E-ticarette yapay zekâ kullanımının önemi
The importance of using artificial intelligence in e-commerce
- Tez No: 988698
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜREYYA KOVACI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası Ticaret, International Trade
- Anahtar Kelimeler: Elektronik ticaret, Uluslararası ticaret, Electronic commerce, International trade
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gümrük İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, e-ticaret sektöründe yapay zekâ teknolojilerinin kullanım alanlarını, uygulama düzeylerini ve platformların teknolojik olgunluk seviyelerini incelemek amacıyla hazırlanmıştır. Son yıllarda küresel ölçekte hızla büyüyen e-ticaret ekosistemi, müşteri beklentilerinin çeşitlenmesi, rekabetin artması ve operasyonların karmaşık hâle gelmesiyle birlikte yapay zekâ tabanlı sistemlere daha fazla ihtiyaç duyar hâle gelmiştir. Bu doğrultuda araştırmada, Türkiye'de ve uluslararası alanda faaliyet gösteren seçili e-ticaret platformlarının yapay zekâ kullanım pratikleri nitel araştırma yöntemlerinden biri olan içerik analizi ile değerlendirilmiştir. İçerik analizi kapsamında her platformun web sitesi, kullanıcı arayüzü, yapay zekâ modüllerinin görünür çıktıları, katalog yapıları, arama motoru yanıtları, müşteri hizmetleri süreçleri, fiyatlama dinamikleri ve lojistik altyapıları sistematik olarak incelenmiştir. Bu süreç sonucunda her platform için kullanılan yapay zekâ modülleri, uygulama amaçları, operasyonel kapsamı, güçlü özellikleri ve gelişime ihtiyaç duyan yönleri detaylı biçimde belirlenmiş ve karşılaştırmalı bir tabloya dönüştürülmüştür. Elde edilen bulgular, yapay zekânın e-ticaret operasyonlarının hemen her aşamasında kritik bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Trendyol, Amazon, AliExpress ve Hepsiburada gibi yüksek teknolojik olgunluğa sahip platformların gelişmiş öneri motorları, çok dilli katalog yönetimi, büyük dil modelleri (LLM), görsel tanıma algoritmaları, dinamik fiyatlama, rota optimizasyonu ve talep tahmin sistemlerini yoğun şekilde kullandıkları gözlemlenmiştir. Buna karşın ulusal ölçekli bazı platformların (PttAVM, ePttAVM, Morhipo vb.) yapay zekâ adaptasyonlarının sınırlı kaldığı, özellikle müşteri hizmetleri otomasyonu, otomatik sınıflandırma, veri işleme ve davranış analitiği gibi alanlarda ciddi gelişim ihtiyacı bulunduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın genel bulguları, yapay zekânın e-ticarette sadece operasyonel bir destek aracı olmadığını; aynı zamanda müşteri deneyimi, pazarlama etkinliği, stok ve tedarik yönetimi, rekabet gücü ve stratejik planlama açısından belirleyici bir unsur hâline geldiğini göstermektedir. Çalışma sonucunda, e-ticaret işletmelerinin veri odaklı kültürü güçlendirmesi, yapay zekâ modüllerine yatırım yapması, müşteri deneyimini otomasyon ile iyileştirmesi ve şeffaf algoritma politikaları geliştirmesi gerektiği önerilmektedir. Bu bağlamda araştırma, e-ticaret sektöründe yapay zekâ kullanımının mevcut durumunu ortaya koyarak literatüre katkı sağlamakta ve gelecekte yapılacak çalışmalara yön gösterici nitelikte bulgular sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the use of artificial intelligence technologies in the e-commerce sector by analyzing their application areas, operational integration levels, and the technological maturity of leading national and international platforms. As the global e-commerce ecosystem expands rapidly, factors such as increased competition, rising customer expectations, and the growing complexity of operational processes have made artificial intelligence indispensable for sustainable competitive advantage. For this purpose, the study employs a qualitative research design using content analysis. Within this framework, the AI-driven components of selected e-commerce platforms were systematically evaluated through an in-depth examination of their websites, user interfaces, visible AI outputs, catalog structures, search engine behaviors, customer service processes, pricing mechanisms, and logistics infrastructures. The findings were structured into a comparative table detailing each platform's AI modules, intended use cases, operational scope, strengths, and areas requiring further development. The results clearly demonstrate that artificial intelligence plays a transformative role across nearly all layers of e-commerce operations. High-maturity platforms such as Trendyol, Amazon, AliExpress, and Hepsiburada actively utilize advanced AI modules including personalized recommendation engines, multilingual catalog management, Large Language Models (LLMs), image recognition systems, dynamic pricing algorithms, route optimization tools, and demand forecasting models. In contrast, several national platforms exhibit limited AI adaptation, particularly in areas such as automated customer support, behavior analytics, product classification, and data processing capabilities. Overall, the findings indicate that artificial intelligence is no longer a supportive technological tool in e-commerce; rather, it has become a strategic infrastructure that directly influences customer experience, marketing effectiveness, inventory operations, supply chain planning, and competitive positioning. Based on these insights, the study recommends that e-commerce platforms strengthen data-driven decision-making culture, invest in scalable AI systems, enhance customer experience through automation, and adopt transparent algorithmic governance practices. This research provides significant contributions to the literature by presenting a comprehensive evaluation of AI adoption in e-commerce and offering guidance for future academic and sectoral studies.
Benzer Tezler
- E-ticarette sipariş toplama robotlarının kullanımının etkileri
Effects of using order collecting robots in e-commerce
YASİN AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İşletmeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DERYA KARAKAŞ
DOÇ. DR. NİHAN YILDIRIM
- Z kuşağı üzerinde omni kanal müşteri deneyiminin müşteri sadakatine etkisi
The effect of omni channel customer experience on customer loyalty on generation Z
SEVİNJ GULİYEVA
- Gaziantep'te PM2.5 konsantrasyonunun zamansal ve mekânsaltahminine yönelik transfer öğrenme destekli hibrit yapay zeka modelleri
Spatio-temporal estimation of PM2.5 concentrations in gaziantepusing transfer learning-based hybrid artificial intelligence models
TÜRKAN ZENGİN GÖMLEKSİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Meteorolojiİstanbul Teknik Üniversitesiİklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN TOROS
- Dijital pazarlamada yapay zekâ kullanımının değerlendirilmesi
Evaluation of the use of artificial intelligence in digital marketing
ESMA BARULAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İşletmeİstanbul Ticaret ÜniversitesiDijital Ekonomi ve Pazarlama Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. MEHMET SAĞLAM
- A new approach to corporate social responsibility: Corporate digital responsibility, analysis of Turkish banking and e-commerce sectors
Kurumsal sosyal sorumluluğa yeni bir yaklaşım: Kurumsal dijital sorumluluk, Türk bankacılık ve e-ticaret sektörlerinin analizi
CEYDA CİHAN AYDOĞDU
Doktora
İngilizce
2024
İletişim BilimleriGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BANU MÜJDE BASKAN KARSAK