Ankara ilindeki aile hekimliği asistanlarının spinal musküler atrofi hakkında bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge and attitudes of family medicine assistants in Ankara province about spinal muscular atrophy
- Tez No: 988439
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DUYGU YENGİL TACİ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: SMA hastalığı, birinci basamak, aile hekimliği asistanı, uzmanlık öğrencisi, Spinal muscular atrophy, primary care, family medicine resident, specialty trainee
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Spinal musküler atrofi (SMA), ciddi nöromusküler kayıp ve yüksek mortalite ile seyreden, otozomal resesif geçişli bir hastalıktır. Türkiye'de son yıllarda hem taşıyıcı hem de yenidoğan taraması ulusal programlara dahil edilmiştir. Bu çalışma, Ankara ilinde görev yapan Aile Hekimliği asistanlarının SMA ve tarama programlarına ilişkin bilgi düzeyleri ile tutumlarını değerlendirmeyi ve bu değişkenlere etki eden faktörleri belirlemeyi amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmamız kesitsel ve gözlemsel tipte bir çalışmadır. 01.09.2025-01.10.2025 tarihleri arasında Ankara ilindeki çeşitli eğitim ve araştırma hastanelerinde görev yapan toplam 257 Aile Hekimliği asistanı dahil edilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik özellikleri ile SMA' ya ilişkin bilgi düzeyi ve tutumlarını incelemeye yönelik araştırmacılar tarafından hazırlanan 34 soruluk anket yüz yüze uygulanmıştır. Bilgi bölümünde yer alan 8 sorunun her doğru yanıtı 1 puan olarak değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler IBM SPSS 27.0 programı ile gerçekleştirilmiştir. Anlamlılık için sınır olarak p<0,05 değeri kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 33,85±8,58 yıl olup %60,7'si kadın (n=156) ve %39,3'ü erkekti (n=101). Asistanların %60,3'ü (n=155) tam zamanlı Aile Hekimliği uzmanlık öğrencisi (AHU), %39,7'si (n=102) sözleşmeli Aile Hekimliği uzmanlık öğrencisi (SAHU) idi. Katılımcıların %88,7'si (n=228) tarama programını daha önce duyduğunu, %56,4'ü (n=145) SMA ile ilgili eğitim aldığını, %13,6'sı (n=35) daha önce SMA hastası gördüğünü belirtti. Ortalama bilgi puanı 3,98±1,53 olarak bulundu. En yüksek doğru yanıt oranı %82,9 (n=213) ile“Evlilik öncesi SMA taşıyıcı tarama programı için hangisi yanlıştır?”sorusunda, en düşük oran ise %16 (n=41) ile“SMA' da görülen klinik bulgu”sorusunda elde edildi. Asistanlık yılı ilerledikçe bilgi puanı anlamlı olarak arttı; üçüncü yıl asistanlarının bilgi puanı birinci yıl asistanlarına göre daha yüksek bulundu (p=0,028). Eğitim ASM'de (aile sağlığı merkezi) çalışanların bilgi puanları anlamlı derecede yüksekti (p=0,046). Tarama programını duyanların bilgi puanı anlamlı olarak daha fazlaydı (p=0,017). Katılımcıların %95,7'si (n=246) akraba evliliği yapan çiftler için taramanın zorunlu olması gerektiğini ifade etti. Sonuç: Aile Hekimliği asistanlarının SMA taramasına yönelik tutumları olumluydu. Eğitim ASM'de çalışmanın bilgi düzeyini arttırdığı saptandı. Asistanlığının 3. yılında olan asistanlarının SMA ile ilgili daha yüksek bilgi puanına sahip olduğu tespit edildi.
Özet (Çeviri)
Objective: Spinal Muscular Atrophy (SMA) is an autosomal recessive disorder characterized by severe neuromuscular degeneration and high mortality. In recent years, both carrier screening and newborn screening have been incorporated into national programs in Türkiye. This study aimed to assess the knowledge levels and attitudes of family medicine residents in Ankara regarding SMA and SMA screening programs, and to identify factors associated with these outcomes. Materials and Methods: This study was designed as a cross-sectional and observational research. A total of 257 Family Medicine residents working at various training and research hospitals in Ankara were included between 01.09.2025 and 01.10.2025. A face-to-face, researcher-designed questionnaire consisting of 34 items was administered to evaluate participants' sociodemographic characteristics, knowledge levels about SMA, and attitudes toward SMA screening. Each correct answer among the eight knowledge questions was scored as 1 point. Statistical analyses were conducted using IBM SPSS version 27.0, and a p-value of <0.05 was accepted as the threshold for statistical significance. Results: The mean age of the participants was 33.85±8.58 years; 60.7% (n=156) were female and 39.3% (n=101) were male. Of the residents, 60.3% (n=155) were full-time Family Medicine specialty trainees (AHU), while 39.7% (n=102) were contract-based trainees (SAHU). A total of 88.7% (n=228) had previously heard of the SMA screening program, 56.4% (n=145) had received education on SMA, and 13.6% (n=35) had encountered a patient with SMA. The mean knowledge score was 3.98±1.53. The highest correct response rate (82.9%, n=213) was obtained for the question on incorrect statements regarding the premarital SMA carrier screening program, whereas the lowest rate (16%, n=41) was observed for the question on clinical findings of SMA. Knowledge scores significantly increased with residency years, with third-year residents scoring higher than first-year residents (p=0.028). Residents working in training family health centers (education ASMs) had significantly higher knowledge scores (p=0.046). Participants who were aware of the screening program also had higher knowledge scores (p=0.017). Additionally, 95.7% (n=246) stated that screening should be mandatory for couples engaged in consanguineous marriage. Conclusion: Family Medicine residents demonstrated positive attitudes toward SMA screening. Working in a training Family Health Center was associated with higher knowledge levels. Residents in their third year of training had significantly higher SMA-related knowledge scores.
Benzer Tezler
- Ankara ilindeki aile hekimliği asistanlarının sigara bırakma tedavisi konusundaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge, attitude and behavior of family medicine assistants in Ankara province on smoking cessation treatment
FATMA ERDEM DEMİREZEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ÇELİK
- Ankara ilindeki aile hekimliği asistanlarının kolorektal kanser erken tanısı ve taramaları hakkında bilgi düzeyleri, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Assessment of knowledge levels, attitudes, and behaviors of family medicine residents regarding early diagnosis and screenings of colorectal cancer in ankara province
EMRE ÇETİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL ARSLAN
- Ankara ilindeki aile hekimliği asistanlarının geleneksel ve tamamlayıcı tıp hakkında bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge, attitudes and behaviours about traditional and complementary medicine of family medicine assistants in Ankara
KÜBRA SANİYE ÇETİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ÇELİK
- Ankara ilindeki aile hekimliği asistanlarının kök hücre bağışı hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge, attitudes and behaviors of family medicine assistants in Ankara on stem cell donation
HATİCE ŞEN ŞAHİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ÇELİK
- Ankara ilindeki Aile Hekimliği asistanlarının şizofreni ile ilgili genel bilgi düzeyi ve etkileyen faktörler
General knowledge level of family medicine residents on schizophrenia and affecting factors on knowledge level in Ankara
MİNE TUNÇEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN İREP KARATAŞ ERAY