Muhasebede kurumsallaşma süreci: İngiltere'deki gelişmeler, Türkiye için öneriler
The process of institutionalization in accounting: Developments in England, suggestions for Türkiye
- Tez No: 986205
- Danışmanlar: PROF. DR. MİHRİBAN COŞKUN ARSLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Maliye, Business Administration, Finance
- Anahtar Kelimeler: Kurumsallaşma, Uluslararası Finansal Raporlama Standartları, Institutionalization, International Financial Reporting Standarts
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Muhasebe Finansman Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, muhasebe mesleğinde kurumsallaşma sürecini İngiltere ve Türkiye örnekleri üzerinden karşılaştırmalı bir şekilde incelemeyi ve Türkiye için somut öneriler sunmayı amaçlamaktadır. Küreselleşmenin ve değişen ekonomik koşulların etkisiyle, şeffaflık, hesap verebilirlik ve güvenilirliğin artan önemi, muhasebe mesleğinin kurumsal yapısının güçlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. İngiltere, muhasebe mesleğinin rasyonel bir yapıya kavuşmasında ve küresel standartların belirlenmesinde öncü bir rol oynamış, sade, farklılaşmış ve esnek bir kurumsallaşma modeli geliştirmiştir. Türkiye'de ise muhasebe mesleğinin kurumsallaşma süreci, özellikle devletin düzenleyici müdahaleleri doğrultusunda yasal düzenlemelerle şekillenmiştir. Araştırma, nitel bir yöntem benimsenerek yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle 13 muhasebe meslek mensubundan toplanan verilerle gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler, içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiş ve bulgular İngiltere modeliyle karşılaştırılmıştır. Araştırma bulguları, İngiltere'de muhasebe mesleğinin köklü mesleki örgütlenmeler (ICAEW, ACCA, CIMA gibi) aracılığıyla öz-düzenleyici bir yapıya sahip olduğunu, mesleki eğitimin pratik odaklı ve sertifikasyonla desteklendiğini, etik kuralların“ilke temelli”bir yaklaşımla profesyonel muhakemeyi teşvik ettiğini ve FRC gibi güçlü denetim mekanizmalarıyla desteklendiğini ortaya koymuştur. Uluslararası Finansal Raporlama Standartları'na (IFRS) hızlı adaptasyon ise, taklitçi izomorfizmin güçlü bir yansıması olarak değerlendirilmiştir. Türkiye'deki muhasebe mesleğinde ise mevzuatın sık değişimi ve karmaşıklığı nedeniyle sadelik ve istikrar konusunda boşluklar bulunduğu, mesleki farklılaşmanın İngiltere'ye kıyasla daha sınırlı kaldığı, eğitim sisteminin piyasa beklentilerini tam karşılayamadığı ve etik ile hesap verebilirlik mekanizmalarında bazı zafiyetlerin olduğu belirlenmiştir. Türkiye'deki kurumsallaşma sürecinin daha çok zorlayıcı izomorfizmin etkisi altında olduğu gözlemlenmiştir. Araştırma, İngiltere modelinin Türkiye'ye doğrudan birebir aktarımının mevcut hukuki, ekonomik ve kültürel farklılıklar nedeniyle mümkün olmadığını, ancak temel prensiplerin ve iyi uygulama örneklerinin Türkiye'nin özgün koşullarına uyarlanabileceğini göstermektedir. Bu bağlamda, çalışmanın sonuçları, Türkiye'deki muhasebe mesleğinin kurumsallaşmasını desteklemek için önemli stratejik öneriler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the process of institutionalization in the accounting profession through a comparative analysis of the England and Türkiye, and to offer concrete recommendations for Türkiye. Due to globalization and changing economic conditions, the increasing importance of transparency, accountability, and reliability necessitates strengthening the institutional structure of the accounting profession. The England has played a leading role in bringing the accounting profession to a rational framework and in setting global standards, developing a simple, differentiated, and flexible model of institutionalization. In Türkiye, however, the process of professional institutionalization has been shaped primarily by legal regulations in line with regulatory interventions by the government. The research employs a qualitative methodology, collecting data through semi-structured interviews with 13 accounting professionals. The obtained data are analyzed using content analysis, and the findings are compared with the England model. The findings reveal that in the England, the accounting profession has a deeply rooted self-regulatory structure facilitated by professional organizations such as ICAEW, ACCA, and CIMA. Professional education is practice-oriented and supported by certification; ethical principles are based on a“principle-based”approach that encourages professional judgment, and there are strong oversight mechanisms like the FRC. The rapid adaptation to International Financial Reporting Standards (IFRS) is also seen as a strong reflection of mimetic isomorphism. In Türkiye, it has been observed that frequent legal changes and complexity create gaps in simplicity and stability within the profession. Professional differentiation remains limited compared to the England, the educational system does not fully meet market expectations, and there are vulnerabilities in ethics and accountability mechanisms. It has been noted that the institutionalization process in Turkey is more influenced by coercive isomorphism. The study also shows that directly transferring the England model to Türkiye is not feasible due to existing legal, economic, and cultural differences. However, the core principles and best practices can be adapted to Türkiye's unique conditions. In this context, the findings provide important strategic recommendations to support the institutionalization of the accounting profession in Türkiye.
Benzer Tezler
- Muhasebede kurumsallaşma süreci: Türkiye'deki gelişmeler, Azerbaycan için öneriler
The process of institutionalization in accounting: Developments in Turkey, suggestions for Azerbaijan
ELNUR SAFARLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
MaliyeAnadolu ÜniversitesiMuhasebe ve Finansman Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERGÜN KAYA
- Muhasebe meslek örgütlerinin kurumsallaşma algıları üzerine bir araştırma
A research on the institutionalization perceptions of professional accountancy organizations
ADEM KOCATÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
İşletmeKaramanoğlu Mehmetbey Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NAMIK KEMAL ERDEMİR
- Aile işletmelerinde kurumsallaşma sürecine muhasebe sistemin etkisi
The impact of accounting systems on the institutionalization precess in family businesses
HAKAN ALPER
- Aile işletmeleri yönetimi ile muhasebeciler arasındaki bilgi asimetrisinin vekâlet maliyetine etkisi: Nitel bir araştırma
The effect of information asymmetry on agency cost in the relationship of family business management and accountants: A qualitative research
YILMAZ DELİL
- Finansal belgelerin arşivcilik açısından önemi: Serbest muhasebeci ve mali müşavirlik kurumlarının kayıtları
The importance of financial documents for archival use: Records of independent accountants and financial advisory institutions
ÖZGE DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Bilgi ve Belge YönetimiMarmara ÜniversitesiBilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET OĞUZ İCİMSOY