Kronik hastalığı olan hastaların hastalığa uyumunda sigara bağımlılığının etkisinin araştırılması
The effect of nicotine dependence on disease adaptation in individuals with chronic illness
- Tez No: 987393
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İSMAİL ARSLAN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Sigara bağımlılığı, kronik hastalık, kronik hastalığa uyum, Fagerström nikotin bağımlılık testi, Nicotine dependence, chronic disease, disease adaptation, Fagerström Test for Nicotine Dependence
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Kronik hastalıklar, bireylerin yaşam kalitesini düşüren, uzun süreli izlem ve tedavi gerektiren önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Bu hastalıklarda tedaviye uyumun sağlanması, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak, komplikasyonları önlemek ve yaşam süresini uzatmak açısından büyük önem taşımaktadır. Ancak sigara kullanımı, tedaviye bağlılığı azaltan ve hastalık yönetimini güçleştiren önemli bir davranışsal risk faktörüdür. Nikotin bağımlılığı hem fizyolojik hem psikolojik etkileriyle bireylerin tedaviye uyum süreçlerini olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Bu doğrultuda, bu araştırma kronik hastalığı bulunan bireylerde sigara bağımlılığı düzeyinin hastalığa uyum üzerindeki etkisini incelemek ve uyumu etkileyebilecek sosyodemografik ve yaşam tarzı faktörlerini değerlendirmek amacıyla planlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel ve gözlemsel araştırma, 01 Mayıs–01 Kasım 2025 tarihleri arasında Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'nde yürütülmüştür. Çalışma kapsamına, 30–65 yaş aralığında olan ve en az bir kronik hastalığı bulunan toplam 362 birey dahil edilmiştir. Veriler, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT) ve Kronik Hastalığa Uyum Değerlendirme Ölçeği (KHUDÖ) kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde t-testi, ANOVA, Kruskal-Wallis ve korelasyon analizleri uygulanmıştır. Bulgular: Katılımcıların %50'si aktif sigara içicisiydi. Sigara içmeyenlerin KHUDÖ toplam, fonksiyonel uyum (KHUDÖ-FU) ve psikososyal uyum (KHUDÖ-PU) puanları, sigara içenlerden anlamlı biçimde yüksek bulundu (p<0,001). FNBT'ye göre bağımlılık düzeyi arttıkça hastalığa uyum puanlarının azaldığı saptandı. Kronik hastalıkta uyuma etki eden birden fazla faktör olduğu (sosyoekonomik düzey, eğitim durumu, kilo vs.) saptanmıştır. Sonuç: Sigara bağımlılığı kronik hastalığı olan bireylerde hastalığa uyumu azaltan önemli bir risk faktörüdür. Bu nedenle sigara bırakma programlarının, kronik hastalık yönetimi süreçlerine entegre edilmesi ve sağlık profesyonelleri tarafından düzenli olarak desteklenmesi gerekmektedir.
Özet (Çeviri)
Introduction and Aim: Chronic diseases are major health problems that reduce individuals' quality of life and require long-term follow-up and treatment. Ensuring adherence to treatment in these conditions is crucial for slowing disease progression, preventing complications, and improving life expectancy. However, smoking is an important behavioral risk factor that weakens treatment adherence and complicates disease management. Nicotine dependence may negatively affect adherence processes through both physiological and psychological mechanisms. Therefore, this study aimed to examine the effect of nicotine dependence on disease adaptation among individuals with chronic illnesses and to evaluate the sociodemographic and lifestyle factors associated with adherence. Materials and Methods: This cross-sectional and observational study was conducted between May 1 and November 1, 2025, at the Family Medicine Outpatient Clinic of Ankara Training and Research Hospital. A total of 362 individuals aged 30–65 years with at least one chronic disease were included. Data were collected using the Fagerström Test for Nicotine Dependence (FTND) and the Chronic Illness Adaptation Assessment Scale (CIAAS). Statistical analyses included the t-test, ANOVA, Kruskal-Wallis, and correlation tests. Results: Among participants, 50% were active smokers. Non-smokers had significantly higher total CIAAS, functional adaptation (CIAAS-FA), and psychosocial adaptation (CIAAS-PA) scores compared with smokers (p<0.001). Higher nicotine dependence levels, as measured by FTND, were associated with lower adaptation scores. Additionally, multiple factors—including socioeconomic status, education level, and body weight—were found to influence chronic disease adaptation. Conclusion: Smoking dependence is a significant risk factor that reduces disease adherence among individuals with chronic conditions. Therefore, smoking cessation programs should be integrated into chronic disease management processes and be regularly supported by healthcare professionals.
Benzer Tezler
- Kronik obstrüktif akciğer hastalığı tanısı olan hastaların ilaç tedavisine uyumunun uyku kalitesi üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
FATİH DURMUŞ MURAT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSamsun ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAHCUBE ÇUBUKÇU
- Kalp yetmezliği olan hastaların hastalığa uyumuna roy adaptasyon modelinin etkisinin incelenmesi
The study of the roy adaptation model's effect on the adaptation of the patients with heart failure to the disease
GÜLCAN BAKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
KardiyolojiEge Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. ASİYE DURMAZ AKYOL
- Dahili polikliniklere başvuran kronik hastalığı olan hastalarda öz bakım yönetimi ve ilaç uyumu
Self-care management and adherence to refills in patients whohave chronic disease and admitted to the internal outpatient clinics
NİGMET KAYA
- Hipertansiyon ve diyabet hastalarının algılanan stres ve depresyon düzeyleri ile tedavi uyumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of perceived stress and depression levels and medication adherence of hypertension and diabetes patients
MERVE GÜNEYSU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiGiresun ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ARZU AYRALER
- Kronik obstrüktif akciğer hastalığında yaşam kalitesi ve ilaç uyumunu değerlendirilmesi
Evaluation of quality of life and medication compliance in chronic obstructive pulmonary disease
AHMET SERDAR ATÇI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiHarran ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DURSUN BARUT