Türk balıkçılık filosunun karbon ayak izinin belirlenmesi
Determination of carbon footprint of Turkish fishing fleet
- Tez No: 987623
- Danışmanlar: PROF. DR. HAKKI DERELİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Su Ürünleri, Balıkçılık Teknolojisi, Deniz Bilimleri, Aquatic Products, Fisheries Technology, Marine Science
- Anahtar Kelimeler: Karbon Ayak İzi, Balıkçılık, Yakıt Kullanım Verimliliği, Yakıt Kullanım Yoğunluğu, Mavi Yüzgeçli Orkinos, Balıkçılık politikaları, Deniz biyolojisi, Carbon Footprint, Fisheries, Fuel Use Efficiency, Fuel Use Intensity, Atlantic Bluefin Tuna, Fisheries policies, Marine biology
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sera gazı emisyonları, küresel ısınma ve iklim değişikliğinin başlıca etmenlerinden biri olarak değerlendirildiğinden, antropojenik kaynaklı bu emisyonların dolayısıyla karbon ayak izinin sektörel bazda belirlenmesi son yıllarda giderek artan bir öneme sahip olmuştur. Türkiye balıkçılık sektörünün sera gazı emisyonu miktarını ortaya koymak için, bu tez çalışmasında Türkiye balıkçılık filosunun av aracı, denizler (faaliyet alanları) ve hedeflenen tür (mavi yüzgeçli orkinos Thunnus thynnus L., 1758) bazında karbon ayak izi ve yakıt kullanımının belirlenmesi amaçlanmıştır. Av ve harcanan yakıt miktarı verileri, Türk balıkçı filosundan tabakalı örneklem yöntemiyle belirlenen teknelerden 2023 yılı için, Türk mavi yüzgeçli orkinos filosundaki tüm teknelerden 2023 ve 2024 yılları için anketlerle toplanmıştır. Yıllık toplam ve av başına olmak üzere karbon ayak izi (CF), yakıt kullanım verimliliği (FUE) ve yakıt kullanım yoğunluğu (FUI) parametreleri hesaplanmıştır. Filo alt grubu ve deniz (mavi yüzgeçli orkinos balıkçılığı içinse yıl) faktörlerinin bu parametreler üzerindeki ana etkileri ve bu iki faktörün etkileşim etkileri iki yönlü varyans analizi (Two-Way ANOVA) ile belirlenmiştir. Türk balıkçı filosunda karbon ayak izi 62.659±152.358 kgCO₂ yıl-1 ve 3,50±5,52 kgCO₂ kg_av^(-1), FUE 147±366 l gün-1 ve FUI 1,23±1,94 l kg-1 olarak hesaplanmıştır. 2023 yılı için belirlenen toplam karbon emisyonunda (442.211.177 kgCO₂ yıl-1) en büyük pay %44 ile Karadeniz'de olup onu sırasıyla Marmara Denizi, Akdeniz ve Ege Denizi takip etmiştir. Gırgır, trol, uzatma-paraketa vd., ortasu ve algarna sırasıyla azalan yüzdeyle toplam emisyon içerisinde paya sahiptir. Filo alt grubu ve deniz faktörleri, yıllık toplam CF ve FUE parametreleri üzerinde ortak bir etkiye sahiptir. Tüm denizlerde en yüksek CF ve FUE değeri gırgır teknelerindedir. Balıkçı teknesinin hangi denizde bulunduğu, av başına CF ve FUI parametrelerini anlamlı bir şekilde etkilemektedir. Akdeniz'deki dip trolü, gırgır ve uzatma, paraketa vd. av araçları diğer denizlerden daha yüksek av başına CF ve FUI'ye sahiptir. Türk orkinos balıkçı filosunda 2023 yılı için karbon ayak izi 16.347.722 kgCO₂ yıl-1 ve 5 kgCO₂ kg_av^(-1), FUE 2.362 l gün-1 ve FUI 1,76 l kg-1, 2024 yılı içinse karbon ayak izi 16.214.355 kgCO₂ yıl-1 ve 5,18 kgCO2 kg_av^(-1), FUE 1.889 l gün-1 ve FUI 1,82 l kg-1 olarak hesaplanmıştır. Balıkçı teknesinin hangi filo alt grubunda (av, taşıma ve destek) bulunduğu, toplam CF değerini anlamlı bir şekilde etkilemektedir. Filo alt grubu ve yıl faktörleri, av başına CF, FUE ve FUI parametreleri üzerinde ortak bir etkiye sahiptir. En düşük karbon ayak izi (toplam ve av başına) ve FUI değerleri destek teknelerindedir. Av başına CF ve FUI, taşıma teknelerinde 2024 yılında bir önceki yıla göre daha yüksek, av teknelerinde ise daha düşüktür. 2024 yılında 2023'e göre daha düşük FUE'ye sahip av tekneleri, her iki yılda da taşıma teknelerinden daha yüksek FUE'dedir. Türkiye balıkçılık filosunun karbon emisyonunun ilk kez belirlendiği bu çalışmanın, emisyon azaltımı ve enerji dönüşümü hedeflerine yönelik oluşturulacak politikalar için kaynak oluşturacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Since greenhouse gas emissions are considered one of the main factors contributing to global warming and climate change, the determination of these anthropogenic emissions and, consequently, the carbon footprint on a sectoral basis has become increasingly important in recent years. In order to reveal the amount of greenhouse gas emissions in the Turkish fishing industry, this thesis aims to determine the carbon footprint and fuel use of the Turkish fishing fleet based on fishing gear, seas (areas of operation), and target species (Atlantic bluefin tuna Thunnus thynnus L., 1758). Data on catch and fuel consumption were collected through surveys from vessels selected using a stratified sampling method from the Turkish fishing fleet in 2023 and from all vessels in the Turkish bluefin tuna fleet for 2023 and 2024. The carbon footprint (CF), fuel use efficiency (FUE), and fuel use intensity (FUI) parameters were calculated on an annual total and per catch basis. The main effects of fleet subgroup and sea (year for bluefin tuna fishing) actors on these parameters and the interaction effects of these two factors were analyzed using two-way analysis of variance (Two-Way ANOVA). The carbon footprint of the Turkish fishing fleet was calculated as 62,659±152,358 kgCO₂ year⁻¹ and 3.50±5.52 kgCO₂ kg_catch^(-1), FUE as 147±366 l day⁻¹ and FUI as 1.23±1.94 l kg⁻¹. The Black Sea accounted for the largest share (442,211,177 kgCO2 year⁻¹) of the total carbon emissions determined for 2023, followed by the Marmara Sea, the Mediterranean Sea, and the Aegean Sea. Purse seine, demersal trawl, gillnet-longline etc., midwater trawl, and algarna have a decreasing percentage share in total emissions, respectively. The fleet subgroup and sea factors have a common effect on the annual total CF and FUE parameters. The highest CF and FUE values are found in gillnet vessels in all seas. The sea in which the fishing vessel is located significantly affects the CF and FUI parameters per catch. Demersal trawl, gillnet, and longline fishing gear in the Mediterranean Sea have higher CF per catch and FUI than in other seas. For the Turkish tuna fishing fleet, the carbon footprint for 2023 is 16,347,722 kgCO₂ year⁻¹ and 5 kgCO₂ kg_catch^(-1), FUE 2,362 / day⁻¹ and FUI 1.76 l kg-1, while for 2024, the carbon footprint is 16,214,355 kgCO₂ year⁻¹ and 5.18 kgCO₂ kg_catch^(-1), FUE 1,889 l day⁻¹ and FUI 1.82 l kg-1. The fleet sub-group (fishing, transport, and support) to which the fishing vessel belongs significantly affects the total CF value. The fleet sub-group and year factors have a joint effect on the CF per catch, FUE, and FUI parameters. The lowest carbon footprint (total and per catch) and FUI values are found in support vessels. CF per catch and FUI are higher in transport vessels in 2024 compared to the previous year, while they are lower in fishing vessels. Fishing vessels with lower FUE in 2024 compared to 2023 have higher FUE than transport vessels in both years. This study, which determines the carbon emissions of the Turkish fishing fleet for the first time, is expected to serve as a resource for policies to be developed for emission reduction and energy transition targets.
Benzer Tezler
- Avrupa Birliği'nde balıkçılık ve ortak balıkçılık politikası karşısında Türkiye'nin durumu
Fisheries in the European Union and the status of Turkish fisheries against the common fisheries policy
HASAN ALPER ELEKON
Doktora
Türkçe
2007
Balıkçılık TeknolojisiAnkara ÜniversitesiSu Ürünleri Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. HİJRAN YAVUZCAN
- Akdeniz ölçeğinde balıkçı filolarının analizi
Analysis of fishing in the Mediterranean region
TAHA ORHUN KUTLUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Gemi MühendisliğiDokuz Eylül ÜniversitesiDeniz Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KADRİ TURGUT GÜRSEL
- Türk boğazlar sistemi balıkçı teknelerinin emniyet yükümlülüklerine uyumu ve balıkçıların seyir emniyeti farkındalığının ölçülmesi
Compliance of the turkish strait system fishing vessels to the safety obligations and the investigation of the fishermen's navigational safety awareness
BURHAN TAŞLI
Doktora
Türkçe
2024
Su ÜrünleriÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiSu Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADNAN AYAZ
- Türk Balıkçı Filosu ve balıkçılık yönetimi açısından değerlendirmesi
Evaluation of Turkish Fishing Fleet on the basis of fisheries management
NACİYE ERDOĞAN
Doktora
Türkçe
2006
Su ÜrünleriEge ÜniversitesiSu Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HİKMET HOŞSUCU