorlu dibenzofuranlar) seviyelerinin mevsimsel dağılımını belirlemeyi ve hava-toprak arakesitindeki PCDD/F değişimi inceleyerek insan sağlığına yönelik olası riskleri ortaya koymayı amaçlamıştır. BUTAL bölgesinde havadaki ∑17PCDD/F konsantrasyonları 0,31 ile 0,83 pg/m3 arasında değişmekte olup, ortalama 0,55 ± 0,17 pg/m3'tür. Topraktaki ∑17PCDD/F konsantrasyonları 27,35 ile 70,19 pg/g KM arasında değişmekte olup, ortalama 43,66 ± 27,35 pg/g KM'dir. Bursa Uludağ Üniversitesi bölgesinde ise havadaki ∑17PCDD/F konsantrasyonları 0,16 ile 0,32 pg/m3 arasında değişmekte olup, ortalama 0,24 ± 0,49 pg/m3'tür. Topraktaki ∑17PCDD/F konsantrasyonları 14,85 ile 32,69 pg/g KM arasında değişmekte olup, ortalama 22,93 ± 5,57 pg/g KM'dir. Sonuçlar, PCDD/F konsantrasyonlarının mevsimsel değişim gösterdiğini ortaya koymuştur. En yüksek konsantrasyonlar iki bölgede de kışın ölçülmüş olup bu durumun, kışın artan yanma emisyonlarından ve daha sığ inversiyon tabakalarının birikimi arttırmasından kaynaklandığı düşünülmüştür. Hava-toprak arakesitindeki fugasite fraksiyonu (ff) ve net akı (Fnet) değerleri her bir PCDD/F türü için hesaplanmıştır. 4- ve 5- klorlu PCDD/F'ler hava-toprak arakesitindeki transferden daha fazla etkilenmiş, kış aylarında toprakta birikme ve yaz aylarında atmosfere yeniden buharlaşma eğilimi göstermiştir. Öte yandan 6- ve 7- klorlu PCDD/F'ler çoğunlukla toprakta kalmıştır. PCDD/F geçiş akıları negatif ve fugasite fraksiyonları genellikle 0,5'in altında çıkmış olup bu durum Bursa'daki PCDD/F bileşiklerinin yıl boyunca ağırlıklı olarak havadan toprağa biriktiğini göstermiştir. İki bölge için de kaynakların belirlenmesi için Temel Bileşen Analizi (TBA, PCA) yapılmıştır. Araç emisyonlarının temel kirletici kaynağı olduğu belirlenmiştir. Üç farklı yaş grubu için PCDD/F'ların oluşturduğu kanser ve kanser dışı risk değerleri hesaplanmıştır. Sonuçlar, bütün yaş grupları için ihmal edilebilir kanserojen riski işaret etmiştir.

Özet (Çeviri)

Polychlorinated dibenzo-p-dioxins and dibenzofurans (PCDD/Fs) are a group of persistent organic pollutants (POPs) that have attracted considerable attention in the scientific community due to their bioaccumulation and toxicity. This study aimed to determine the seasonal distribution of PCDD (polychlorinated dibenzo-p-dioxin) and PCDF (polychlorinated dibenzofurans) levels in air and soil samples and to reveal potential risks to human health by examining the exchanges in PCDD/F at the air-soil interface. ∑17PCDD/F concentrations in air in the BUTAL site ranged from 0.31 to 0.83 pg/m3, with an average of 0.55 ± 0.17 pg/m3. ∑17PCDD/F concentrations in soil ranged from 27.35 to 70.19 pg/g DM, with an average of 43.66 ± 27.35 pg/g DM. In the Bursa Uludağ University region, ∑17PCDD/F concentrations in air ranged from 0.16 to 0.32 pg/m3, with an average of 0.24 ± 0.49 pg/m3. ∑17PCDD/F concentrations in soil at this measurement location ranged from 14.85 to 32.69 pg/g DM, with an average of 22.93 ± 5.57 pg/g DM. The results revealed that PCDD/F concentrations show seasonal variation. The highest concentrations were measured in winter at both sites, which is thought to be due to increased combustion emissions in winter and increased accumulation by shallower inversion layers. Fugacity fraction (ff) and net flux (Fnet) values at the air-soil interface were calculated for each PCDD/F species. 4- and 5-chlorinated PCDD/Fs were more affected by transfer at the air-soil interface, tending to accumulate in the soil during the winter months and re-volatilize into the atmosphere during the summer months. On the other hand, 6- and 7-chlorinated PCDD/Fs mostly remained in the soil. PCDD/F fluxes were negative, and fugacity fractions were generally below 0.5, indicating that PCDD/F compounds in Bursa accumulate predominantly from the air to the soil throughout the year. Principal Component Analysis (PCA) was conducted to identify the sources for both regions. Vehicle emissions were determined to be the main pollutant source. Cancer and non-cancer risk values posed by PCDD/Fs were calculated for three different age groups. The results indicated negligible carcinogenic risk for all age groups.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    938718

    Poliklorlu dibenzo-p-dioksinler ve poliklorlu dibenzo-furanların atmosferik konsantrasyonları ve partikül-gaz dağılımlarının araştırılması

    Investigation of atmospheric concentrations and particulate-gas partitionings of polychlorinated dibenzo-p-dioxins and polychlorinated dibenzo-furans

    BERKE GÜLEĞEN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Çevre MühendisliğiBursa Uludağ Üniversitesi

    Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. YÜCEL TAŞDEMİR

  2. Tez No

    997372

    Poliklorlu dibenzo-p-dioksinler ve Poliklorlu dibenzo-furanların Atmosferik Konsantrasyonları ve Islak-Kuru Çökelme Akılarının Belirlenmesi

    Determination of Atmospheric Concentrations and Wet-Dry Deposition Fluxes of Polychlorinated dibenzo-p-dioxins and Polychlorinated dibenzo-furans

    ABDUL ALIM NOORI

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Çevre MühendisliğiBursa Uludağ Üniversitesi

    Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. YÜCEL TAŞDEMİR

  3. Tez No

    434951

    PCB atölyelerinde iş sağlığı ve güvenliği

    Occupati̇onal health and safety in PCB workshops

    SAMET AKGÜN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    Halk SağlığıGedik Üniversitesi

    İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HANİFİ SARAÇ

  4. Tez No

    984053

    Kentsel atmosferik PCDD/F'lar: konsantrasyon, zamana bağlı değişim, kanser riski ve kaynak belirleme

    Urban air PCDD/Fs concentration, temporal change, cancer risk and source identification

    TARIK DÖNMEZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Çevre MühendisliğiBursa Uludağ Üniversitesi

    Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. YÜCEL TAŞDEMİR

  5. Tez No

    803388

    Endokrin bozucu kimyasal maddeler insan sağlığı üzerine etkileri ve çözüm önerileri

    Effects of endocrine disordering chemical substances on human health and solution suggestions

    NURBANU BULUR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Biyolojiİskenderun Teknik Üniversitesi

    Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik Nükleer Tehditleri Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)

    DOÇ. DR. KÜBRA YAKINCI

Geri Dön