Bina güçlendirme kararları için bulanık çok kriterli karar verme yaklaşımı
A fuzzy multi-criteria decision-making approach for building retrofit decisions
- Tez No: 988676
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YUSUF KUVVETLİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği, Industrial and Industrial Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye'nin aktif deprem kuşağında yer alması, mevcut yapı stokunun güvenliğinin değerlendirilmesini ve güçlendirme gereksinimlerinin belirlenmesini kritik hâle getirmektedir. Deprem etkisi altında yapısal performansın iyileştirilmesi amacıyla uygulanabilecek güçlendirme yöntemlerinin birbirinden farklı teknik ve ekonomik sonuçlar doğurması, karar verme sürecini çok boyutlu ve karmaşık bir hâle getirmektedir. Bu çalışmada, bina güçlendirme alternatiflerinin sistematik ve bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilebilmesi amacıyla bulanık çok kriterli karar verme yöntemlerini temel alan bütünleşik bir karar verme yaklaşımı önerilmiştir. Çalışma kapsamında, kriter ağırlıklarının belirlenmesi için q-ROFs tabanlı M-SWARA, alternatiflerin performans skorlarının hesaplanması için ise q-ROFs tabanlı TOPSIS ve q-ROFs tabanlı CoCoSo yöntemleri uygulanmıştır. Bu yöntemlerin birlikte kullanılması, hem kriterlerin önem derecelerinin uzman görüşüne dayalı olarak esnek biçimde hesaplanmasını hem de alternatiflerin çok boyutlu performanslarının hassas şekilde sıralanmasını mümkün kılmıştır. Çalışmada; iki farklı vaka çalışması ele alınmış, her bir vaka için güçlendirme alternatifleri q-ROFs tabanlı TOPSIS ve q-ROFs tabanlı CoCoSo yöntemleri ile ayrı ayrı analiz edilmiş, yöntemlerin sonuçları karşılaştırılmış ve alternatiflerin sıralamaları tutarlılık açısından değerlendirilmiştir. Vaka 1 için kolonların lifli polimer ile sarılması (karbon ile güçlendirme) her iki yöntemde de farklı uzman ağırlıklarında da en iyi güçlendirme alternatifi olarak seçilmiştir. Vaka 2 için q-rof TOPSIS yöntemine göre en iyi alternatif olarak mantolama, perde ekleme ve kirişlere dıştan etriye eklenmesini içeren hibrit güçlendirme alternatifi seçilirken, q-rof CoCoSo için mantolama, perde ekleme, çelik sargı ve kirişlere dıştan etriye eklenmesini içeren hibrit güçlendirme alternatifi seçilmiştir. Elde edilen bulgular, q-ROFs tabanlı yaklaşımın geleneksel ÇKKV yöntemlerine kıyasla belirsizliği daha başarılı yönettiğini ve uzman değerlendirmelerindeki tereddütleri modele daha etkin yansıttığını göstermiştir.
Özet (Çeviri)
Türkiye's location within an active seismic zone makes the assessment of the safety of the existing building stock and the identification of seismic retrofit requirements critically important. The fact that retrofit methods that can be applied to improve structural performance under seismic effects yield different technical and economic results makes the decision-making process multidimensional and complex. In this study, an integrated decision-making approach based on fuzzy multi-criteria decision-making methods is proposed to enable the systematic and holistic evaluation of building retrofit alternatives. Within the scope of the study, the q-ROFs–based M-SWARA method was employed to determine the criteria weights, while the q-ROFs–based TOPSIS and q-ROFs–based CoCoSo methods were applied to calculate the performance scores of the retrofit alternatives. The combined use of these methods enables both the flexible determination of criteria importance levels based on expert judgments and the accurate ranking of alternatives according to their multi-dimensional performance. The study examined two different case studies, analysing retrofit alternatives for each case separately using q-ROFs-based TOPSIS and q-ROFs-based CoCoSo methods. The results of the methods were compared, and the rankings of the alternatives were evaluated for consistency. For Case 1, Wrapping Columns with Fibre-Reinforced Polymer (Carbon Reinforcement) was selected as the best reinforcement alternative in both methods, even with different expert weights. For Case 2, the q-rof TOPSIS method selected the hybrid reinforcement alternative, which includes jacketing, adding shearwall, and adding external stirrups to beams, as the best alternative, while the q-rof CoCoSo selected the hybrid reinforcement alternative, which includes jacketing, adding shearwall, steel jacketing, and adding external stirrups to beams. The findings indicate that the q-ROFs–based approach manages uncertainty more effectively than traditional MCDM methods and reflects the hesitation inherent in expert evaluations more efficiently within the decision model.
Benzer Tezler
- Türkiye' de betonarme eğitim yapılarının deprem güçlendirme süreçlerinin maliyet analizleri için yeni yöntem önerisi: İstanbul'daki eğitim yapıları örneği
New method proposal for cost analysis of earthquake strengthening processes of reinforced concrete educational buildings in Turkey: Example of educational buildings in Istanbul
İSHAK TUNAHAN SERİN
- Türkiye'de betonarme eğitim yapılarının deprem güçlendirme süreçlerinin mimari analizi: Tokat Erbaa örneği
An architectural analysis of the seismic strengthening process of reinforced concrete educational buildings in Turkey: The case of Tokat Erbaa
KAMURAN BİRSU URGANCI
- Multistage seismic assessment methods for existing reinforced concrete buildings and their applicability for retrofitting cost estimation
Mevcut betonarme binalara yönelik kademeli sismik değerlendirme yöntemleri ve bu yöntemlerin güçlendirme maliyeti tahminlerinde kullanılabilirliği
ONUR DOĞAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2013
Deprem MühendisliğiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiDeprem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET SEMİH YÜCEMEN
PROF. DR. ALİ KOÇYİĞİT
- Disaster mitigation and humanitarian relief logistics
Afet zararlarını azaltma ve insani yardım malzemeleri lojistiği
ALPER DÖYEN
Doktora
İngilizce
2012
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiBoğaziçi ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. GÜLAY BARBAROSOĞLU
PROF. NECATİ ARAS
- Yapı hasarlarının zemin oturması ile ilişkisi ve risk analizi
The relationship of structural damages with ground settlement and risk analysis
EKİN EVRİM LAÇİN AKŞİT
Doktora
Türkçe
2025
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KADİR GÜLER