Exploring scientific realism through Hasok Chang's active realism
Hasok Chang'in aktif gerçekçiliği ile bilimsel gerçekçiliği keşfetmek
- Tez No: 985627
- Danışmanlar: PROF. DR. MURAT BAÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bilimsel çoğulculuk doğal olguların yalnızca indirgemeci bir yaklaşımla kapsamlı bir şekilde anlaşılamayacağını ileri sürer. Bu düşünceye göre, bu tür fenomenleri açıklamak, birden çok ve bir arada var olan perspektiflerin uygulanmasını ve yorumlamasını gerektirir. Bu tez, bir çoğulcu-gerçekçi olan Hasok Chang'in çağdaş bilim felsefesine yaptığı özgün katkıların ışığında, bilimsel gerçekçi bir pozisyonu savunmaktadır. Chang, pragmatist ve neo-Kantçı perspektiflere dayanan özgün bir sentez sunarak geleneksel realizm ile anti-realizm arasındaki uzun süreli çatışmayı yeniden ele alır.“Etkin realizm”(active realism) adını verdiği yaklaşım aracılığıyla Chang, hem çoğulcu hem de gerçekçi bir bilim ve bilgi anlayışı ileri sürer. O, bilginin tamamen teorik veya önermesel terimlerle yakalanabileceği varsayımını sorgular ve bunun yerine“yetenek-olarak-bilgi”(knowledge-as-ability) fikrini savunur; bu yaklaşım, pratik yeterliliği ve bağlamsal eylemi bilmenin ayrılmaz boyutları olarak vurgular. Bu doğrultuda Chang, epistemolojiyi dinamik ve eylem odaklı bir çerçeve içine yerleştirir. Bu bağlamda, klasik“doğruluğun uygunluk kuramı”nın (correspondence theory of truth) yerine“operasyonal-bağdaşımcı-doğruluk”(truthby-operational-coherence) kavramını önererek, bilgi iddialarının durağan bir dış vii gerçeklikle uygunluğundan ziyade, operasyonel başarı ve içsel tutarlılığı ön plana çıkarır. Bu tezde, Chang'ın konumu, William Alston'un“alethik realizm”kavramı ve Michael P. Lynch'in çoklu gerçeklik kuramı ile karşılaştırmalı olarak analiz edilmektedir. Bu perspektifler arasındaki yakınlıklar ve ayrımlar incelenerek, Chang'in pragmatist-gerçekçi felsefesinin kavramsal sınırlarını netleştirmek ve ortaya koymak amaçlanmaktadır. Ayrıca, Chang'in Kimyasal Devrim'e ilişkin yorumuna tarihsel bir vaka çalışması olarak ayrıntılı biçimde yer verilmektedir. Chang, bilimsel realizmi zayıflatmak amacıyla sıklıkla kullanılan“kötümser meta-çıkarım”a olumlu bir yeniden yorum getirir. Onun analizi, bu tarihsel dönüşümü geçmiş bilimsel teorilerin bir başarısızlığı olarak değil, bilimsel bilginin üretken gelişiminin bir kanıtı olarak sunar.
Özet (Çeviri)
The gist of scientific pluralism is that natural phenomena cannot be comprehensively understood through a reductionist approach alone. Instead, explaining such phenomena requires the application and interpretation of multiple, coexisting perspectives. Based on this view, this thesis investigates the original contributions of Hasok Chang to contemporary philosophy of science, particularly his defense of a pluralist-realist position. He revisits the longstanding conflict between traditional realism and anti-realism by offering a unique synthesis grounded in pragmatist and neo-Kantian perspectives. Through what he terms“active realism,”Chang proposes a conception of science and knowledge that is both pluralistic and realist. He challenges the assumption that knowledge can be fully captured in theoretical or propositional terms and instead promotes the idea of“knowledge-as-ability,”which emphasizes practical competence and contextual action as integral dimensions of knowing. In doing so, Chang places epistemology within a dynamic and action-oriented framework. In this context, he substitutes the classical“correspondence theory of truth”with the concept of“truth-by-operational-coherence,”thereby emphasizing the v operational success and internal consistency of knowledge claims over static correspondence with external reality. In this thesis, Chang's position is analyzed in comparison with other major contemporary accounts of truth and realism, especially William Alston's concept of“alethic realism”and Michael P. Lynch's pluralist theory of truth, which includes his minimalist notion of truth. By examining the convergences and divergences between these perspectives, the thesis aims to clarify and articulate the conceptual boundaries of Chang's pragmatist-realist philosophy. In addition, Chang's interpretation of the Chemical Revolution as a historical case study is explored in detail. He uses this episode in the history of science to offer a positive reinterpretation of the“pessimistic meta-induction,”an argument often employed to undermine scientific realism. Chang's analysis presents this historical transformation not as a failure of past scientific theories, but as evidence of the productive evolution of scientific knowledge.
Benzer Tezler
- Komütatı̇f elı̇ptı̇k oktonyon matrı̇s denklem çözümlerı̇ ve görüntü ı̇yı̇leştı̇rme uygulamaları
Commutative elliptic octonion matrix equation solutions and image enhancement applications
ARZU SÜREKÇİ
- 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi ile 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinin boylamsal analiz yöntemi ile karşılaştırılması
Comparison of 17 August 1999 Marmara Earthquake and 6 February 2023 Kahramanmaraş earthquake through longitudinal analysis method
MİNE FIRAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEDA KUNDAK
- Realisms and working women in the novels of Gaskell and Brontë
Gaskell ve Brontë'nin romanlarında gerçekçilik ve çalışan kadınlar
RANA KAHVECİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
İngiliz Dili ve EdebiyatıOrta Doğu Teknik Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MARGARET J. M. SÖNMEZ
- Impact of using observed land-use properties on the representation of heatwaves in Alaro-Surfex in Belgium
Gözlemlenen arazi kullanım özelliklerinin kullanılmasınınBelçika'daki Alaro-Surfex'te ısı dalgalarının temsili üzerindekietkisi
SAJJAD RIYADH SHINJAR ALGHEZI
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Meteorolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED OĞUZHAN METE
- La psychanalyse de la connaissance chez Gaston Bachelard
Gaston Bachelard'da bilginin psikanalizi
TALHA SUNA
Yüksek Lisans
Fransızca
2020
FelsefeGalatasaray ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. S. ATAKAN ALTINÖRS