Bilişim teknolojileri öğretmenlerinin yapay zekâ okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi: Konya İli örneği
The examination of artificial intelligence literacy levels of information technologies teachers: The case of Konya
- Tez No: 986752
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAMİDE ŞAHİNKAYASI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Bilim ve Teknoloji, Education and Training, Science and Technology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Enformatik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Konya ilinde görev yapan Bilişim Teknolojileri öğretmenlerinin yapay zekâ (YZ) okuryazarlık düzeylerini belirlemek ve bu düzeylerin çeşitli demografik değişkenlerle (cinsiyet, yaş, mesleki kıdem, öğrenim durumu, görev yapılan okul türü, YZ eğitimi alma durumu) ilişkisini incelemektir. Çalışma, karma yöntem araştırma deseni kullanılarak yürütülmüştür. Nicel veriler, Laupichler ve arkadaşları (2023) tarafından geliştirilen ve Karaoğlan Yılmaz ve Yılmaz (2023) tarafından Türkçeye uyarlanan“Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği”ile; nitel veriler ise araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formundaki açık uçlu sorular aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın örneklemini, 2025 yılı Mart–Haziran ayları arasında çevrim içi anket formunu gönüllülük esasına göre yanıtlayan 75 Bilişim Teknolojileri öğretmeni oluşturmuştur. Nicel veriler SPSS paket programı ile betimsel istatistikler, Mann– Whitney U ve Kruskal–Wallis H testleri kullanılarak; nitel veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre öğretmenlerin genel yapay zekâ okuryazarlık düzeyleri orta-üst seviyededir. Alt boyutlar incelendiğinde en yüksek ortalamanın“Pratik Uygulama”boyutunda, en düşük ortalamanın ise“Teknik Anlama”boyutunda olduğu görülmüştür. Cinsiyet, yaş, okul türü ve öğrenim durumu değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık bulunmazken, daha önce YZ eğitimi alan öğretmenlerin okuryazarlık düzeylerinin anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır. Nitel verilerden elde edilen bulgular, öğretmenlerin YZ'nin eğitimde kullanılmasına yönelik olumlu bir tutuma sahip olduklarını; ancak teknik bilgi eksikliği, altyapı yetersizliği ve etik konulara ilişkin belirsizlikler gibi sınırlılıklar yaşadıklarını ortaya koymuştur. Sonuç olarak, Bilişim Teknolojileri öğretmenlerinin YZ okuryazarlık düzeylerinin artırılmasına yönelik hizmet içi eğitim programlarının planlanması, öğretmenlerin hem pedagojik hem de teknik açıdan desteklenmesi ve okullarda YZ tabanlı uygulamaların yaygınlaştırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to determine the artificial intelligence (AI) literacy levels of Information Technology (IT) teachers working in Konya city center and to examine the relationship between the literacy levels and various demographic variables (gender, age, professional seniority, educational background, school type, and prior AI training). The research was conducted using a mixed-methods design. Quantitative data were collected through the“Artificial Intelligence Literacy Scale”developed by Laupichler et al. (2023) and adapted into Turkish by Karaoğlan Yılmaz and Yılmaz (2023), while qualitative data were obtained from open-ended questions in a personal information formprepared by the researcher. The study sample consisted of 75 IT teachers who voluntarily completed the online questionnaire between March and June 2025. Quantitative data were analyzed using descriptive statistics, Mann–Whitney U and Kruskal–Wallis H tests via SPSS, while qualitative data were analyzed through content analysis. The findings indicate that teachers' overall AI literacy levels are at an intermediate level. Among the sub- dimensions,“Practical Application”had the highest mean score, while“Technical Understanding”had the lowest. No significant differences were found in AI literacy levels according to gender, age, school type, or educational background; however, teachers who had master's degree or who had received AI training scored significantly higher than others did. Qualitative findings revealed that teachers have a positive attitude toward the use of AI in education, yet they face challenges such as lack of technical knowledge, inadequate infrastructure, and uncertainties regarding ethical issues. In conclusion, it is recommended to design in- service training programs to enhance AI literacy among IT teachers, provide both pedagogical and technical support, and expand the integration of AI-based applications in schools.
Benzer Tezler
- Bilişim teknolojileri öğretmenlerinin yapay zekâ okuryazarlık algı düzeylerinin incelenmesi
Investigation of the artificial intelligence literacy perception levels of information technology teachers
ONUR GÜLBENK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. METİN KAPIDERE
- Öğretmenlerin eğitimde bilişim teknolojilerini etik kullanım düzeylerinin incelenmesi
Examining teachers' levels of ethical use of information technologies in education
EMRULLAH ÇALIŞIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OĞUZHAN ÖZDEMİR
- Öğretmenlerin yapay zekâ okuryazarlığı, bireysel yenilikçilik ve yapay zekâya yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between teachers' artificial intelligence literacy, individual innovativeness, and attitudes towards artificial intelligence
NİLHAN KÖKSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimBartın ÜniversitesiBilişim Sistemleri ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA GİZEM KARAOĞLAN YILMAZ
- Öğretmenlerin dijital yeterliliklerinin hizmet içi eğitim kursları çerçevesinde incelenmesi
Examining teachers' digital competencies within the framework of in-service training courses
BÜŞRA BAĞBANCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEVA BAYRAK KARSLİ
- Bilişim teknolojileri öğretmenlerinin eğitimde yapay zekâ okuryazarlığı ve farkındalık düzeylerinin genel tutumlarına etkisi
The effect of information technology teachers' artificial intelligence literacy and awareness levels in education on their general attitudes
ARİF DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimBahçeşehir ÜniversitesiEğitim Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİHAL YURTSEVEN