Ortaokul matematik ders kitap içeriklerinin matematiksel yaratıcılık bağlamında incelenmesi
Analysis of the content of middle school mathematics textbooks from the perspective of mathematical creativty
- Tez No: 985665
- Danışmanlar: PROF. DR. LÜTFİ İNCİKABI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Matematik eğitimi, Yaratıcılık, Öğretim programları, Mathematics education, Creativity, Teaching curriculums
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kastamonu Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Matematik Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, ortaokul 5. sınıf matematik ders kitaplarının içeriklerini Hadar ve Tirosh (2019) tarafından geliştirilen matematik müfredat materyallerinde yaratıcılık çerçevesi doğrultusunda; öğrenme alanları ve kitaplarda yer alan içerik türleri (etkinlik, ölçme–değerlendirme soruları ve örnekler) bağlamında değerlendirmektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmış olup MEB tarafından yayımlanan iki adet 5. sınıf matematik ders kitabı incelenmiştir. Doküman analizi kapsamında kitaplarda yer alan toplam 303 adet etkinlik, 119 adet ölçme–değerlendirme sorusu ve 209 adet örnek yaratıcı düşünme temaları açısından analiz edilmiştir. Bulgular, incelenen içeriklerin yaratıcı düşünme boyutlarını sınırlı düzeyde desteklediğini göstermektedir. İçeriklerin büyük çoğunluğunun, yaratıcılığın en temel düzeyi olan yakınsak-bütünsel düşünme temasında toplandığı ve özellikle“matematiksel ilkeleri belirlemek ve uygulamak”alt kategorisinde yoğunlaştığı belirlenmiştir. Bu temayı daha düşük oranlarla ıraksak düşünme ve en sınırlı biçimde yanal düşünme temaları izlemiştir. Iraksak düşünme kapsamında en çok“matematiksel bilgiyi matematiğin dışında kullanmak”, yanal düşünmede ise“matematiksel fikirleri keşfetmek”alt kategorilerine yer verilmiştir. İncelenen içerik türlerinin (etkinlik, ölçme değerlendirme soruları ve örnek) tamamında en geniş alanın yakınsak-bütünsel düşünme temasına ait olduğu görülmüştür. Yakınsak- bütünsel düşünme temasına ait içerikler incelendiğinde, bu içeriklerin büyük bir kısmının“matematiksel ilkeleri belirlemek ve uygulamak”alt kategorisinde toplandığı tespit edilmiştir Sonuç olarak, ders kitaplarının çoğunlukla tek doğruya yönlendiren kapalı uçlu görevler içerdiği; öğrencilerin problem kurma, alternatif çözüm üretme ve özgün düşünceler geliştirme fırsatlarının sınırlı kaldığı ortaya konmuştur. Bu bulgular, ders kitaplarının öğrencilerin matematiksel yaratıcılık gelişimini destekleme potansiyelinin artırılması gerektiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to evaluate the content of 5th-grade mathematics textbooks in accordance with the creativity framework developed by Hadar and Tirosh (2019) in mathematics curriculum materials, in the context of learning areas and content types (activities, assessment questions, and examples) included in the books. Document analysis, one of the qualitative research methods, was used in the study, and two 5th-grade mathematics textbooks published by the Ministry of National Education were examined. Within the scope of document analysis, 303 activities, 119 assessment questions, and 209 examples in the textbooks were analyzed in terms of creative thinking themes. The findings show that the examined content supported the dimensions of creative thinking to a limited extent. It was determined that the vast majority of the content was concentrated in the theme of convergent-holistic thinking, the most basic level of creativity. It was particularly concentrated in the subcategory of“identifying and applying mathematical principles.”This theme was followed by divergent thinking at lower rates and lateral thinking at the lowest rates. Within divergent thinking, the subcategory“using mathematical knowledge outside of mathematics”was most prevalent, while in lateral thinking, the subcategory“discovering mathematical ideas”was most prevalent. The largest area in all types of content examined (activities, assessment questions, and examples) was observed to belong to the convergent-holistic thinking theme. When examining the content related to the convergent-holistic thinking theme, it was determined that a large portion was grouped under the subcategory of“identifying and applying mathematical principles.”As a result, it was found that textbooks mostly contain closed-ended tasks that lead to a single correct answer; students' opportunities to formulate problems, generate alternative solutions, and develop original ideas are limited. These findings indicate that textbooks need to increase their potential to support students' mathematical creativity development.
Benzer Tezler
- Libya ortaokul matematik ders kitap içeriklerinin analizi
Analysis of Libyan middle school mathematics textbook contents
WIDAD MASAUD OMAR ALGHIES
Doktora
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimKastamonu ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LÜTFİ İNCİKABI
- Ortaokul fen bilimleri ders kitaplarının bilim tarihi açısından incelenmesi ve öğretmen görüşleri
Examination of secondary school science tour books in terms of science history and teacher's opinions
BAYRAM DAĞTEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimAydın Adnan Menderes ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE ÖZENOĞLU
- Ortaokul fen bilimleri ders kitaplarında yer alan dünya ve evren konu alanının bilimsel okuryazarlık temaları açısından incelenmesi
An analysis of the 'Earth and universe' unit in middle school science textbooks in terms of scientific literacy themes
AYKUT KORKMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHTAP YILDIRIM
- Fen bilimleri 8. sınıf ders kitabının fen bilimleri ile matematik derslerinin ilişkilendirilmesi açısından analizi ve buna ilişkin öğretmen görüşleri
An analysis of 8th grade science textbook in terms of mathematics and science relationship, and related teacher views
TUĞÇE USTA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimManisa Celal Bayar ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET DELİL
- Ortaokul fen bilimleri ders kitapları ve yardımcı kaynak kitapların metin madenciliği ile analizi: Fiziksel olaylar konu alanı örneği
Analysis of secondary school science textbooks and auxiliary resource books with text mining: The case of physical events subject area
MEHMET YALÇIN GÜNGÖR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET YAVUZ