İlk atak şizofreni hastalarında zaman perspektifi, sirkadiyen ritim değişiklikleri ve semptom şiddeti arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between time perspective, circadian rhythm alterations, and symptom severity in first-episode schizophrenia patients
- Tez No: 988626
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUSTAFA NURAY NAMLI
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, İlk atak şizofreni hastalarında, hastalığın başlangıç evresinden bu yana görülen uyku bozuklukları ve kronobiyolojik bozuklukların sebebi halen net olmaması düşünüldüğünde zaman algısı ile kronobiyolojik değişiklikler ve uyku kalitesi arasındaki ilişki ile hastalığını semptom derecesine etkisinin olup olmadığının araştırılması amaçlanmıştır.Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yetişkin Psikiyatri Kliniklerinde yatarak veya ayaktan poliklinik başvurularında tedavi görmüş olan 18-45 yaş arası, okur yazar, DSM-5'e göre ilk kez Şizofreni tanısı almış 86 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Hastalara Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS) Kısa Psikiyatrik Değerlendirme Ölçeği, Global Değerlendirme Ölçeği (GAS), Calgary Depresyon Ölçeği (CDÖ), Sabahçıl-Akşamcıl Anketi, Pittsburgh Uyku Kalitesi Endeksi (PUKI) Biyolojik Ritim Değerlendirme Görüşmesi (BRDG) ve Zimbardo Zaman Perspektifi Envanteri (ZZPE) uygulanmıştır. Çalışma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metodların (ortalama, standart sapma, frekans) yanı sıra iki veya daha fazla değişken grubu arasında ilişki bulunup bulunmadığını incelemek için Ki-Kare Bağımsızlık Testi, değişkenler arasında ilişkinin olup olmadığını değerlendirmek için Pearson Korelasyon analizi uygulanmıştır. Ayrıca hasta grup içinde ayrı altgruplar arasında bağımsız değişkenlerin değerlendirilmesi için student-T test yapılması, ilişki çıkması halinde ilişkinin detayını açıklamak için lineer regresyon analizi kullanılmıştır.ZZPE Geçmiş-Olumlu, PANSS pozitif, negatif ve toplam puanlarıyla negatif korelasyonludur. Geçmiş-Olumsuz yönelim, PANSS genel ve CDÖ toplam puanlarıyla pozitif anlamlı ilişkilidir. Gelecek ve Geçmiş-Olumlu BRDG ile negatif koreledir. Şimdi-Hazcı yönelim, BRDG“Yeme alışkanlığı”alt boyutuyla pozitif; Gelecek ve Geçmiş-Olumlu ise aynı boyutla negatif ilişkilidir. Gelecek ve Geçmiş-Olumlu daha çok sabahçıl; Şimdi-Hazcı grup akşamcıl eğilim göstermektedir. Sirkadiyen ritim bozukluğu arttıkça semptom yükü artmaktadır. PUKİ ile CDÖ ve BRDG pozitif ilişkilidir. Sabahçıl–Akşamcıl Anketi puanları BRDG tüm alt boyutları ve toplam puanla negatif koreledir. Sabahçıl–Akşamcıl Anketi ve PANSS ve CDÖ arasında doğrudan anlamlı ilişki saptanmamıştır.Bu çalışma, ilk atak şizofreni hastalarında zaman perspektifi, sirkadiyen ritim bozuklukları ve semptom şiddeti arasındaki ilişkiyi ortaya koyarak klinik değerlendirmede biyolojik ritmin önemini vurgulamaktadır. Bulgular, ritim bozulmalarının yalnızca uyku süre ve kalitesindeki değişikliklerle sınırlı olmadığını; davranışsal düzen, gündelik aktivitelerin sürekliliği ve zaman algısındaki dengesizliklerle birlikte ele alındığında semptom şiddetini anlamlı biçimde etkilediğini göstermiştir. Özellikle uyku kalitesi ve davranışsal ritimdeki bozulmaların daha yüksek PANSS puanlarıyla ilişkili olması, sirkadiyen süreçlerin pozitif, negatif ve genel psikopatoloji belirtileri üzerinde klinik açıdan belirleyici bir rol oynadığını düşündürmektedir. Sonuç olarak, ilk atak şizofrenide değerlendirmenin yalnızca semptom düzeyine değil, uyku düzeni, gündelik ritim ve zaman perspektifi gibi klinik açıdan müdahale edilebilir alanlara da odaklanması; hastaların işlevsellik, tedavi yanıtı ve relaps riskinin yönetiminde önemli katkılar sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
In this study, it was aimed to examine the relationship between time perspective, chronobiological alterations, and sleep quality in first-episode schizophrenia patients, and to investigate whether these factors influence the severity of clinical symptoms, considering that the underlying mechanisms of sleep disturbances and chronobiological dysregulation observed since the onset of the illness remain unclear.: A total of 86 patients, aged 18–45, literate, and diagnosed for the first time with schizophrenia according to DSM-5, who were treated either as inpatients or outpatients in the Adult Psychiatry Clinics of University of Health Sciences, Istanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Mental Health and Neurological Diseases Training and Research Hospital, were included in the study. The patients were administered the Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS), Brief Psychiatric Rating Scale (BPRS), Global Assessment Scale (GAS), Calgary Depression Scale for Schizophrenia (CDSS), Morningness–Eveningness Questionnaire, Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), Biological Rhythms Interview of Assessment in Neuropsychiatry (BRIAN), and the Zimbardo Time Perspective Inventory (ZTPI). In evaluating the study data, descriptive statistical methods (mean, standard deviation, frequency) were used, and the Chi-square Independence Test was applied to examine whether there was an association between two or more categorical variables. Pearson correlation analysis was employed to assess relationships between continuous variables. Additionally, Student's t-test was used to evaluate independent variables within subgroups of the patient sample, and linear regression analysis was conducted to further explain the nature of any significant associations.ZTPI Past-Positive was negatively correlated with PANSS positive, negative, and total scores. Past-Negative orientation showed a significant positive association with PANSS general psychopathology scores and CDSS total scores. Future and Past-Positive orientations were negatively correlated with BRIAN scores. Present-Hedonistic orientation was positively associated with the BRIAN“Eating Pattern”subscale, whereas Future and Past-Positive orientations were negatively associated with the same subscale. Individuals with higher Future and Past-Positive orientations tended to show a morningness preference, while those with higher Present-Hedonistic scores demonstrated an eveningness tendency. An increase in circadian rhythm disturbance was associated with a higher symptom burden. PSQI scores showed a positive correlation with both CDSS and BRIAN scores. Morningness–Eveningness Questionnaire scores were negatively correlated with all BRIAN subscale scores and the total score. No direct significant association was found between Morningness–Eveningness Questionnaire scores and PANSS or CDSS scores.This study highlights the relationship between time perspective, circadian rhythm disturbances, and symptom severity in first-episode schizophrenia, underscoring the clinical relevance of biological rhythms in patient assessment. The findings indicate that rhythm disruptions are not limited to changes in sleep duration and quality; rather, when considered together with behavioral regulation, continuity of daily activities, and imbalances in time perception, these disturbances significantly influence symptom severity. Notably, impairments in sleep quality and behavioral rhythms were associated with higher PANSS scores, suggesting that circadian processes play a clinically significant role across positive, negative, and general psychopathology domains. In conclusion, clinical evaluation in first-episode schizophrenia should extend beyond symptom severity to include modifiable areas such as sleep patterns, daily rhythms, and time perspective, as targeting these domains may contribute meaningfully to improving functioning, treatment response, and relapse prevention.
Benzer Tezler
- İlk atak psikoz hastalarında tedavi başlangıcından 6 ay sonraki immunolojik parametrelerin incelenmesi
Investigation of immunological parameters in the first episode psychosis patients after 6 months from the beginning of the treatment
ÖZGÜR ÖZKALAYCI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
PsikiyatriEge ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYRİYE ELBİ
ÖĞR. GÖR. DAMLA İŞMAN HAZNEDAROĞLU
- İlk atak ve kronik psikoz hastasına bakım verenlerin yükünün karşılaştırılması
A comparison of burden on caregivers of patients with first episode psychosis and chronic psychosis
PERİHAN SAGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
HemşirelikDokuz Eylül ÜniversitesiPsikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEKİYE ÇETİNKAYA DUMAN
- Yatarak tedavi gören iki uçlu duygulanım bozukluklu hastalarda seyir ve tanı değişmeleri: 5 yıllık retrospektif izlem çalışması
Clinical outcome and diagnostic changes in hospitalized patients with bipolar affective disorders: a five-year retrospective follow-up study
M. ÜLGEN TURALIOĞLU KAMBER
- Bipolar bozukluk ve psikotik bozukluk erken dönemde aile odaklı terapinin etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of family-focused therapy in the early period of bipolar disorder and psychotic disorder
TEVHİDE EKİN SÜT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriDokuz Eylül ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA NESLİHAN İNAL
PROF. DR. İBRAHİM EMRE BORA
- Akut psikoz ve immün-inflamasyon ilişkisi: Sistemik immün-inflamasyon indeksi perspektifiyle bir değerlendirme
Acute psychosis and immune-inflammation relationship: An evaluation with the perspective of systemic immune-inflammation index
FURKAN BALIK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Acil Tıpİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUT PAYZA
DR. ECEM ERMETE GÜLER