Anestezinin hastalarda postoperatif erken dönem bilişssel fonksiyonlar üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of anesthesia on early postoperative cognitive functions in patients
- Tez No: 988149
- Danışmanlar: PROF. DR. FERAY GÜRSOY
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Anestezi ve Reanimasyon, Anesthesiology and Reanimation
- Anahtar Kelimeler: Nörokognitif Testler, Postoperatif Bilişsel Bozukluk, Neurocognitive Tests, Postoperative Cognitive Dysfunction
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Son yıllarda hasta güvenliği ve erken taburculuk kriterlerinin önem kazanmasıyla birlikte, cerrahi ve anestezi sonrası görülen bilişsel bozukluklar üzerine yapılan çalışmalar artmıştır. Postoperatif kognitif disfonksiyon (POKD), özellikle yaşlı ve düşük bilişsel rezervi olan hastalarda daha sık görülmekte ve pek çok perioperatif faktörle ilişkilendirilmektedir. Çalışmanın amacı, genç ve yaşlı hastalarda anestezinin postoperatif bilişsel fonksiyonlar üzerindeki etkisini araştırmak, bu etkiyi belirleyen faktörleri ortaya koymak ve postoperatif dönemde farklı klinik ortamlarda (yoğun bakım ve servis) izlenen hastalar arasındaki farkları değerlendirmektir. Ayrıca, POKD gelişimini etkileyen risk faktörlerini belirleyerek, perioperatif bakımın iyileştirilmesine yönelik öneriler geliştirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu onayı alındıktan sonra, çalışmaya 18 yaş ve üzerinde olan, ASA I-II-III risk grubunda 400 gönüllü hasta dahil edilmiştir. İntrakranial cerrahi, kardiak cerrahi ve acil cerrahi girişim geçiren hastalar çalışma dışı bırakılmıştır. Ayrıca psikiatrik ve nörolojik hastalığı, ilaç veya madde bağımlılığı olan hastalar çalışmaya dahil edilmemiştir. Çalışmaya dahil edilen hastalar, bütün olguların başlangıçtaki bilişsel durumlarını değerlendirmek amacı ile Mini Mental Test ve MoCA testi uygulanmıştır. Olguların hastanedeki üçüncü günlerindeki bilişsel fonksiyonlarını değerlendirmek amacı ile tekrardan Mini Mental Test ve MoCA testi uygulanmıştır. POKD klinik tanısında ' 1 Standart Sapma Kuralı' uygulanmıştır. Olguların ilk gün bakılan bilişsel fonksiyon testlerinin standart sapması hesaplanıp ve 3. gün bilişsel fonksiyon testleri ile kıyaslanmıştır. 1 Standart sapmadan fazla düşüş olması POKD lehine yorumlanmıştır. Ayrıca tüm olguların yaş, kilo, boy, eğitim durumu, kronik hastalıkları, kullandığı ilaçlar, depresyon öyküsü ve operasyonla ilgili bilgileri kayıt altına alınmıştır. Bulgular: POKD üzerine etki eden değişkenleri belirlemek için başlangıçta tek değişkenli lojistik regresyon analizi yapılmıştır. Tek değişkenli lojistik regresyon sonucunda yaş, ek hastalık, cerrahi risk skoru, ASA skoru, anestezi türü, tansiyon değişimi ve operasyon süresi POKD riskini arttırdığı tespit edilmiştir. Bu risk faktörleri birbirileri ile bağlantılı ve birbirini etkileyen durumlar olduğundan (örn: ek hastalık ile ASA skoru gibi) bu değişkenler ile çok değişkenli lojistik regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. Çoklu lojistik analizi sonucunda yaş grubu, cerrahi risk skoru ve ASA skorunun POKD üzerine etki eden bağımsız risk faktörleri olduğu belirlendi. . Yaşı 75 yaş ve üstü olan hastalarda POKD riski 18-59 yaş grubuna göre 31,3 kat fazladır (p<0,001). 60-74 yaş grubunda olan hastaların POKD riski 18-59 yaş grubuna göre artış eğilimindedir (OR=4,1), ancak bu artış istatistiksel olarak anlamlı değildir (p = 0,070). Cerrahi risk skoru yüksek olan hastalarda POKD riski cerrahi risk skoru düşük olan hastalara göre 40,3 kat fazladır (p<0,001). Cerrahi risk skoru orta olan hastaların POKD riski cerrahi risk skoru düşük olan hastalara göre artış eğilimindedir (OR=3,1), ancak bu artış istatistiksel olarak anlamlı değildir (p = 0,104). ASA skoru 3 olan hastalarda POKD riski ASA skoru 1 olanlara göre 6,3 kat fazladır (p=0,001). Sonuç: Çalışmamızda farklı yaş gruplarında cerrahi ve anestezi sonrası bilişsel fonksiyon değişiklikleri incelenmiş olup, POKD yaş, operasyon süresi, anestezi yöntemi ve postoperatif takip koşullarıyla ilişkili olduğunu belirledik. Özellikle 60 yaş ve üzeri bireylerde MMT ve MoCA skorlarında anlamlı düşüşler saptanırken, genç hastalarda yüksek bilişsel rezervin etkisiyle bu düşüşlerin sınırlı ve geçici kaldığını tespit ettik. Operasyon süresinin uzaması, hemodinamik dalgalanmalar ve yoğun bakımda kalış süresinin artması bilişsel gerilemeyi olumsuz etkilediği saptadık. Bu bulgular ile POKD'nin çok faktörlü bir süreç olduğunu ve uygun perioperatif yönetimle önlenebileceğini düşünmekteyiz. Ameliyat öncesi bilişsel değerlendirme yapılması, hemodinamik stabilitenin korunması, kısa etkili anestezik ajanların tercih edilmesi ve postoperatif dönemde ağrı ile deliryum takibine özen gösterilmesi, bilişsel işlevlerin korunmasına katkı sağlayabileceğini düşünmekteyiz. Sonuç olarak genç hastalarda daha yüksek bilişsel rezervin perioperatif dönemde nörokognitif bozulmaya karşı tampon işlevi gördüğünü; buna karşın yaşlı hastalarda rezervin azalmasına bağlı olarak kompanzatuvar mekanizmaların yetersiz kaldığını ve postoperatif bilişsel bozuklukların daha sık ve daha belirgin seyrettiğini düşünmekteyiz. Bununla ilgili daha geniş kapsamlı ve daha genç hasta popülasyonundan oluşan çalışmaların yapılmasının gerekli olduğunu düşünmekteyiz.
Özet (Çeviri)
Introduction and Objectives: In recent years, with the increasing emphasis on patient safety and early discharge criteria, research on cognitive impairments observed after surgery and anesthesia has gained prominence. Postoperative cognitive dysfunction (POCD) is observed more frequently in elderly patients and in those with low cognitive reserve, and is associated with various perioperative factors. The aim of this study is to investigate the effect of anesthesia on postoperative cognitive functions in both younger and older patients, to identify the factors influencing this effect, and to evaluate differences between patients monitored in different clinical settings (intensive care unit vs. inpatient ward) during the postoperative period. Additionally, by determining the risk factors associated with the development of POCD, we aimed to propose recommendations to improve perioperative care. Methods: After obtaining approval from the Aydın Adnan Menderes University Faculty of Medicine Clinical Research Ethics Committee, 400 volunteer patients aged 18 years and older and classified as ASA I–II–III were included in the study. Patients undergoing intracranial surgery, cardiac surgery, or emergency surgical procedures were excluded. Additionally, individuals with psychiatric or neurological disorders, as well as those with a history of drug or substance dependence, were not included in the study. All patients who met the inclusion criteria underwent the Mini-Mental Test and MoCA test at baseline to assess their initial cognitive status. To evaluate postoperative cognitive functions, both tests were repeated on the third postoperative day. The diagnosis of POCD was made using the“1 Standard Deviation Rule.”The standard deviation of the baseline cognitive test scores was calculated, and postoperative day 3 scores were compared with baseline values. A decline exceeding 1 standard deviation was interpreted as indicative of POCD. Results: To identify the variables affecting POCD, a univariate logistic regression analysis was initially performed. The results of the univariate analysis showed that age, comorbidities, surgical risk score, ASA score, type of anesthesia, blood pressure fluctuations, and duration of surgery were associated with an increased risk of POCD. Since these risk factors are interrelated and may influence one another (e.g., comorbidity and ASA score), a multivariate logistic regression analysis was subsequently conducted. According to the results of the multivariate model, age group, surgical risk score, and ASA score were identified as independent risk factors for POCD. Patients aged 75 years and older had a 31.3-fold higher risk of developing POCD compared with those aged 18–59 years (p < 0.001). In patients aged 60–74 years, the risk of POCD tended to increase (OR = 4.1), although this increase was not statistically significant (p = 0.070). Patients with a high surgical risk score had a 40.3-fold higher POCD risk compared with those with a low surgical risk score (p < 0.001). Although patients with a moderate surgical risk score showed a trend toward an increased POCD risk compared to the low-risk group (OR = 3.1), this increase did not reach statistical significance (p = 0.104). Finally, patients with an ASA score of 3 had a 6.3-fold higher risk of POCD compared with those with an ASA score of 1 (p = 0.001). Conclusion: In our study, postoperative changes in cognitive function were evaluated across different age groups, and POCD was found to be associated with age, duration of surgery, type of anesthesia, and postoperative care conditions. Significant reductions in MMT and MoCA scores were observed particularly in individuals aged 60 years and older, whereas in younger patients these declines remained limited and transient, likely due to higher baseline cognitive reserve. We also found that prolonged surgery duration, intraoperative hemodynamic fluctuations, and longer intensive care unit stays adversely affected cognitive outcomes. These findings suggest that POCD is a multifactorial phenomenon and may be mitigated through appropriate perioperative management. Preoperative cognitive assessment, maintaining hemodynamic stability, selecting short-acting anesthetic agents, and careful monitoring of pain and delirium in the postoperative period may contribute to the preservation of cognitive function. In conclusion, while higher cognitive reserve in younger patients appears to provide a protective buffer against perioperative neurocognitive impairment, diminished reserve in older adults may limit compensatory mechanisms, leading to more frequent and pronounced postoperative cognitive dysfunction. Further large-scale studies, particularly involving younger patient populations, are warranted to better elucidate these associations.
Benzer Tezler
- Transüretral rezeksiyon cerrahisi geçiren yaşlı hastalarda uygulanmış olan spinal anestezi ve genel anestezinin postoperatif deliryum ve erken kognitif fonksiyonlar üzerine etkisi
The effect of spinal anesthesia and general anesthesia on postoperative delirium and early cognitive functions in elderly patients undergoing transurethral resection surgery
HAZAL İÇEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Anestezi ve ReanimasyonTrakya ÜniversitesiAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÇOPUROĞLU
- Total kalça operasyonlarına giren yaşlı hastalarda serebral oksijen saturasyonu değişiklikleri
Cerebral oxygen saturation changes in elderly patients undergoing total hip surgery
HATİCE KÜBRA ERGEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2014
Anestezi ve ReanimasyonBülent Ecevit ÜniversitesiAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. RAHŞAN DİLEK OKYAY
- Kontrollü hipotansif anestezide hedef kontrollü propofol infüzyonu ve desfluran ile dengeli genel anestezinin postoperatif kognitif fonksiyonlar üzerine etkilerinin karşılaştırılması
Comparing the effects of target-controlled propofol infusion and balanced general anesthesia with desflurane on postoperative cognitive functions in controlled hypotensive anesthesia
AYŞE ALTUN GEZGEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Anestezi ve ReanimasyonSağlık Bilimleri ÜniversitesiAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
UZMAN FATİH DOĞU GEYİK
- Orta kulak cerrahisinde uygulanan deksmedetomidinin kognitif fonksiyonlar ve anksiyete üzerine etkisi
The effect of dexmethedetomidine on cognitive function and anxyete in middle-ear microsurgery
FERYAL YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2009
Anestezi ve ReanimasyonEge ÜniversitesiAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AGÂH ÇERTUĞ
- Geriatrik hastalarda desfluran ve sevofluran anestezisinin erken postoperatif kognitif fonksiyonlara etkisi
Geriatric patients desflurane and sevoflurane anesthesia early postoperative effect of cognitive functions
HALİT ÇOBANOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2012
Anestezi ve ReanimasyonNecmettin Erbakan ÜniversitesiAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYBARS TAVLAN