Rus oryantalist S.M. Prozorov'un İslam mezheplerine dair çalışmaları
The studies of the Russian orientalist S.M. Prozorov on Islamic sects
- Tez No: 986446
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET KALAYCI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, Din, History, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
S.M. Prozorov, İslam tarihini ve düşüncesini ele alışında, şekilsel bir din incelemesinin ötesine geçerek, dini öğretilerin tarihsel, toplumsal ve politik boyutlarını öne çıkaran kapsamlı bir analiz sunmuştur. Onun çalışmaları, Şii ve Sünni geleneklerin İslam düşüncesindeki yeri, bu geleneklerin birbirleriyle etkileşimleri, çatışma alanları ve tarihsel etkileri üzerine önemli bir dönüşüm yaratmıştır. Prozorov'un çalışmalarını tematik olarak değerlendirdiğimizde, çok sayıda kritik başlık ve bu başlıklar altında geliştirilen özgün bakış açıları göze çarpmaktadır. Prozorov'a göre, İslam'ın tarihsel gelişimi ve düşünsel yapısı, dinin evrensel ilkelerinin tarih boyunca çeşitli kültürel ve toplumsal bağlamlarda yeniden yorumlanmasını gerektirir. Bu bağlamda, Şii ve Sünni gelenekler arasındaki farklılıkları yalnızca teolojik bir ayrışma olarak değil, aynı zamanda tarihsel ve toplumsal bir çatışma zemini olarak ele alır. Prozorov'un analizleri, İslam dünyasındaki dinamikleri daha geniş bir perspektiften anlamamıza olanak tanır. Prozorov, Şii ve Sünni gelenekleri karşılaştırırken, Şiiliği daha esnek, yenilikçi ve toplumsal dönüşüme açık bir düşünsel yapı olarak tanımlar. Ona göre, Şii düşüncesi, bireysel özgürlükleri ve toplumsal adaleti önceleyen bir karaktere sahiptir. Bu durum, Şii İslam'ı sadece bir mezhep olarak değil, aynı zamanda bir direniş ve adalet arayışının sembolü olarak değerlendirir. Şiiliğin tarihsel bağlamda baskıya karşı direnişi temsil ettiğini ve İmamet kurumunun, sadece dini bir liderlik modeli değil, aynı zamanda bir toplumsal adalet mekanizması sunduğunu savunur. Prozorov'un bu yaklaşımları, Şii geleneğin İslam düşüncesindeki merkezi rolünü yeniden değerlendirmemizi sağlar. Buna karşın, Prozorov'un Sünni geleneğe yönelik eleştirileri daha serttir. Sünni geleneğin dogmatik yapısı, Prozorov'un dikkat çektiği temel sorunlardan biridir. Ona göre, Sünni İslam'ın muhafazakâr eğilimleri, İslam'ın yaratıcı potansiyelini sınırlamakta ve toplumsal yenilenmeyi engellemektedir. Sünni geleneği, dini öğretileri sabitleyen ve tarihsel koşulları yeterince dikkate almayan bir yapı olarak tanımlayan Prozorov, bu durumun İslam dünyasında entelektüel bir durgunluğa yol açtığını iddia eder. Prozorov'un bu eleştirileri, İslam düşüncesinde reform ve yenilik arayışlarını teşvik eden bir tartışma zemini oluşturur. Prozorov'un İslam düşüncesine katkıları, geleneksel dini analizlerin ötesine geçen, tarihsel, toplumsal ve politik bir bağlam sunar, İslam dünyasının entelektüel ve toplumsal yapısını anlamak için önemli bir çerçeve sağlar.
Özet (Çeviri)
In his treatment of Islamic history and thought, S.M. Prozorov went beyond a formal study of religion and offered a comprehensive analysis that emphasized the historical, social and political dimensions of religious teachings. His work has transformed the place of the Shi'a and Sunni traditions in Islamic thought, their interactions, areas of conflict and historical impact. A thematic analysis of Prozorov's work reveals a number of critical topics and unique perspectives developed under these topics. According to Prozorov, the historical development and intellectual structure of Islam requires the reinterpretation of the universal principles of the religion in various cultural and social contexts throughout history. In this context, he treats the differences between the Shiite and Sunni traditions not only as a theological divergence, but also as a ground for historical and social conflict. Prozorov's analysis allows us to understand the dynamics in the Islamic world from a broader perspective. In comparing the Shi'a and Sunni traditions, Prozorov defines Shi'ism as an intellectual structure that is more flexible, innovative and open to social transformation. According to him, Shiite thought has a character that prioritizes individual freedoms and social justice. This makes Shiite Islam not only a sect, but also a symbol of resistance and a quest for justice. He argues that Shiism represents resistance to oppression in the historical context and that the institution of the Imamate offers not only a model of religious leadership but also a mechanism of social justice. Prozorov's approaches allow us to reassess the central role of the Shiite tradition in Islamic thought. In contrast, Prozorov's criticism of the Sunni tradition is harsher. The dogmatic nature of the Sunni tradition is one of the main problems that Prozorov draws attention to. According to him, the conservative tendencies of Sunni Islam limit the creative potential of Islam and hinder social renewal. Defining the Sunni tradition as a structure that fixes religious doctrines and does not sufficiently take historical conditions into account, Prozorov argues that this leads to an intellectual stagnation in the Islamic world. Prozorov's criticism creates a ground for discussion that encourages the search for reform and innovation in Islamic thought. Prozorov's contributions to Islamic thought offer a historical, social, and political context that goes beyond traditional religious analyses, providing an important framework for understanding the intellectual and social structure of the Islamic world.
Benzer Tezler
- İbnü'l-Verdî ve Harîdetü'l-ʿAcâʾib ve Ferîdetü'l-Garâʾib (İnceleme-Değerlendirme)
Ibn al-Wardi and Kharidat al-ʿAjaʾib and Faridat al-Gharaʾib (Review-Evaluation)
HAYRİ ALKAN
- V. V. Barthold'un Türkistan'ın Kültür Hayatının Tarihi adlı eserinin çeviri ve değerlendirilmesi
History of Cultural Life of Turkestan
FATMA ÇIRAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
TarihErciyes ÜniversitesiAvrasya Çalışmaları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ERHAN YOSKA
- 1919-1936 yılları arasında Türkiye'deki tefsir hareketleri
Başlık çevirisi yok
R. ADEVİYE AKBULUT
Doktora
Türkçe
2002
DinHarran ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. BEDREDDİN ÇETİNER
- 19. yüzyıl Rus edebiyatında Kafkasya imgesi
The Caucasian image in the 19th century Russian literature
MURAT TOPÇU
Doktora
Türkçe
2016
Batı Dilleri ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiSlav Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÜRKAN OLCAY
- Отражение ориентализма и темы кавказской войны в русской литературе (на материале произведений «Кавказский пленник» А.С. Пушкина, М.Ю. Лермонтова, Л.Н. Толстого и «Кавказский пленный» В.С. Маканина)
Rus edebiyatında oryantalizmin ve kafkas savaşı temasının yansıması (A.S. Puşkin, M.Y. Lermontov, L.N. Tolstoy'un ve V.S. Makanin'in 'Kafkas Esiri' eserleri temelinde)
HALİMENUR AVŞAR
Yüksek Lisans
Rusça
2024
Batı Dilleri ve EdebiyatıKafkas ÜniversitesiSlav Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİRENGİZ PAŞAYEVA YUNUS