Peyzaj mimarlığı tasarımında yapay zeka teknolojisinin yardımcı rolü
The supporting role of artificial intelligence technology in landscape architecture design
- Tez No: 986132
- Danışmanlar: PROF. DR. METİN DEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Peyzaj Mimarlığı, Landscape Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu tez çalışmasının amacı, yapay zekânın peyzaj mimarlığındaki mevcut rolünü belirleyerek, elde edilen veriler doğrultusunda kullanımının geliştirilmesine yönelik öneriler sunmak ve böylece peyzaj tasarım sürecine ve gelecekteki çalışmalara katkı sağlayarak meslek disiplininde yapay zekâ kullanımının önemini ortaya koymaktır. Yöntem: Bu çalışma, altı temel aşamadan oluşan sistematik bir araştırma süreci kapsamında gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada, araştırmanın amacı açık biçimde tanımlanmış; uygulama alanı olarak Erzurum ili ve Atatürk Üniversitesi belirlenmiştir. İkinci aşamada, konuya ilişkin mevcut bilgi birikiminin incelenmesi amacıyla kapsamlı bir literatür taraması yapılmıştır. Üçüncü aşamada, peyzaj tasarımı sürecinin altı temel bileşeni (mevcut durumun saptanmasına yönelik veri toplama, amaç ve sorunların belirlenmesi, leke diyagramı, ön proje, uygulama projesi, modelleme ve görselleştirme) doğrultusunda 16 farklı üretken yapay zekâ aracı seçilmiş ve bu araçlar söz konusu tasarım aşamalarına entegre edilmiştir. Dördüncü aşamada, belirlenen yapay zekâ araçları kullanılarak çeşitli peyzaj tasarımı çıktıları üretilmiştir. Beşinci aşamada ise, elde edilen görsel çıktılara dayalı olarak hazırlanan bir anket formu, Atatürk Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi bünyesindeki öğretim üyeleri ile lisans 1. ve 4. sınıf öğrencileri ile lisansüstü düzeyde eğitim gören öğrencilere uygulanmış ve toplam 264 katılımcıdan veri toplanmıştır. Son aşamada, elde edilen anket verileri temel istatistiksel analiz yöntemleriyle değerlendirilmiş ve katılımcıların yapay zekâ destekli peyzaj tasarımlarına ilişkin görüşleri yorumlanmıştır. Bulgular: Yürütülen çalışmalar kapsamında kullanıcıların yapay zekâ programları ile ilgili düşünceleri, peyzaj mimarlığında kullanılan ve kullanılabilecek olan üretken yapay zekâ araçları aracılığıyla değerlendirilmiştir. Bu amaçla her bir üretken yapay zekâ aracına özgü olarak oluşturulan prompt (istem) metinleri doğrultusunda elde edilen çıktıların içerik, görsel yeterlilik ve peyzaj tasarım ilke ve hedeflerine uygunluk düzeyleri analiz edilmiş; bu görsellerin hem sunum teknikleri hem de yaratıcı tasarım süreçleri açısından sunduğu olanaklar tartışılmıştır. Bu süreçte, Uygulama sonuçlarına göre, bazı yapay zekâ araçlarının istenen nitelik ve düzeye ulaşamadığı, çıktıların tasarım amacına yeterince karşılık vermediği gözlemlenmiştir. Ancak ChatGPT, Microsoft Designer, Luma.ai, Leonardo.ai ve Krea.ai gibi araçlar, gerek içerik üretimi gerekse görsel tasarım çıktıları açısından beklenen düzeye ulaşmış ya da bu düzeye oldukça yakın sonuçlar üretmiştir. Ayrıca bu araçların peyzaj mimarlarının ihtiyaçlarına yönelik olarak tasarlandığı ancak, literatür örnekleri ile karşılaştırıldığında bazı noktalarda eksiklikler olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Araştırma sonucunda, üretken yapay zekâ araçlarının özellikle konsept geliştirme ve görsel üretim aşamalarında peyzaj tasarım sürecine hız ve çeşitlilik kazandırabileceği görülmüş; ancak bazı araçların çıktı kalitesi, bağlamsal uyumluluk ve özelleştirme imkânları açısından yetersiz olduğu tespit edilmiştir. Bu doğrultuda, yapay zekânın peyzaj mimarlığında daha etkili kullanılabilmesi için çeşitli çözüm önerileri geliştirilmiştir.
Özet (Çeviri)
Purpose: The aim of this thesis is to identify the current role of artificial intelligence in the field of landscape architecture and, based on the data obtained, to propose suggestions for enhancing its use. In doing so, the study seeks to contribute to the landscape design process and future research, while emphasizing the significance of AI integration within the discipline of landscape architecture. Method: This study followed a six-stage systematic process. First, the research objective was defined, and the study area was designated as Erzurum Province and Atatürk University. Second, a comprehensive literature review was conducted. Third, 16 generative AI tools were selected and applied to six key components of the landscape design process: data collection, problem definition, bubble diagram development, preliminary design, implementation design, and modeling/visualization. Fourth, design outputs were produced using these tools. Fifth, a questionnaire based on the outputs was administered to 264 participants, including faculty, undergraduate (1st and 4th year), and graduate students from the Faculty of Architecture and Design at Atatürk University. Finally, the collected data were statistically analyzed, and participants' evaluations of AI-assisted landscape designs were interpreted. Finding: Within the scope of the study, users' perspectives on AI programs were assessed through generative AI tools that are either currently used or potentially applicable in the field of landscape architecture. For this purpose, prompt texts tailored to each AI tool were created, and the resulting outputs were evaluated in terms of content, visual adequacy, and their alignment with landscape design principles and objectives. The possibilities offered by these outputs in terms of presentation techniques and creative design processes were also discussed. The results indicated that some AI tools failed to meet the desired quality and design objectives. However, tools such as ChatGPT, Microsoft Designer, Luma.ai, Leonardo.ai, and Krea.ai produced outcomes that either met or closely approached the expected level, both in terms of content generation and visual design. Although these tools were found to be designed in line with the needs of landscape architects, certain deficiencies were identified when compared with examples from the literature. Conclusion: The research concluded that generative AI tools can play a supportive role in landscape design processes, particularly in concept development and visual production stages, by accelerating the workflow and introducing design diversity. However, some tools were found to be inadequate in terms of output quality, contextual relevance, and customization capabilities. Accordingly, various recommendations were proposed to enhance the effective use of AI applications in landscape architecture by addressing current limitations and strengthening the integration of these technologies into the design process.
Benzer Tezler
- Ege bölgesindeki bazı yeşil binaların bım tabanlı sertifikasyon kriterleri açısından değerlendirilmesi
An evaluation of selected green buildings in the aegean region based on bim-oriented certi̇fi̇cation criteria
SALİHA TANDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Peyzaj MimarlığıAydın Adnan Menderes ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT DENİZ
- Avangart tasarım süreci için kent morfolojisi kısıtlayıcıları ile bir simülasyon modeli
A simulation model with urban morphology constraints for avant-garde design process
ASLI AĞIRBAŞ
Doktora
Türkçe
2016
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FETHİYE EMEL ARDAMAN
- Peyzaj tasariminda bir keşif araci: üretken yapay zeka temelli tasarim karar destek modeli
Ai-enabled generative decision support model as a predictive decoding tool for landscape design
SAFİYE ELİF SERDAR YAKUT
Doktora
Türkçe
2026
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELTEM ERDEM KAYA
- Peyzaj mimarlığında yapay zeka uygulamaları: Yapay zeka üretimi peyzaj tasarımlarının ekolojik performansının Sites kriterleri üzerinden değerlendirilmesi
Applications of artificial intelligence in landscape architecture: Evaluation of the ecological performance of ai-generated landscape designs based on Sites criteria
MEHMET ONUR SENEM
Doktora
Türkçe
2024
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Uygulamaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYRİYE EŞBAH TUNÇAY
- Peyzaj tasarımı görselleştirmelerinde 3 boyutlu modelleme ile yapay zekâ araçlarının karşılaştırılması
Comparison of 3D modeling and artificial intelligence tools in landscape design visualizations
TÜRKAN AZERİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Peyzaj MimarlığıAkdeniz ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET BENLİAY