Geri Dön

Sovyetler Birliği`nin Soğuk Savaş dönemi Ortadoğu politikası

The Soviet Union`s Middle East policy during the Cold War

PDF İndir

  1. Tez No: 986240
  2. Yazar: FATİMA MİRZALİYEVA
  3. Danışmanlar: PROF. DR. ALAEDDİN YALÇINKAYA
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Marmara Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

1953-1973 yılları arasındaki süreç, Sovyetler Birliği'nin Ortadoğu'ya yönelik dış politikasında köklü dönüşümlerin yaşandığı bir dönem olarak dikkat çekmektedir. İkinci Dünya Savaşı'nın ardından İngiltere ve Fransa'nın Ortadoğu'da etkisinin zayıflaması ve daha sonra bölgeden çekilmesi ile birlikte Ortadoğu'da güç boşluğu ortaya çıkmıştır. Nitekim Sovyetler Birliği Batı bloğunun bölgeden geri çekilmesi ile ortaya çıkan güç boşluğunu doldurmak amacıyla bölgede nüfuzunu arttırmaya çalışmıştır. Sovyetler Birliği'nin Ortadoğu'ya nüfuz etme nedenlerinden birisi de güney sınırlarını koruma stratejisi olarak bilinmektedir. Bu araştırmada Sovyetler Birliği'nin Ortadoğu politikasını anlamak açısından 1953-1973 yılları arasındaki zaman dilimi seçilmiştir. 1953-1973 yılları arasında SSCB'nin Ortadoğu politikalarının incelenmesi, Sovyet dış politikasının bu dönemdeki dönüşümünü anlamak açısından büyük öneme sahiptir. 1953 Nikita Kruşçev döneminden başlayarak, Leonid Brejnev döneminde yaşanan 1973 Yom Kippur Savaşı'na kadar olan dönem analiz edilmiştir. Bu tarihsel aralık, Sovyetler Birliği'nin 1950'lerden itibaren Ortadoğu'ya önemli adımlar atarak gerçekleştirdiği stratejik açılımların ardından 1973 Yom Kippur Savaşı ile birlikte SSCB'nin bölgede etkisinin zirve yaptığı ve ABD ile Sovyetler arasında rekabetin yoğun yaşandığı bir dönemi kapsamaktadır. SSCB dış politikasında Nikita Kruşçev döneminde savunmacı bir tutum sergilense de, Leonid Brejnev döneminde, bu durumun aksine saldırgan ve müdahaleci politikalar ön plana çıkmıştır. Tez çerçevesinde, Sovyetler Birliği'nin Mısır, Suriye ve Irak gibi Arap ülkeleri ile siyasi, ekonomik, askeri ilişkileri ve istihbarat faaliyetleri incelenmiştir. Bu kapsamda doküman analizi yöntemi kullanılmış ve Sovyetler Birliği Dışişleri Bakanlığı'na ait arşiv belgeleri, belgeler topluluğu ve SSCB Komünist Partisi'nin Kongre Raporları birincil kaynak olarak değerlendirilmiştir. Sovyetler Birliği'nin Ortadoğu politikasını kapsamlı ve derinlemesine analiz etmek amacıyla hem Batı kaynaklı literatür, hem de Sovyet resmi belgelerine dayalı bir araştırma yapılmıştır. Elde edilen bulgular, Sovyetler Birliği'nin Ortadoğu politikasında ideolojik politikaların yanı sıra jeopolitik çıkarların önemini vurgulamaktadır. Sovyetler Birliği'nin Ortadoğu politikasını siyasi, ideolojik, askeri ve istihbari çerçevede analiz ederek, akademik literatüre katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Özet (Çeviri)

The period between 1953 and 1973 stands out as a phase of profound transformation in the Soviet Union's Middle Eastern foreign policy. Following the Second World War, the decline of British and French influence in the region and their subsequent withdrawal created a power vacuum in the Middle East. This vacuum was gradually filled by the Soviet Union, which sought to expand its influence in the region as part of its broader strategy to counter the Western bloc. One of the principal motivations behind the Soviet Union's penetration into the Middle East was the strategic objective of safeguarding its southern borders. For the purpose of understanding Soviet policy in the Middle East, the time frame between 1953 and 1973 was selected for analysis. Examining this period provides valuable insights into the transformation of Soviet foreign policy. The study covers the era beginning with Nikita Kruşçev in 1953 and extends to Leonid Brezhnev's leadership during the 1973 Yom Kippur War. This historical span represents the consolidation of Soviet strategic initiatives in the region from the 1950s onward, culminating in the zenith of its regional influence during the Yom Kippur War, when competition with the United States reached its peak. While a defensive approach characterized Kruşçev's policies, Brezhnev's tenure marked a shift toward more aggressive and interventionist strategies. Within this framework, the Soviet Union's political, economic, military, and intelligence engagements with Arab states such as Egypt, Syria, and Iraq are examined. The research employs document analysis as its primary methodology, drawing upon archival materials from the Soviet Ministry of Foreign Affairs, official collections of state documents, and reports of the Communist Party Congress as primary sources. In addition, both Western scholarship and Soviet official records were utilized to provide a comprehensive and in-depth examination of the subject. The findings emphasize that, alongside ideological concerns, geopolitical and strategic interests played a decisive role in shaping Soviet Middle Eastern policy. Ultimately, this study aims to contribute to the academic literature by analyzing the Soviet Union's policy in the Middle East through political, ideological, military, and intelligence dimensions.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    235951

    1945-1960 Soğuk Savaş dönemi Türk-Amerikan ilişkileri ve Ortadoğu'ya yansıması

    Turkish-American relations in Cold War from 1945-1960 and its reflections on the Middle East

    VEYSEL KARANİ ŞÜKÜROĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2008

    Uluslararası İlişkilerUfuk Üniversitesi

    Uluslararası İlişkiler Bölümü

    DOÇ. DR. AYKUT KANSU

  2. Tez No

    140502

    Soğuk savaş döneminde (1945-1975) ABD`nin Ortadoğu politikası: Gücün Hukuka üstünlüğü

    The US Middle East policy in cold war era (1945-1975): The supremacy of power over law

    MURAT BÜRKAN SERBEST

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2003

    Hukukİstanbul Üniversitesi

    Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. AHMET ULVİ TÜRKBAĞ

  3. Tez No

    190087

    The middle eastern policy of turkey in the cold war period: The case of israeli-palestinian conflict

    Soğuk savaş döneminde Türkiye?nin ortadoğu politikası: İsrail- Filistin çatışması örneği

    VOLKAN YILMAZ

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2007

    Uluslararası İlişkilerHacettepe Üniversitesi

    Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. ÖZLEN ÇELEBİ

  4. Tez No

    82183

    Türkiye`nin Kuzey Irak politikası: 1986-1996

    Turkey`s foreign policy in northern Iraq: 1986-1996

    SERDAR ANT

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1999

    Uluslararası İlişkilerMarmara Üniversitesi

    Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ŞULE KUT

  5. Tez No

    390003

    Bill Clinton ve George W. Bush dönemlerinde Amerika Birleşik Devletleri'nin Ortadoğu'ya yönelik ekonomi-politik yaklaşımları (1993 – 2008)

    The differences of economi–politics approaches of the United States of America on the Middle East during the governance of Bill Clinton and George W. Bush (1993-2008)

    NADİDE BENAN KEPSUTLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    EkonomiMarmara Üniversitesi

    Ortadoğu Ekonomi Politiği Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM MURAT BOZKURT

    DOÇ. DR. HARUN ÖZTÜRKLER

Geri Dön