Yasîn el-Uleymî'nin Muhtasaru'l-meanî Üzerine Yazdığı Haşiyesinin Tahkik ve Tahlili (272/b varağından kitabın sonuna kadar): İnceleme ve Tahkik
حاشية ياسين العليمي (1061/1651) على مختصر المعاني من الورقة (272/ب) إلى آخر الكتاب: دراسة وتحقيقاً
- Tez No: 985819
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İbrahim İBRAHİMOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belâgat, Muḫtaṣaru'l-Meʿânî, Hâşiye, Yâsîn el-ʿAlîmî, Tahkik, Arabic Rhetoric, Mukhtaṣar al-Maʿānī, Ḥāshiya, Yāsīn al-ʿAlīmī, Critical Edition
- Yıl: 2026
- Dil: Arapça
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Bilimler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, XVII. yüzyılın önemli âlimlerinden biri olan Yasîn el-Uleymî'nin (ö. 1061/1651), Teftâzânî'ye ait Muhtasaru'l-Meânî üzerine kaleme aldığı haşiyesinin tahkik ve tahlilini konu edinmektedir. Araştırma, eserin 272/b varağından başlayarak kitabın sonuna kadar olan kısmını kapsamaktadır. Belagat ilminin en temel metinlerinden biri üzerine yazılan bu haşiye hem dil bilimsel incelikleri hem de mantıkî tahlilleri barındırması bakımından büyük önem taşımaktadır. Çalışma iki ana bölümden oluşmaktadır: İnceleme bölümünde müellif Yasîn el-Uleymî'nin hayatı, ilmî şahsiyeti, eserleri ve belagat ilmindeki yöntemi ele alınmıştır. Tahkik bölümünde ise eserin mevcut yazma nüshaları karşılaştırılarak (edizyon kritik) metin akademik usullere göre tesis edilmiş; âyet, hadis ve şiir gibi şahitlerin tahrîci yapılarak gerekli notlar eklenmiştir. Bu çalışma, geç dönem belagat literatüründeki tartışmaları gün yüzüne çıkarması ve medrese geleneğindeki şerh-haşiye kültürüne katkı sağlaması açısından literatürde önemli bir boşluğu doldurmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study focuses on the critical edition and analytical study of the marginalia (hashiya) written by Yasin al-Ulaymi (d. 1061/1651), a prominent 17th-century scholar, on al-Taftazani's Mukhtasar al-Ma'ani. The research covers the section from folio 272/b to the end of the work. This commentary on one of the foundational texts of Arabic rhetoric (balagha) is of great significance as it incorporates both linguistic subtleties and logical analyses. The thesis is divided into two primary sections: The analytical section explores the biography of Yasin al-Ulaymi, his scholarly personality, his works, and his methodological approach to rhetoric. The critical edition (tahqiq) section involves a rigorous collation of extant manuscripts to establish a verified text according to academic standards. This process includes the documentation (takhrij) of Quranic verses, prophetic traditions, and poetic citations, along with necessary annotations. This study fills an important gap in the literature by illuminating the rhetorical discussions of the late period and contributing to the understanding of the commentary and marginalia tradition in the madrasa system.
Benzer Tezler
- حاشية ياسين العليمي (1061/1651) على مختصر المعاني من بداية الكتاب إلى الورقة (68/ب) إلى الورقة (136/ب)دراسة وتحقيقاً
Yasîn el-Uleymî'nin Muhtasaru'l-meanî Üzerine Yazdığı Haşiyesinin Tahkik ve Tahlili (68. varaktan 136. varağa kadar)
HONAR F. ABDULGHAFOR
Yüksek Lisans
Arapça
2026
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İbrahim İBRAHİMOĞLU
- حاشية ياسين العليمي (1061/1651) على مختصر المعاني من بداية الكتاب إلى الورقة (136/ب) إلى الورقة (204/ب)دراسة وتحقيقاً
Yasîn el-Uleymî'nin Muhtasaru'l-meanî Üzerine Yazdığı Haşiyesinin Tahkik ve Tahlili (136. varaktan 204. varağa kadar)
LAYTH BURJUS NAJIM NAJIM
Yüksek Lisans
Arapça
2026
Tokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTefsir Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM İBRAHİMOĞLU
- حاشية ياسين العليمي (1061/1651) على مختصر المعاني من بداية الكتاب إلى الورقة (68/ب) دراسة وتحقيقاً
Yasîn el-Uleymî'nin Muhtasaru'l-meanî Üzerine Yazdığı Haşiyesinin Tahkik ve Tahlili (Kitabın Başından 68. Varağa Kadar)
DHURGHAM ALKAEEBA
Yüksek Lisans
Arapça
2026
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM İBRAHİMOĞLU
- Muhammed B. Sâlim El-Hafnî'nin (Ö. 1181/1767) Hâşiye Alâ Hâşiyeti'l-Hafîd Alâ Muhtasarı't-Taftazâni Alâ Telhîsi'l-Miftâh Li'l-Kazvînî isimli eseri (Haber-i İsnâd bölümünden kitabın sonuna kadar) Tahkîk-Araştırma-Analiz
حاشية محمد بن سالم الحفني (ت.1181/ 1767) على حاشية الحفيد على مختصر التفتازاني على تلخيص المفتاح للقزويني( من مبحث أحوال الإسناد الخبري إلى آخر الكتاب) دراسة وتحقيقاً
HÜSEYİN ÇOBAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM İBRAHİMOĞLU
- Yâsîn el-'Uleymî'nin İsâmüddin İsferâyînî'nin İsti'Arât risalesi şerhine yazdığı hâşiyenin tenkitli neşri
A critical edition of Yasin al-Alimi's gloss on Issam al-Din al-Isferayini's commentary on the Samarkandiyye treatise
AHMED ELKAHHALE
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Doğu Dilleri ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULSATTAR ELHAJHAMED