Analysis and future projections of seasonal shifts in Türki̇ye
Türkiye'de mevsim kaymalarının analizi ve gelecek öngörüleri
- Tez No: 988634
- Danışmanlar: PROF. DR. CEYLAN YOZGATLIGİL, PROF. DR. İNCİ BATMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İstatistik, Statistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İstatistik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mevsimlerin konumunda veya süresinde iklim değişikliği nedeniyle meydana gelen değişimler mevsimsel kaymalar olarak adlandırılır. Mevsimsel kaymalar, ekolojik dengeyi ve insan yaşamını doğrudan etkileyen önemli olgulardır ve etkileri oldukça geniştir. Örneğin, bitkilerin çiçeklenme dönemleri alışılmadık zamanlarda gerçekleşebilir ve bu da çiftçilerin zararlılarla mücadele takvimlerini buna göre ayarlamasını gerektirebilir. Hayvanların göç zamanlamaları değişebilir, bazı türlerdeki kıs uykusu düzenleri farklılaşabilir ve bu durum yerel ekosistemlerde bozulmalara yol açabilir. Ayrıca, yoğun sıcak hava dalgaları ve yönetilmesi zor fırtınalar gibi aşırı hava olaylarının sıklığı artabilir. Mevsimsel kaymalara birçok etken katkıda bulunur; bunlardan biri de atmosferik olaylardaki değişimlerdir. İstatistiksel yöntemler ve makine öğrenimi algoritmaları kullanılarak mevsimsel kaymaları etkileyen faktörler analiz edilebilir ve geleceğe yönelik öngörülerle önleyici tedbirler alınabilir. Bu tezde, Türkiye'de mevsimsel kaymalara yol açan temel faktörler incelenecek, dinamik kümeleme yöntemleri ve zaman serisi analizi uygulanarak mevsimsel döngülerdeki değişimler araştırılacak ve değerlendirilecektir. 1970–2024 dönemine ait çok değişkenli iklim verisi ve TICC yöntemi kullanılarak yapılan analizler, Türkiye'de mevsimsel rejimlerin belirgin biçimde yeniden yapılandığını göstermektedir. Bulgular, sıcak-kuru yaz rejimlerinin iç kesimlere ve kuzeye doğru genişlediğini, kıs rejimlerinin süresinin kısaldığını ve bölgesel farklılıkların belirginleştiğini ortaya koymaktadır. Karadeniz Bölgesi yüksek rejim kararlılığı sergilerken, Doğu Anadolu soğuk mevsimin baskınlığını büyük ölçüde korumaktadır. Bu sonuçlar, Türkiye'deki mevsimsel kaymaların yalnızca sıcaklık eğilimleriyle değil, rejim sürekliliği, geçiş zamanlaması ve mevsimsel hakimiyetin yapısal dönüşümüyle ortaya çıktığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The changes in the location or duration of seasons, driven by climate change, are termed seasonal shifts. Seasonal shifts are significant phenomena that directly impact ecological balance and human life, and their effects are wide-ranging. For example, the blooming periods of plants may occur at unusual times, requiring farmers to adjust their pest control schedules accordingly. Animal migration timings may change, and hibernation patterns in some species may alter, potentially leading to disruptions in local ecosystems. Additionally, the frequency of extreme weather events, such as intense heatwaves and challenging storms, may increase. Numerous factors contribute to seasonal shifts, with changes in atmospheric events being one of the primary influences. By applying statistical methods and machine learning algorithms, factors impacting seasonal shifts can be analyzed, enabling preventive measures based on future projections. This thesis examines the main factors that contribute to seasonal shifts, using dynamic clustering methods and time-series analysis to explore changes in seasonal patterns across Türkiye. Using a 1970–2024 multivariate climate dataset and the Toeplitz Inverse Covariance-based Clustering (TICC) method, this study identifies a clear nationwide restructuring of seasonal regimes in Türkiye. The results reveal an inland and northward expansion of hot-dry summer regimes, a systematic shortening of winter regimes, and strong spatial contrasts, with the Black Sea region maintaining high stability and Eastern Anatolia preserving cold-season dominance. These findings show that seasonal shifts in Türkiye manifest not only through temperature trends but through structural transformations in regime persistence, transition timing, and seasonal dominance across the country's major climate zones.
Benzer Tezler
- Impacts of climate change on tourism sector in Turkey: Challenges and future prospects
İklim değişikliğinin Türkiye turizm sektörüne etkileri: Gereksinimler ve gelecek öngörüleri
AYSUN AYGÜN
Doktora
İngilizce
2021
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÜZİN BAYCAN
- İklim değişimi sürecinde aşağı Seyhan ovasında sürdürülebilir arazi ve su yönetimi
The sustainability of land and water managemet of the lower Seyhan irrigation project area under progressing climate change
SEVGİ DONMA
- Hydrologic sensitivity of a critical turkish watershed to informwater resource management in an altered climate
Başlık çevirisi yok
FURKAN YUNUS EMRE CEVAHİR
- Şanlıurfa üreticilerinin iklim değişikliği algısı ve tarımsal yayım
Climate change perception of Şanlıurfa producers and agricultural extension
CEYLAN ERİŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
ZiraatHarran ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ÖCAL KARA
- Future projections of streamflow and groundwater level in the Küçük Menderes River Basin, Turkiye
Türkiye Küçük Menderes Nehir Havzasında akış ve yeraltısuyu seviyesinin gelecek projeksiyonları
SİNA SAFADOUST
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÖZGER