İklim değişikliği eğitiminde bisiklet modeli uygulamaları: Bir eylem araştırması
The application of bicycle model in climate change education: An action research
- Tez No: 987971
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZMİ DURKAN, PROF. DR. ZEHA YAKAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: İklim değişikliği, İklim okuryazarlığı, Climate change, Climate literacy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı, 5. sınıf öğrencileri ile onların velilerinin küresel ısınma ve iklim değişikliği konularına ilişkin bilişsel yapılarını ve farkındalık düzeylerini ortaya koymaktır. Çalışmanın odağında, iklim değişikliği eğitiminde son yıllarda öne çıkan yeni bir yaklaşım olan Bisiklet Modeli'nin uygulanması bulunmaktadır. Araştırma kapsamında, öğrenciden veliye doğru gerçekleşen nesiller arası öğrenme aktarımı incelenmiş; bu süreçte velilerin küresel ısınma ve iklim değişikliği kavramlarına dair bilişsel yapılarında meydana gelen gelişmeler ile farkındalık düzeylerindeki değişimler belirlenmiştir. Ayrıca Bisiklet Modeli doğrultusunda yürütülen etkinliklerin, öğrencilerin iklim değişikliğine yönelik eyleme geçme isteği üzerindeki etkileri değerlendirilerek, yürütülen uygulamaya yönelik hem öğrenci hem de veli görüşleri toplanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması deseniyle yürütülen çalışma, 2023–2024 eğitim-öğretim yılında Denizli'deki bir devlet ortaokulunda, 40 beşinci sınıf öğrencisi ve onların velileriyle gerçekleştirilmiştir. İklim değişikliği eğitimine bütüncül bir bakış sunan Bisiklet Modeli doğrultusunda beş farklı öğrenci ve öğretmen modülü hazırlanmış ve bu modüller 20 haftalık uygulama süreci boyunca kullanılmıştır. Veri çeşitlemesi yaklaşımı benimsenerek hem nitel hem nicel veriler toplanmıştır. Nitel veri için küresel ısınma-iklim değişikliği kelime ilişkilendirme testleri, öğrenci ve veli görüş formları, öğrencilerin ürünleri, araştırmacının alan notları, günlüğü ve eyleme geçme isteği formu kullanılırken; nicel veri toplamak amacıyla öğrencilere iklim değişikliği okuryazarlık ölçeği ile öğrenci gözlem formu, velilere ise iklim değişikliği farkındalık ölçeği uygulanmıştır. Araştırma bulguları, Bisiklet Modeli ile hazırlanan modüllerin öğrencilerin küresel ısınma ve iklim değişikliği kavramlarına yönelik bilişsel yapılarını güçlendirdiğini, iklim okuryazarlık düzeylerini artırdığını ve eyleme geçme motivasyonlarını olumlu yönde etkilediğini göstermiştir. Ayrıca öğrenciler aracılığıyla gerçekleşen nesiller arası öğrenme sonucunda velilerin de bu kavramlara ilişkin bilişsel yapılarının geliştiği ve farkındalık düzeylerinin yükseldiği belirlenmiştir. Öğrenciler ve velileri uygulamaya yönelik olumlu görüş bildirmiş ve velileri benzer iklim değişikliği eğitimine yönelik benzer uygulamaların üst sınıf düzeylerinde de sürdürülmesi gerektiğini ifade etmiştir.
Özet (Çeviri)
The primary aim of this study is to identify the cognitive structures and awareness levels of 5th-grade students and their parents regarding global warming and climate change. At the core of the study lies the implementation of the Bicycle Model, a recently prominent approach in climate change education. Within the scope of the research, the intergenerational transfer of learning from students to parents was examined, and changes in parents' cognitive structures related to global warming and climate change, as well as their awareness levels, were determined. Additionally, the effects of activities conducted in line with the Bicycle Model on students' willingness to take action against climate change were evaluated, and both student and parent opinions regarding the implementation were collected. The study was designed as an action research project, one of the qualitative research methods, and was carried out during the 2023–2024 academic year with 40 fifth-grade students enrolled in a public middle school in Denizli, along with their parents. Five distinct student and teacher modules were developed in accordance with the Bicycle Model, which provides a holistic perspective on climate change education, and these modules were implemented over a 20-week period. Adopting a data triangulation approach, both qualitative and quantitative data were gathered. Qualitative data sources included student and parent global warming-climate change word association tests, interview forms, student products, researcher field notes, the researcher's diary, and a form assessing students' willingness to take action. For quantitative data collection, a climate change literacy scale was administered to students, while a climate change awareness scale and a student observation form were administered to parents. The findings revealed that the modules developed based on the Bicycle Model strengthened students' cognitive structures regarding global warming and climate change, enhanced their climate awareness, and positively influenced their motivation to take action. Furthermore, the intergenerational transfer process from students to parents led to improved parental cognitive structures and increased awareness levels concerning these concepts. Both students and parents expressed positive opinions about the implementation, and parents emphasized the need for similar climate change education practices to continue at higher grade levels.
Benzer Tezler
- Using immersive virtual reality in climate change education
İklim değişikliği eğitiminde sürükleyici sanal gerçekliğin kullanımı
İPEK PAKSOY
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Eğitim ve ÖğretimBoğaziçi ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLER ÖNER
- İklim değişikliği odaklı ATSA uygulamalarında fen bilgisi öğretmen adaylarının öğrenme ve inovasyon becerilerinin incelenmesi
An examination of the learning and innovation skills of pre-service science teachers in climate change-focused ADI applications
SÜMEYYE ERENLER
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PINAR SEDA ÇETİN
- Küresel iklim değişikliği konulu animasyon filmlerin fen bilimleri öğretmen adaylarının farklı öğrenme ürünlerine etkisi
The effect of animated movies themed global climate change and its impact on different learning products of science teacher candidates
GÖKMEN ÖZKARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. FATMA ÖNEN ÖZTÜRK
- Çevre eğitimi ve iklim değişikliği dersinde kullanılan artırılmış gerçeklik uygulamasının etkilerinin incelenmesi
Investigation of effects of augmented reality application used in environmental education and climate change course
SELÇUK ARABACI
Doktora
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FARUK KARDAŞ
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇAĞDAŞ ERBAŞ
- Çevre eğitimi ve iklim değişikliği dersinin öğretiminde otantik öğrenme: Karma yöntem araştırması
Authentic learning in teaching environmental education and climate change course: Mixed methods research
ADNAN DAMAR
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL ÖNDER