Curricular representations of artificial intelligence ethics in OECD, UNESCO, International Baccalaureate, and Turkish National Maarif Model
OECD, UNESCO, Uluslararası Bakalorya ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinde yapay zekâ etiğinin temsilleri
- Tez No: 985761
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM İPEK ÖNER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Yeditepe Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, ulusal ve uluslararası müfredat rehberlerinde yapay zekâ (YZ) etiğinin, yarar sağlama, zarar vermeme, özerklik, adalet ve açıklanabilirlik olmak üzere beş etik ilkeye dayanan bütüncül bir çerçeve içinde nasıl temsil edildiğini incelemektedir. Özellikle, OECD 2030 Yeterlik Çerçevesi, UNESCO Öğrenciler İçin YZ Yeterlik Çerçevesi, Uluslararası Bakalorya (IB) Bilgi Kuramı (TOK) müfredatı ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) üzerinden bu ilkelerin nasıl gömülü olduğunu araştırmaktadır. Floridi ve Cowls'un (2019) kapsamlı YZ etik çerçevesini temel alan nitel doküman analizi yöntemi kullanılarak gerçekleştirilen araştırmada, her bir müfredatın YZ etiğini ne derece ve nasıl entegre ettiği belirlenmiştir. Bulgular, tüm çerçevelerin farklı yoğunluk ve derinliklerde etik ilkelere vurgu yaptığını ortaya koymaktadır. IB TOK müfredatı güçlü epistemolojik sorgulama sunarken, YZ'ye özgü etik konuları açık ve sistematik bir şekilde ele almamaktadır. TYMM değer odaklı eğitime vurgu yapmakla birlikte, YZ'nin epistemolojik etkilerini sınırlı düzeyde ele almaktadır. OECD ve UNESCO çerçeveleri ise YZ okuryazarlığı ve etiği için kapsamlı rehberlik sunmakta fakat müfredatta uygulanması için pratik stratejilere ihtiyaç duymaktadır. Çalışma, YZ etiğinin müfredatlara etkin entegrasyonu için öneriler sunarak, YZ odaklı bir dünyada etik açıdan yansıtıcı ve epistemolojik açıdan yetkin öğrenciler yetiştirmeyi hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This study investigates how artificial intelligence (AI) ethics are represented within national and international curriculum guides in terms of a unified ethical framework consisting of five principles: beneficence, non-maleficence, autonomy, justice, and explicability. Specifically, it explores how these principles are embedded within four significant educational frameworks: the OECD 2030 Competency Framework, UNESCO's AI Competency Framework for Students, the International Baccalaureate (IB) Theory of Knowledge (TOK) curriculum guide, and the Turkish National Curriculum Guide (Türkiye Century Maarif Model, TCMM). Utilizing qualitative document analysis anchored in Floridi and Cowls' (2019) comprehensive AI ethics framework, this research identifies the extent and manner of AI ethics integration within each curriculum. The findings indicate that all frameworks emphasize ethical principles to varying degrees, with notable differences in focus and depth. The IB TOK curriculum demonstrates strong epistemological inquiry but lacks explicit and systematic integration of AI-specific ethical considerations. TCMM strongly emphasizes values-based education but exhibits limited attention to epistemological implications of AI. Conversely, OECD and UNESCO frameworks offer comprehensive guidelines for fostering AI literacy and ethics but require practical strategies for effective curricular implementation. The study concludes with recommendations aimed at enhancing curricular integration of AI ethics and promoting the development of ethically reflective and epistemologically competent learners prepared to navigate the complexities of an AI-driven world.
Benzer Tezler
- Üniversite öğrencilerinin yapay zeka etiğine ilişkin tutumları üzerine bir karma yöntem araştırması
A mixed methods study on university students' attitudes towards artificial intelligence ethics
NESLİHAN VERDA ÖZMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Yönetim Bilişim SistemleriAkdeniz ÜniversitesiYönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TAYFUN YÖRÜK
- Multi-agent planning with automated curriculum learning
Otomatik müfredat öğrenmesi ile çoklu ajan planlaması
ONUR AKGÜN
Doktora
İngilizce
2025
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiMekatronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NAZIM KEMAL ÜRE
- Attitudes of undergraduate and graduate students towards the potential roles of artificial intelligence in their future employment
Lisans ve lisansüstü öğrencilerinin gelecekteki istihdamlarında yapay zekanın potansiyel rolüne ilişkin tutumları
REEMA E. N. AL NABAHİN
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
İşletmeAnadolu Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM CEMİL ULUKAN
- A-12 seviyesinde yapay zeka okuryazarlığı eğitimi: Farklı ülkelerin analizi ve Türkiye için öneriler
Artificial intelligence literacy education at the K-12 level: Policy and curriculum implications for Turkey
NEŞE ÖZTÜRK TURŞİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimBahçeşehir ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEFİKA FEZA ORHAN
- Tasarımcı bakış açısıyla hesaplamalı düşünmede prosedürel soyutlamanın değerlendirilmesi için bir yöntem
An evaluation method for a designer's procedural abstraction in computational thinking
ELİF BELKIS ÖKSÜZ