Kadın sporcularda beslenme eğitimi programının yeme bozukluğu riski, enerji kullanılabilirliği, vücut kompozisyonu ve spor performansı üzerine etkisi
The effect of a nutrition education program on eating disorder risk, energy availability, body composition and sports performance in female athletes
- Tez No: 985687
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ KADRİYE TOPRAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Bireysel sporlar, Dengeli beslenme, Sağlıklı beslenme, Spor performansı, Individual sports, Balanced nutrition, Healthy nutrition, Athletic performance
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Medipol Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, kadın sporculara uygulanan yapılandırılmış beslenme eğitimi programının yeme bozukluğu riski, enerji kullanılabilirliği, vücut kompozisyonu ve spor performansı üzerindeki etkilerini incelemektir. Çalışma, ön test-son test ve takip değerlendirmesi içeren bir müdahale modeli olarak yürütülmüş ve Ankara TOHM (Türkiye Olimpiyat Hazırlık Merkezi) bünyesindeki 13 kadın badminton sporcusu katılmıştır. Katılımcılara altı hafta boyunca haftada bir kez yüz yüze grup formatında beslenme eğitimi verilmiştir. Veri toplama aracı olarak; Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği Kısa Formu (EDE-Q-13), Sporcu Beslenme Bilgisi Ölçeği (SBBÖ) ve Kadın Sporcularda Düşük Kullanılabilir Enerji Anketi (LEAF-Q) kullanılmış; ayrıca Wingate anaerobik güç testi ve VO₂max testi uygulanmış, antropometrik ölçümler ve 3 günlük besin tüketim kaydı alınmıştır. Veriler SPSS 22.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Beslenme eğitimi sonrasında sporcu beslenme bilgi düzeyi anlamlı biçimde artmıştır (SBBÖ: 36,5±9,7'den 53,2±7,3'e; p<0,05). EDE-Q toplam puanında azalma görülmüş ve riskli sporcu oranı %61,5'ten %23,1'e düşmüştür (p<0,05). Enerji kullanılabilirliği düzeyinde anlamlı artış olmasa da olumlu yönde değişim kaydedilmiştir. Wingate zirve güç ve VO₂max değerleri de artış göstermiştir (p<0,05). Vücut kompozisyonunda anlamlı bir değişiklik gözlenmemekle birlikte, mevcut düzeylerin korunduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, yapılandırılmış beslenme eğitimi programı, kadın sporcularda beslenme bilgi düzeyini artırmış, yeme bozukluğu riski ve düşük enerji kullanılabilirliği ile ilişkili parametrelerde olumlu etkiler yaratmış ve bazı performans göstergelerinde anlamlı gelişmeler sağlamıştır. Bu bulgular, düzenli ve hedefe yönelik beslenme eğitiminin sporcu sağlığı ve performansına katkı sağlayabileceğini göstermektedir. Daha geniş örneklemli ve uzun süreli takip içeren çalışmalarla bu sonuçların desteklenmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to examine the effects of a structured nutrition education program on eating disorder risk, energy availability, body composition, and sports performance in female athletes. The study was conducted as an intervention model including pre-test, post-test, and follow-up assessments, and involved 13 female badminton players from the Turkey Olympic Preparation Center (TOHM) in Ankara. Participants received face-to-face group-based nutrition education once a week for six weeks. Data collection tools included the Eating Disorder Examination Questionnaire Short Form (EDE-Q-13), the Sports Nutrition Knowledge Questionnaire (SNKQ), and the Low Energy Availability in Females Questionnaire (LEAF-Q); in addition, the Wingate anaerobic power test, maximal oxygen consumption (VO₂max) test, anthropometric measurements, and 3-day dietary records were obtained.Data were analyzed using SPSS 22.0. Following the education program, sports nutrition knowledge significantly increased (SNKQ: 36,5±9,7 to 53,2±7,3; p<0,05), EDE-Q scores decreased, and the proportion of at-risk athletes dropped from 61.5% to 23.1% (p<0,05). Although energy availability did not show a statistically significant increase, a positive trend was noted. Significant improvements were found in Wingate peak power and VO₂max values (p<0,05). No significant changes were detected in body composition, but existing values were maintained. The structured nutrition education program increased nutrition knowledge, improved parameters related to eating disorder risk and low energy availability, and enhanced selected performance outcomes in female athletes. These findings suggest that regular and targeted nutrition education may contribute to athlete health and performance. Further studies with larger sample sizes and longer follow-up periods are recommended to support these results.
Benzer Tezler
- Prostat adenokarsinomlarında psa değerlerinin gleason skor ve klinik evre ile ilişkisi
The relation between psa and gleason score and clinical phase in prostate adenocarsinoma
HACI HASAN ESEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
PatolojiSelçuk ÜniversitesiPatoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MUSTAFA CİHAT AVUNDUK
- Profesyonel mücadele sporcularında yeme farkındalığı eğitim programının, sezgisel yeme davranışı ve beslenme durumu üzerine etkisi
The effect of a mindful eating education program on intuitive eating behavior and nutritional status in professional combat sports athletes
BERHA SAĞLAM AKYILDIZ
Doktora
Türkçe
2026
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BERİL KÖSE
- Bireysel ve takım sporu yapan kadın sporcuların bazı fizyolojik parametreleri ile menstrüasyon ve beslenme düzenlerinin incelenmesi
Investigation of some physiological parameters and menstruation and nutrition patterns of female athletes doing individual and team sports
ESRA BURKAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SporKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVDE MAVİ VAR
- Spor yapan bireylerin fiziksel aktivite düzeyleri ve yeme tutumlarının incelenmesi
Examination of physical activity and eating attitudes of i̇ndividuals engaged in sports
ERDİL KEYF
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
SporErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESER AĞGÖN
- Taekwondocuların vücut farkındalık düzeyleri ve sağlıklı beslenme takıntıları
Taekwondo's body awareness levels and healthy nutrition observations
FURKAN TÜRKOĞLU