65 yaş üstü bireylerde ölüm korkusu ile düşme korkusu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Assessment of the relationship between death anxiety and fear of falling in individuals over 65 years of age
- Tez No: 986052
- Danışmanlar: PROF. DR. YASEMİN ÇAYIR
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: yaşlılık, ölüm, düşme, ölüm korkusu, düşme korkusu Templer Ölüm Anksiyetesi Ölçeği, aging, death, falls, death anxiety, fear of falling, Templer Death Anxiety Scale
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Yaşlanma, insan yaşam döngüsünün doğal bir süreci olup; fiziksel, psikolojik ve sosyal alanlarda önemli değişimler meydana getirir. Dünya genelinde olduğu gibi Türkiye'de de yaşlı nüfus oranı giderek artmakta, bu durum yaşlı bireylerin sağlık ve bakım ihtiyaçlarının yanı sıra psikososyal gereksinimlerini de ön plana çıkarmaktadır. Yaşlılık döneminde sık görülen ölüm korkusu (thanatophobia), bireylerin yaşamın son bulmasına ve yalnız kalmaya dair geliştirdikleri kaygıları ifade ederken; düşme korkusu (ptophobia) ise düşme riskine bağlı yaralanma, bağımlılık ve mortalite endişelerini kapsamakta ve fiziksel aktiviteyi kısıtlayarak yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir. Literatürde, ölüm korkusu ve düşme korkusu genellikle ayrı ayrı incelenmiş, birlikte ele alındıkları çalışmalar ise oldukça sınırlı kalmıştır. Oysa her iki korku da yaşlı bireylerin hem fiziksel hem de psikososyal sağlık durumlarını etkileyen önemli faktörlerdir. Bu çalışmada 65 yaş ve üzeri bireylerde ölüm korkusu ve düşme korkusu arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırma kesitsel tipte tasarlanmıştır. Araştırma Ocak-Haziran 2025 tarihleri arasında Uzundere ilçesi Uzundere Aile Sağlığı Merkezi'nde yapılmıştır. Çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 211 birey katılmıştır. Çalışmaya alınma kriterlerini karşılayan katılımcılara yüz yüze anket uygulama tekniği kullanılarak sosyodemografik verileri alındıktan sonra, ölüm korkusunu değerlendirmek amacıyla kullanılan Templer Ölüm Anksiyetesi Ölçeği (TÖAÖ) ve düşme korkusu düzeyini belirlemeye yönelik olarak uygulanan Uluslararası Düşme Etkinlik Ölçeği' (FES-I) uygulanmıştır. Tüm istatistiksel işlemler IBM SPSS Statistics sürüm 27.0 yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiş; analizlerde %95 güven düzeyi esas alınmış ve p<0,05 değeri istatistiksel anlamlılık sınırı olarak kabul edilmiştir. Ölüm korkusu ve düşme korkusu ölçeklerinden elde edilen puanların çeşitli değişkenler açısından karşılaştırılmasında, iki grup karşılaştırmaları için bağımsız örneklemler t-testi kullanılmıştır. Ancak, gruplardan birinde 30'dan az birey bulunması durumunda parametrik test varsayımlarının sağlanmaması nedeniyle nonparametrik karşılığı olan Mann-Whitney U testi tercih edilmiştir. Üç veya daha fazla grup karşılaştırmalarında ise bağımsız gruplar için tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmış, anlamlı fark saptanan durumlarda post-hoc analiz yapılmıştır. Varyansların homojenliği sağlandığı durumlarda gruplar arası karşılaştırmalarda post-hoc analiz olarak Tukey HSD testi uygulanmıştır. Homojenlik varsayımının ihlal edildiği durumlarda ise Games-Howell testi tercih edilmiştir. Gruplar arasındaki farklılıkların etki büyüklükleri Cohen'in d ve Eta-kare (η²) etki büyüklüğü indeksleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Cohen d değerleri; 0,20 civarında olduğunda“küçük”, 0,50 civarında“orta”ve 0,80 ve üzeri“büyük”etki olarak; η² değerleri ise sırasıyla 0,01, 0,06 ve 0,14 eşik değerlerine göre küçük, orta ve büyük etki düzeyi olarak yorumlanmıştır. Bulgular: Çalışmamıza toplam 211 birey katıldı. Katılımcıların %72'si (n=152) erkek ve %28'i (n=59) kadındı. Katılımcıların yaş ortalaması 74,41±6,64 yıl olup, medyan yaş değeri 74 idi. Katılımcıların TÖAÖ'den aldıkları puanların 3 ile 15 arasında değiştiği, puan ortalamasının 8,06 ± 2,10 olduğu saptandı. Katılımcıların FES-I puan ortalamasının 27,15±7,10 olduğu tespit edildi. Bireylerin ölüm korkusu ile düşme korkusu arasındaki ilişkiyi tespit etmek amacıyla yapılan Pearson korelasyon analizinde ölüm korkusu ve düşme korkusu değişkenleri arasındaki doğrusal ilişkinin yönü, gücü ve anlamlılığı incelenmiştir. Ölüm korkusu ile düşme korkusu arasında pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu belirlendi (r = 0,218; p = 0,001). Ölüm korkusu düzeyi arttıkça düşme korkusu düzeyi de artma eğilimi göstermiştir. Ancak korelasyon katsayısının büyüklüğü değerlendirildiğinde, bu ilişkinin zayıf düzeyde olduğu görülmüştür (r<0,30). Sonuç: Bu çalışma, 65 yaş ve üzeri bireylerde ölüm korkusu ve düşme korkusunun yaygın olduğunu ve özellikle kadın cinsiyet, düşük eğitim düzeyi, yalnız yaşama ve düşük fiziksel aktivitenin bu korkuları artırdığını göstermiştir. Ölüm korkusu ile düşme korkusu arasında zayıf ama pozitif bir korelasyon bulunmuştur. Bulgular, yaşlı sağlığı hizmetlerinde fiziksel hastalıkların yanı sıra psikososyal ihtiyaçların da bütüncül şekilde değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, risk gruplarına yönelik multidisipliner destek ve müdahale programlarının geliştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Background and Aim: Aging is a natural process in the human life cycle, accompanied by significant physical, psychological, and social changes. Similar to global trends, the proportion of older adults in Turkey is steadily increasing, highlighting not only their health and care needs but also their psychosocial requirements. In older adults, death anxiety (thanatophobia) refers to concerns regarding the end of life and feelings of loneliness, whereas fear of falling (ptophobia) encompasses worries about injury, dependency, and mortality due to fall risk, potentially limiting physical activity and negatively affecting quality of life. In the literature, death anxiety and fear of falling are often examined separately, with studies addressing both concurrently remaining limited. However, both fears are significant factors influencing the physical and psychosocial well-being of older adults. This study aimed to investigate the relationship between death anxiety and fear of falling among individuals aged 65 and above. Methods: This research employed a cross-sectional design and was conducted between January and June 2025 at the Uzundere Family Health Center in Uzundere District. A total of 211 individuals meeting the inclusion criteria participated. After collecting sociodemographic data via face-to-face interviews, participants were assessed for death anxiety using the Templer Death Anxiety Scale (TDAS) and for fear of falling using the Falls Efficacy Scale-International (FES-I). All statistical analyses were performed using IBM SPSS Statistics version 27.0, with a 95% confidence level, and p<0.05 was considered statistically significant. Comparisons of death anxiety and fear of falling scores across variables were performed using independent samples t-tests; when one group included fewer than 30 participants, the nonparametric Mann–Whitney U test was applied due to violations of parametric assumptions. For comparisons among three or more groups, one-way analysis of variance (ANOVA) was conducted, with post-hoc analyses performed for significant differences. Tukey HSD tests were used when variance homogeneity was assumed, and Games-Howell tests were applied when homogeneity was violated. Effect sizes were assessed using Cohen's d and Eta-squared (η²) indices. Cohen's d values of ~0.20, ~0.50, and ≥0.80 were interpreted as small, medium, and large effects, respectively, whereas η² values of 0.01, 0.06, and 0.14 represented small, medium, and large effect sizes. Results: The study included 211 participants, of whom 72% (n=152) were male and 28% (n=59) were female. The mean age was 74.41 ± 6.64 years, with a median age of 74. TDAS scores ranged from 3 to 15, with a mean score of 8.06 ± 2.10. The mean FES-I score was 27.15 ± 7.10. Pearson correlation analysis was conducted to examine the linear relationship between death anxiety and fear of falling. A positive and statistically significant correlation was found between death anxiety and fear of falling (r = 0.218; p = 0.001), indicating that higher levels of death anxiety were associated with increased fear of falling. However, the correlation strength was weak (r<0.30). Conclusion: The study revealed that both death anxiety and fear of falling are prevalent among individuals over 65 yeras, particularly among women, those with lower educational levels, individuals living alone, and those with low physical activity. A weak but positive correlation was observed between death anxiety and fear of falling. These findings underscore the importance of addressing not only physical health but also psychosocial needs in geriatric healthcare. Consequently, the development of multidisciplinary support and intervention programs targeting at-risk groups is recommended.
Benzer Tezler
- Hatay ilinde birinci basmağa başvuran 65 yaş ve üstü bireylerde deprem sonrası, depresyon durumu ve uyku kalitesinin değerlendirilmesi
Assessment of post-earthquake depression and sleepquality in individuals aged 65 and over presenting toprimary care in Hatay province
YUSUF GÜNGÖRMÜŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERHAN YENGİL
- Erişkin bireylerde yaşlılık dönemi korkusu ve ölüm kaygısının incelenmesi
Examination of fear of aging and death anxiety in adults
EBRU AKKAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile Hekimliğiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BERNA ERDOĞMUŞ MERGEN
- Pandemide kronik hastalıkla yaşamak
Başlık çevirisi yok
İLKNUR UZUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AKMAN
- Aile sağlığı merkezine kayıtlı 65 yaş ve üstü bireylerde ölüm kaygısının yalnızlık, yaşam doyumu ve kalitesi ile ilişkisi
The relationship of death anxiety with loneliness, life satisfaction and quality in individuals aged 65 and over registered with a family health center
ALPASLAN KILIÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE ZEYNEP TUZCULAR VURAL
- Yaşlılarda üriner inkontinans yaşam kalitesi yordayıcıları olarak ölüm kaygısı, bilişsel durum, susuzluk şiddeti, tamamlayıcı destekleyici terapi kullanımının değerlendirilmesi
Evaluation of death anxiety, cognitive status, thirst severity, use of complementary supportive therapy as predictors of quality of life in urinary incontinence in the elderly
RABİA BAYRAMBEY