Geri Dön

Hastalık yönetim platformu (HYP) üzerinden yapılan izlemlerin değerlendirilmesi

Evaluation of follow-ups conducted through the disease management platform (HYP)

PDF İndir

  1. Tez No: 988657
  2. Yazar: SENA BİLEN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. AYŞE PALANDUZ
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
  6. Anahtar Kelimeler: Hastalık Yönetim Platformu, obezite, diyabetes mellitus, hipertansiyon, kardiyovasküler risk, yaşlı hasta, yaşam tarzı, Diabetes mellitus, Hastalık, Kardiyovasküler hastalıklar, Sağlık hizmetleri, Yaşlılar, Disease Management Platform, obesity, diabetes mellitus, hypertension, cardiovascular risk, older patient, lifestyle, Disease, Cardiovascular diseases, Health services, Life style, Elderly
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Giriş: Bu çalışmada Hastalık Yönetim Platformu (HYP) üzerinden izlenen erişkinlerde obezite, diyabetes mellitus (DM), hipertansiyon (HT), kardiyovasküler risk değerlendirmesi (KVR) ve yaşlı hasta (YH) değerlendirmesine ait antropometrik [ağırlık, boy beden kitle indeksi (BKİ), bel çevresi (BÇ)], hemodinamik [nabız hızı, sistolik kan basıncı (SKB), diastolik kan basıncı (DKB)] ve biyokimyasal [açlık kan şekeri (AKŞ), glikolize hemoglobin (HbA1c), total kolesterol (TK), yüksek yoğunluklu lipoprotein kolesterol (HDL-K), düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterol (LDL-K), trigliserid (TG), aspartat aminotransferaz (AST) ve alanin aminotransferaz (ALT)] parametrelerin dağılımı incelenmiş; sigara kullanımı, alkol tüketimi ve egzersiz yapma gibi sağlık davranışlarıyla ilişkileri değerlendirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma, kesitsel tanımlayıcı bir çalışma olarak planlandı. Çalışma, İstanbul ili Esenler ilçesinde yer alan Bülent Doğanlar Aile Sağlığı Merkezi'nde yürütüldü. Bireylerin 3 aylık verileri incelendi. Araştırmanın popülasyonunu, aile hekimliğine kayıtlı ve Hastalık Yönetim Platformu üzerinde verileri eksiksiz olan 18 yaş ve üzerindeki bireyler oluşturdu. Çalışmada 18-89 yaş aralığında, yaş ortalaması 57,44 yıl olan, tam veri setine sahip toplam 270 birey analiz edilmiştir. Örneklemin 100'ü erkek, 170'i kadındır. 56 birey, ≥65 yaş grubunda, 214 birey <65 yaş grubundadır. Obezite, DM, HT, KVR ve YH durumları ile sigara/alkol/egzersiz arasındaki ilişkiler Ki-kare bağımsızlık testi ile değerlendirilmiştir. Ayrıca yaş grubu (<65/≥65) ve cinsiyet ile hastalık değişkenleri arasındaki ilişkiler analiz edilmiştir. 18 yaş altı ve gebe hastalar dışlanma kriteri olarak belirlendi. Çalışmada yer alan bireylerin demografik, klinik ve biyokimyasal verileri HYP kayıtlarından elde edildi. Bu kapsamda; ağırlık, boy, beden kitle indeksi (BKİ), bel çevresi, sistolik kan basıncı, diyastolik kan basıncı, nabız, açlık kan şekeri, HbA1c, total kolesterol, HDL, LDL, trigliserid, AST, ALT düzeyleri, sigara kullanımı, alkol tüketimi ve düzenli egzersiz alışkanlığı gibi parametreler değerlendirildi. Verilerin analizi için SPSS 26.0 programı kullanıldı. Ölçülen parametrelerin analizinde öncelikle normal dağılım ve varyans homojenliği testleri uygulandı. Verilerin normal dağılıma ve varyans homojenliğine uygunluk göstermesi durumunda 2 grup arasında t-testi, 2'den fazla grup arası farklılıkların karşılaştırılmasında Tek Yönlü Varyans Analizi (One-Way ANOVA) kullanıldı. Varsayımlar sağlanmadığında ise 2 grup arası Mann-Witney U testi, 2'den fazla grup arasında non-parametrik Kruskal–Wallis testi ile ortalamalar arası farklılıklar değerlendirildi. Anlamlı fark saptanan durumlarda, farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek için Tukey çoklu karşılaştırma testi uygulandı. Ölçülen parametreler arasındaki ilişkinin gücünü tespit etmek amacıyla korelasyon analizi veya dağılım bozuksa Spearman korelasyon yapıldı. Tüm istatistiksel testlerde istatistiksel anlamlılık için p<0,05 değeri anlamlılık sınırı olarak kabul edildi. Bulgular: Obezite tanısı alan 102/270 (%37,8) birey, DM tanısı alan 52/270 (%19,3) birey, HT tanısı alan 89/270 (%33,0) birey, KVR değerlendirmesinde 1. kategoride (düşük/orta risk) 117/270 (%43,3) birey, 2. kategoride (yüksek risk) 73/270 (%27,0) birey ve 3. kategoride (çok yüksek risk) 80/270 (%29,6) birey, YH olan 56/270 (%20,7) birey saptanmıştır. Obeziteli ve DM'li bireylerde BKİ ve BÇ ile birlikte AKŞ ve HbA1c gibi glisemik parametreler ve dislipidemik paternin daha olumsuz seyrettiği; KVR kategorisi yükseldikçe ve HT'da BKİ, BÇ gibi antropometrik ölçümlerin, metabolik yükün daha yüksek olduğu görülmüştür. HT tanısı alan bireylerin kan basıncı ortalaması değeri HT tanısı almayan bireylere göre daha yüksek saptanmıştır. SKB ortalaması da, HT grubunda normal değerin üzerinde olup artmıştır. HT grubunda AKŞ ve HbA1c değerleri prediyabet tanımıyla örtüşmüştür. Benzer durum KVR kategorisi yükseldikçe ve YH grubunda olup BKİ ve BÇ değerleri daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca KVR 2. ve 3. kategorideki bireylerin ve YH grubundaki bireylerin AKŞ ile HbA1c değerleri prediyabet tanısı ile uyumlu bulunmuştur. SKB ortalaması, KVR 3. kategorideki bireylerde ve YH grubundaki bireylerde normal değerin üzerinde olup artmıştır. Lipit parametreleri ise dislipidemik bir tablo çizmiştir. Nabız hızı, AST ve ALT değerleri bütün hastalık gruplarında, KVR kategorilerinde ve yaşlı hasta grubunda normal aralıkta gelmiştir. Davranış değişkenleriyle ilişkide, obezite ile sigara içme durumu arasında anlamlı ilişki saptanmış (p=0,016) ve obezite grubunda sigara içme oranı daha düşük bulunmuştur. KVR kategorileri ile egzersiz durumu arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p=0,044). KVR kategorisi arttıkça, egzersiz yapma oranı azalmıştır. YH ile egzersiz yapma durumu arasında da anlamlı ilişki saptanmış (p=0,012) ve YH grubunda egzersiz oranı daha düşük izlenmiştir. Yaş grubu analizinde ≥65 yaş ile DM (p<0,001), HT (p<0,001) ve KVR kategorileri (p=0,000) arasında anlamlı ilişki bulunurken, obezite ile yaş grubu arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır (p=0,721). Cinsiyet ile obezite, DM, HT, KVR kategorileri ve YH arasında anlamlı ilişki gösterilmemiştir. Sonuç: Bu çalışma, HYP kayıtlarında birinci basamakta obezite, DM, HT ve bunların kardiyometabolik riskle birlikteliğini ortaya koymaktadır. Özellikle ileri yaşta DM, HT ve KVR yükünün belirginleştiğini göstermektedir. Egzersiz yapmanın KVR açısından koruyucu bir yöntem olduğu görülmektedir. Yaşlı bireylerde fiziksel aktivite sıklığının düşük olması, HYP üzerinden bireyselleştirilmiş yaşam tarzı müdahalelerinin güçlendirilmesi gerekliliğini desteklemektedir.

Özet (Çeviri)

Introduction: In this study, the distribution of anthropometric [weight, height, body mass index (BMI), waist circumference (WC)], hemodynamic [pulse rate, systolic blood pressure (SBP), diastolic blood pressure (DBP)], and biochemical [fasting plasma glucose (FPG), glycated hemoglobin (HbA1c), total cholesterol (TC), high-density lipoprotein cholesterol (HDL-C), low-density lipoprotein cholesterol (LDL-C), triglyceride (TG), aspartate aminotransferase (AST), and alanine aminotransferase (ALT)] parameters related to obesity, diabetes mellitus (DM), hypertension (HT), cardiovascular risk assessment (CVR), and older patient (OP) evaluations in adults followed through the Disease Management Platform (HYP) were examined; and their relationships with health behaviors such as smoking, alcohol consumption, and physical exercise were evaluated. Materials and Methods: This research was planned as a cross-sectional descriptive study. The study was conducted at Bülent Doğanlar Family Health Center located in the Esenler district of Istanbul. The 3-month data of individuals were examined. The population of the study consisted of individuals aged 18 years and older who were registered with the family physician and had complete data available on the Disease Management Platform. A total of 270 individuals aged between 18–89 years, with a mean age of 57.44 years and full data sets, were analyzed. Of the sample, 100 were male and 170 were female. Fifty-six individuals were in the ≥65 age group and 214 were in the <65 age group. The relationships between obesity, DM, HT, CVD, and dyslipidemia, and smoking/alcohol/exercise variables were evaluated using the Chi-square independence test. In addition, the relationships between age group (<65/≥65) and sex with disease variables were analyzed. Individuals under 18 years of age and pregnant patients were determined as exclusion criteria. Demographic, clinical, and biochemical data of the individuals included in the study were obtained from the Disease Management Platform (HYP) records. In this context, parameters such as weight, height, body mass index (BMI), waist circumference, systolic blood pressure, diastolic blood pressure, pulse, fasting blood glucose, HbA1c, total cholesterol, HDL, LDL, triglycerides, AST, ALT levels, smoking status, alcohol consumption, and regular exercise habits were evaluated. SPSS 26.0 software was used for data analysis. Normality and homogeneity of variance tests were performed prior to the analysis of measured parameters. If the data met normal distribution and variance homogeneity assumptions, the t-test was used for comparison between two groups and One-Way ANOVA for comparisons among more than two groups. When assumptions were not met, the Mann–Whitney U test was used for two-group comparisons, and the Kruskal–Wallis test for comparisons among more than two groups. When a statistically significant difference was detected, the Tukey multiple comparison test was applied to determine between which groups the difference existed. Correlation analysis or Spearman correlation (if distribution was non-normal) was performed to determine the strength of the relationship between measured parameters. For all statistical tests, a p-value <0.05 was accepted as the threshold for statistical significance. Results: A total of 102 out of 270 individuals (37.8%) were identified as obese, 52 out of 270 (19.3%) had diabetes mellitus (DM), and 89 out of 270 (33.0%) had hypertension (HT). In the cardiovascular risk (CVR) assessment, 117 participants (43.3%) were categorized as Category 1 (low/moderate CVR), 73 (27.0%) as Category 2 (high CVR), and 80 (29.6%) as Category 3 (very high CVR). Additionally, 56 participants (20.7%) were classified as older adults. Among individuals with obesity and DM, anthropometric measurements such as BMI and waist circumference, along with glycemic parameters including fasting plasma glucose (FPG) and HbA1c, as well as lipid parameters, were observed to exhibit less favorable profiles. As CVR category increased, and similarly in the HT group, anthropometric indicators such as BMI and waist circumference and overall metabolic burden were found to be higher. Mean blood pressure values were also significantly higher among individuals diagnosed with HT compared with those without HT. Specifically, mean systolic blood pressure (SBP) exceeded the normal reference range within the HT group. In individuals with HT, FPG and HbA1c values were consistent with prediabetes criteria. A similar pattern was observed in individuals within higher CVR categories and in older adults, in whom BMI and waist circumference values were also elevated. Moreover, FPG and HbA1c values in CVR Category 2 and 3 participants, as well as in older adults, aligned with prediabetes thresholds. Mean SBP was above the normal range and increased particularly among individuals in CVR Category 3 and within the older adult group. Heart rate, AST, and ALT values remained within normal limits across disease groups, CVR categories, and the older population. Regarding behavioral variables, a statistically significant association was identified between obesity and smoking status (p=0.016), with smoking prevalence found to be lower among obese individuals. A significant relationship was also observed between CVR categories and physical exercise status (p=0.044), whereby exercise frequency decreased as CVR category increased. Additionally, a significant association was present between older age and physical inactivity (p=0.012), with lower exercise rates observed among older individuals. In age-group analysis, individuals aged ≥65 years demonstrated statistically significant associations with DM (p<0.001), HT (p<0.001), and CVR category (p=0.000), whereas no significant relationship was found between obesity and age group (p=0.721). No statistically significant associations were detected between sex and obesity, DM, HT, CVR categories, or older age status. Conclusion: This study, based on HYP records, demonstrates the coexistence of obesity, DM, and HT with cardiometabolic risk in primary care. The findings particularly indicate that the burden of DM, HT, and CVR becomes more pronounced with advancing age. Exercise appears to play a protective role in CVR, whereas reduced levels of physical activity among older adults emphasize the need to strengthen individualized lifestyle interventions delivered through the HYP system.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    954896

    Kronik hastalık yönetiminde bilgi teknolojilerinin rolü: Sağlık etki değerlendirmesi ve maliyet analizi

    The role of information technologies in chronic disease management: Health impact assessment and cost analysis

    HATİCE AHSEN TELLİOĞLU

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Yönetim Bilişim SistemleriSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MUSTAFA ÖZTÜRK

  2. Tez No

    1000142

    Aile hekimliği polikliniğinde hastalık yönetim platformu üzerinden tarama yapılan hastaların uyku kalitesinin değerlendirilmesi

    Evaluation of sleep quality of patients screened via disease management platform in a family medicine clinic

    FATİH YILMAZ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Aile HekimliğiBolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SEBAHAT GÜCÜK

  3. Tez No

    867998

    Tip 2 diyabetli hastalarda HYP (Hastalık Yönetimi Platformu) uygulamanın kan şekeri regülasyonuna etkisi

    Başlık çevirisi yok

    EDA NUR TUNCER CAMGÖZ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Aile HekimliğiSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SEÇİL ARICA

  4. Tez No

    1014460

    Aile hekimliğinde kullanılan hastalık yönetim platformu (HYP) uygulamasının Diyabetes mellitus hastalığının kontrolü üzerine etkisi

    Başlık çevirisi yok

    MAHİR ÖZÜSTÜN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Aile HekimliğiDokuz Eylül Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. TOLGA GÜNVAR

  5. Tez No

    991822

    Bir aile hekimliği birimine kayıtlı kişilerin; hastalık yönetim platformu programı doğrultusunda tarama ve takiplerinin değerlendirilmesi

    Evaluation of screening and follow-up of the population registered to a family medicine unit in accordance with the disease management platform programme

    NAZMİ KADİR AKAYOĞLU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Aile HekimliğiDüzce Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULKADİR KAYA

Geri Dön