PISA 2022 bağlamında öğretim niteliği, öğrenci motivasyonu ve matematik başarısı: Öğrenci profillerine dayalı bir analiz
Instructional quality, student motivation, and mathematics achievement in the context of PISA 2022: An analysis based on student profiles
- Tez No: 985964
- Danışmanlar: PROF. DR. SELDA YILDIRIM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Matematik Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı 2022 Türkiye matematik verisini kullanmış ve örtük profil analizi ile öğrencilerin hem motivasyonel-duyuşsal profillerini hem de matematik öğretiminin niteliği algılarına dayalı profillerini belirleyerek bu profillerdeki öğrencilerin matematik başarıları arasındaki farkları incelemiştir. Aynı zamanda, öğrencilerin matematik öğretiminin niteliği algılarının motivasyonel-duyuşsal profilleri üzerindeki rolünü ve tersine öğrencilerin motivasyonel-duyuşsal karakteristiklerinin de matematik öğretiminin niteliği algılarına dayalı profilleri üzerindeki rolü incelenmiştir. Bu nedenle, çalışma iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, öğrencilerin matematiğe yönelik motivasyonel-duyuşsal profillerinin göstergesi olarak, matematik öz-yeterliği, matematik kaygısı ve matematikte çaba ve ısrar değişkenleri kullanılmıştır. Sonuç olarak öğrencilerin dört farklı profil ile betimlenebileceği görülmüştür:“Ortalama”,“İlgisiz”,“Kaygılı”ve“Özgüvenli ve Azimli”. Matematik başarı düzeyleri açısından profillerin sıralaması, en yüksek başarıya sahip“Özgüvenli ve Azimli”profilden başlayarak sırasıyla“Ortalama”,“Kaygılı”ve“İlgisiz”profiller şeklindedir. Ayrıca, matematik öğretiminin niteliğini olumlu algılayan öğrencilerin olumsuz algılayan akranlarına kıyasla daha olumlu motivasyonel-duyuşsal öğrenci profillerinde yer aldığı görülmüştür. Çalışmanın ikinci bölümünde ise öğrencilerin matematik öğretiminin niteliği algılarının göstergesi olarak, disiplin iklimi, matematik öğretmen desteği ve bilişsel aktivasyon değişkenleri kullanılarak öğrenci profilleri belirlenmiştir. Sonuç olarak öğrencilerin algılarının üç farklı profil ile betimlenebileceği görülmüştür:“Düşük Düzeyde”,“Bilişsel Teşvik Edici”ve“Ortalama”. Matematik başarı düzeyleri açısından profiller arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ayrıca sonuçlar, olumlu motivasyonel-duyuşsal karakteristiklere sahip öğrencilerin daha olumlu matematik öğretiminin niteliği algısına sahip öğrenci profillerinde yer aldığını göstermiştir.
Özet (Çeviri)
This study utilized data from the 2022 Programme for International Student Assessment (PISA) mathematics dataset for Türkiye and employed Latent Profile Analysis (LPA) to identify students' motivational-affective profiles as well as their profiles based on perceptions of the instructional quality in mathematics, and examined the differences in mathematics achievement across these profiles. At the same time, the study examined the role of students' perceptions of instructional quality in mathematics on their motivational-affective profiles, and conversely, the role of students' motivational-affective characteristics on the profiles based on their perceptions of instructional quality in mathematics. Therefore, the study consists of two parts. In the first part, mathematics self-efficacy, mathematics anxiety, and effort and persistence in mathematics were used as indicators of students' motivational-affective profiles toward mathematics. As a result, it was observed that students could be characterized by four distinct profiles:“Moderate”,“Uninterested”,“Anxious”, and“Self-confident and Perseverant”. The ranking of the profiles in terms of mathematics achievement levels starts with the“Self-confident and Perseverant”profile, which has the highest achievement, followed by the“Moderate,”“Anxious,”and“Uninterested”profiles, respectively. Furthermore, it was observed that students who perceived instructional quality in mathematics positively were associated with more adaptive motivational-affective student profiles compared to their peers who perceived it negatively. In the second part of the study, student profiles were identified based on their perceptions of instructional quality in mathematics, using the variables of disciplinary climate, mathematics teacher support, and cognitive activation as indicators. As a result, it was found that students' perceptions could be described by three distinct profiles:“Low Level”,“Cognitively Stimulating”, and“Moderate”. No significant difference was found among the profiles in terms of mathematics achievement levels. Furthermore, the results indicated that students with positive motivational-affective characteristics were associated with student profiles characterized by a more positive perception of instructional quality in mathematics.
Benzer Tezler
- Singapur, Almanya ve Türkiye ilkokul matematik öğretim programlarının program ögeleri bağlamında karşılaştırılması
A comparative analysis of the elementary school mathematics curricula in Singapore, Germany, and Turkey in the context of curriculum elements
NİHAL KIRBIYIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KASIM KIROĞLU
- İhmal edilen program bağlamında fen bilimleri eğitim programı incelemesi
Investigation of middle school science curriculum in the context of null curriculum
GÖKHAN GÜNAY
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN YILMAZ KARTAL
- Ortaokul matematik ders kitapları sayılar ve işlemler öğrenme alanı sorularının PISA matematik yeterlik düzeylerine göre incelenmesi
An investigation of middle school mathematics textbooks' number and operations learning domain items according to PISA mathematics proficiency levels
HAKAN ÇAVUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT KOPARAN
- The impact of teaching quality on self-regulated learning processes
Öğretim kalitesinin öz-düzenlemeli öğrenme süreçlerine etkisi
FİLİZ BEZCİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZTÜRK
- Matematik öğretmenlerinin derslerinde kullandığı etkinliklerin PISA 2022 verileri bağlamında incelenmesi
Investigation of the activities used by mathematics teachers in their courses in the context of PISA 2022 data
BESTE SOYPAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimKırklareli ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MENEKŞE ESKİCİ