Exploring scientific realism through Hasok Chang's active realism
Hasok Chang'in aktif gerçekçiliği ile bilimsel gerçekçiliği keşfetmek
- Tez No: 985627
- Danışmanlar: PROF. DR. MURAT BAÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bilimsel çoğulculuk doğal olguların yalnızca indirgemeci bir yaklaşımla kapsamlı bir şekilde anlaşılamayacağını ileri sürer. Bu düşünceye göre, bu tür fenomenleri açıklamak, birden çok ve bir arada var olan perspektiflerin uygulanmasını ve yorumlamasını gerektirir. Bu tez, bir çoğulcu-gerçekçi olan Hasok Chang'in çağdaş bilim felsefesine yaptığı özgün katkıların ışığında, bilimsel gerçekçi bir pozisyonu savunmaktadır. Chang, pragmatist ve neo-Kantçı perspektiflere dayanan özgün bir sentez sunarak geleneksel realizm ile anti-realizm arasındaki uzun süreli çatışmayı yeniden ele alır.“Etkin realizm”(active realism) adını verdiği yaklaşım aracılığıyla Chang, hem çoğulcu hem de gerçekçi bir bilim ve bilgi anlayışı ileri sürer. O, bilginin tamamen teorik veya önermesel terimlerle yakalanabileceği varsayımını sorgular ve bunun yerine“yetenek-olarak-bilgi”(knowledge-as-ability) fikrini savunur; bu yaklaşım, pratik yeterliliği ve bağlamsal eylemi bilmenin ayrılmaz boyutları olarak vurgular. Bu doğrultuda Chang, epistemolojiyi dinamik ve eylem odaklı bir çerçeve içine yerleştirir. Bu bağlamda, klasik“doğruluğun uygunluk kuramı”nın (correspondence theory of truth) yerine“operasyonal-bağdaşımcı-doğruluk”(truthby-operational-coherence) kavramını önererek, bilgi iddialarının durağan bir dış vii gerçeklikle uygunluğundan ziyade, operasyonel başarı ve içsel tutarlılığı ön plana çıkarır. Bu tezde, Chang'ın konumu, William Alston'un“alethik realizm”kavramı ve Michael P. Lynch'in çoklu gerçeklik kuramı ile karşılaştırmalı olarak analiz edilmektedir. Bu perspektifler arasındaki yakınlıklar ve ayrımlar incelenerek, Chang'in pragmatist-gerçekçi felsefesinin kavramsal sınırlarını netleştirmek ve ortaya koymak amaçlanmaktadır. Ayrıca, Chang'in Kimyasal Devrim'e ilişkin yorumuna tarihsel bir vaka çalışması olarak ayrıntılı biçimde yer verilmektedir. Chang, bilimsel realizmi zayıflatmak amacıyla sıklıkla kullanılan“kötümser meta-çıkarım”a olumlu bir yeniden yorum getirir. Onun analizi, bu tarihsel dönüşümü geçmiş bilimsel teorilerin bir başarısızlığı olarak değil, bilimsel bilginin üretken gelişiminin bir kanıtı olarak sunar.
Özet (Çeviri)
The gist of scientific pluralism is that natural phenomena cannot be comprehensively understood through a reductionist approach alone. Instead, explaining such phenomena requires the application and interpretation of multiple, coexisting perspectives. Based on this view, this thesis investigates the original contributions of Hasok Chang to contemporary philosophy of science, particularly his defense of a pluralist-realist position. He revisits the longstanding conflict between traditional realism and anti-realism by offering a unique synthesis grounded in pragmatist and neo-Kantian perspectives. Through what he terms“active realism,”Chang proposes a conception of science and knowledge that is both pluralistic and realist. He challenges the assumption that knowledge can be fully captured in theoretical or propositional terms and instead promotes the idea of“knowledge-as-ability,”which emphasizes practical competence and contextual action as integral dimensions of knowing. In doing so, Chang places epistemology within a dynamic and action-oriented framework. In this context, he substitutes the classical“correspondence theory of truth”with the concept of“truth-by-operational-coherence,”thereby emphasizing the v operational success and internal consistency of knowledge claims over static correspondence with external reality. In this thesis, Chang's position is analyzed in comparison with other major contemporary accounts of truth and realism, especially William Alston's concept of“alethic realism”and Michael P. Lynch's pluralist theory of truth, which includes his minimalist notion of truth. By examining the convergences and divergences between these perspectives, the thesis aims to clarify and articulate the conceptual boundaries of Chang's pragmatist-realist philosophy. In addition, Chang's interpretation of the Chemical Revolution as a historical case study is explored in detail. He uses this episode in the history of science to offer a positive reinterpretation of the“pessimistic meta-induction,”an argument often employed to undermine scientific realism. Chang's analysis presents this historical transformation not as a failure of past scientific theories, but as evidence of the productive evolution of scientific knowledge.
Benzer Tezler
- Akaryakıtla çalışan endüstriyel tav fırınlarında yanma, sıcaklık ve basıncın optimum kontrolu
Optimum control of combustion temperature and pressure in industrial tempering furnaces working with fuel-oil
MEHMET EROĞLU
- Çekirdeksiz kuru üzümde uygulanan politikanın Ege Bölgesinde üretim ve üretici açısından sonuçlarının değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
GÜVEN ÖZERİN
- KY-89 zeolitinde asitlik dağılımının ve bazı hidrokarbonların etkin difüzyon katsayılarının gaz kromatografi ile tayini
Başlık çevirisi yok
SEZAİ ERDEM
- Renk görüntü teorisi ve televizyona uygulaması
Theories of colour vision and their application to television
MUSTAFA LAMİ TAPLAMACIOĞLU
