Akran zorbalığına seyircilerde STAC stratejileri temelli psikoeğitim programının müdahale becerilerine etkisi
The effect of STAC strategies based psychoeducational program on intervention skills in bystanders to peer bullying
- Tez No: 987970
- Danışmanlar: PROF. DR. ERDAL HAMARTA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Akran zorbalığı, Peer victimization
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, STAC stratejilerine - Stealing the Show (Dikkati Dağıtma), Turning it Over (Yardım İsteme), Accompanying Others (Mağdura Yardım Etme) ve Coaching Compassion (Zorbaya Yardım Etme) - dayalı psikoeğitim programının, ortaokul öğrencilerinin akran zorbalığına tanık olduklarında sergiledikleri müdahale becerileri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, karma yöntem deseninde, özellikle açıklayıcı sıralı desen türünde yürütülmüş; hem nicel hem de nitel veriler toplanmış ve analiz edilmiştir. Nicel aşamada ise ön test–son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Çalışma, Türkiye'nin Konya ilinde bir devlet ortaokulunda öğrenim gören 6. sınıf öğrencileriyle yürütülmüştür. Katılımcıların belirlenmesi amacıyla Katılımcı Rolü Ölçeği 291 öğrenciye uygulanmış ve seyirci alt boyutundan yüksek puan alan 181 öğrenci örnekleme dahil edilmiştir. Bu öğrencilere daha sonra Akran Zorbalığı Öğrenci Savunuculuğu Ölçeği uygulanmış ve elde edilen puanlar düşükten yükseğe sıralanarak 12 öğrenci rastgele olarak deney grubuna, 12 öğrenci ise kontrol grubuna atanmıştır. Deney grubuna STAC stratejilerine dayalı 10 oturumluk bir psikoeğitim programı uygulanmış; kontrol grubuna ise araştırmanın başında herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Ancak etik sorumluluk gereği araştırma tamamlandıktan sonra kontrol grubuna da aynı program sunulmuştur. Nicel veriler Akran Zorbalığı Öğrenci Savunuculuğu Ölçeği ile, nitel veriler ise yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Nicel bulgular, programın öğrencilerin mağdura yönelik destekleyici davranışlarında anlamlı bir artış sağladığını ve zorbalık yanlısı eğilimlerde anlamlı bir azalma oluşturduğunu göstermektedir. Nitel bulgular ise öğrencilerin empati kurma becerilerinde, müdahale etme konusundaki özgüvenlerinde ve sosyal sorumluluk bilincinde gelişme olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak, STAC temelli müdahale programı, ortaokul öğrencilerinin zorbalığa karşı savunucu tutumlarını geliştirmede etkili ve uygulanabilir bir araç olarak değerlendirilmektedir. Türkiye'de doğrudan seyirci rolüne odaklanan az sayıdaki çalışmadan biri olması nedeniyle bu araştırma, literatüre anlamlı ve özgün bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the effect of a psychoeducation program based on STAC strategies (Stealing the show, Turning it over, Accompanying others, Coaching compassion) on the intervention skills of middle school students when they witness peer bullying. The study was conducted using a mixed methods design, specifically within the explanatory sequential design; both quantitative and qualitative data were collected and analyzed. In the quantitative phase, a pretest–posttest control group experimental design was used. The study was conducted with 6th grade students studying at a public middle school in Konya, Türkiye. To determine the participants, the Participant Role Questionnaire was administered to 291 students, and 181 students who scored high on the bystander subscale were included in the sample. These students were then administered the Peer Bullying Student Advocacy Scale, and based on the scores ranked from lowest to highest, 12 students were randomly assigned to the experimental group and 12 students to the control group. A 10-session psychoeducation program based on STAC strategies was implemented with the experimental group; no intervention was initially conducted with the control group. However, due to ethical responsibility, the same program was offered to the control group after the research was completed. Quantitative data were collected using the Peer Bullying Student Advocacy Scale, and qualitative data were collected through a structured interview form. Quantitative findings showed that the program led to a statistically significant increase in students' supportive behaviors toward the victim and a significant decrease in pro-bullying tendencies. Qualitative findings revealed that students experienced improvements in empathy skills, increased self-confidence in intervening, and a heightened sense of social responsibility. As a result, the STAC-based intervention program is considered to be an effective and applicable tool in developing middle school students' advocacy attitudes against bullying. As one of the few studies in Türkiye that directly
Benzer Tezler
- Çocuk acil servisine başvuran 12-18 yaş arası hastalarda akran zorbalığı ve siber zorbalığın intihar düşüncesi, planı ve girişimi üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of peer bullying and cyberbullying on suicidal ideation, plan, and attempt in patients aged 12-18 presenting to the pediatric emergency department
RÜMEYSA REYHAN CANDER KOZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SALİHA ŞENEL
- Akran zorbalığını önlemeye yönelik okul sosyal hizmeti müdahalesi
School social work intervention to prevent peer bullying
CEMİLE TOKUROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sosyal HizmetÇankırı Karatekin ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLENDAM AKGÜL
- Öğretmenlerin akran zorbalığı ile ilgili görüşleri (Özel ilkokul ve ortaokul örneği Bakü)
Teachers' opinions on peer bullying (Private primary and middle school example Baku)
NESLİHAN TURAN TAHİRLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞİN SATAN
- Drama etkinlikleri ile yapılandırılmış forum tiyatro çalışmalarının akran zorbalığında seyirci rolü bağlamında kullanılması
The use of forum theatre practices structured with drama activities in the context of the bystander role in peer bullying
ŞEYMA KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEKİ ÖZEN
- Zorbalığa seyirci müdahale psiko-eğitim programının ortaokul öğrencilerinin zorbalığa müdahale becerilerine etkisi
The effect of bystanders intervention in bullying psycho-education program on intervention skills of secondary school students
NEŞE KURT DEMİRBAŞ