50 yaş üstü HIV ile yaşayan bireylerde ilaç-ilaç etkileşimlerinin ve uygunsuz ilaç kullanımının yaşam kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the impact of drug–drug interactions and inappropriate prescribing on quality of life among people living with HIV aged 50 years and older
- Tez No: 988918
- Danışmanlar: PROF. DR. NURGÜL CERAN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji, Infectious Diseases and Clinical Microbiology
- Anahtar Kelimeler: HIV, Polifarmasi, İlaç-ilaç etkileşimi, Potansiyel uygunsuz ilaç kullanımı (PIM), Potansiyel reçeteleme eksikliği (PPO), TIME-to-START/STOP Kriterleri, Yaşam kalitesi, HIV, Polypharmacy, Drug–drug interaction, Potentially inappropriate medication (PIM), Potential prescribing omission (PPO), TIME-to-START/STOP criteria, Quality of life
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Dünya genelinde antiretroviral tedavilerdeki (ART) gelişmeler sayesinde İnsan Bağışıklık Yetmezliği Virüsü (HIV) ile yaşayan bireylerin yaşam süresi önemli ölçüde uzamaktadır. Ancak yaşlanma ile birlikte kronik hastalıkların görülme sıklığı artmakta ve bu durum ilaç kullanımını kaçınılmaz kılmaktadır. Artan ilaç yükü; polifarmasi, ilaç-ilaç etkileşimleri, eksik reçeteleme ve uygunsuz ilaç kullanımı riskini beraberinde getirmektedir. Bu çalışmada, söz konusu risklerin bireylerin yaşam kalitesi üzerindeki etkisi incelenecektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji kliniğinde takip edilen 50 yaş üstü HIV ile yaşayan bireyler ile yürütülmüştür. Katılımcılarla yüz yüze görüşmeler yapılmış, ilaç kullanımı ile durumlar araştırılmış ve yaşam kalitesi ölçeği uygulanmıştır. İlaç-ilaç etkileşimleri Liverpool Drug Interaction veritabanı kullanılarak değerlendirilmiştir. Potansiyel reçeteleme eksikliği ve potansiyel uygunsuz ilaç kullanımı, TIME-to-START ve TIME-to-STOP Kriterleri doğrultusunda incelenmiştir. Yaşam kalitesini değerlendirmek için ise HIV'e özgü yaşam kalitesi ölçeği olan Positive Quality of Life Scale (PozQoL) kullanılmıştır. İlaç kullanımıyla ilişkili değişkenler ve yaşam kalitesi arasındaki ilişki, ikili testlerin ardından tek değişkenli ve çok değişkenli regresyon analizleri ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 141 birey dahil edilmiş olup, yaş ortalaması 60,18 yıl olarak saptanmıştır. Yaşın artışıyla; komorbid durumların ve kullanılan ilaç sayısının anlamlı düzeyde arttığı saptanmıştır. Kronik hastalıklar arasında en sık görülen durum hipertansiyon (%38,3) olup, katılımcıların %39,0'ında multimorbidite saptanmıştır. Kronik hastalık sayısının medyanı 1 (0–6) olarak bulunmuştur. İlaç kullanımı değerlendirildiğinde, ilaç sayısının medyanı 3 (1–12) olup, en sık kullanılan ilaçların beta blokerler, asetilsalisilik asit, ACE inhibitörleri, D vitamini ve oral antidiyabetikler olduğu görülmüştür. Katılımcıların %29,8'inde polifarmasi saptanmıştır. TIME-to-START Kriterleri'ne göre tüm katılımcılarda aşılama ile ilgili eksiklik saptanmış, aşılar ile ilgili kriter hariç tutulduğunda potansiyel reçeteleme eksikliği %32,6 olarak hesaplanmıştır. En sık eksik reçeteleme D vitamini replasmanı, statin tedavisi ve depresyon tedavisinde antidepresan başlanmaması olarak tespit edilmiştir. TIME-to-STOP Kriterleri'ne göre potansiyel uygunsuz ilaç kullanımı %16,3 oranında bulunmuştur; en sık kardiyovasküler sistem ilaçlarıyla ilişkili olduğu görülmüştür. Katılımcıların %15,6'sında ilaç-ilaç etkileşimi saptanmıştır. İlaç-ilaç etkileşimi en sık biktegravir ve metformin arasında tespit edilmiştir. PozQoL ölçeğine göre katılımcıların %10,6'sında düşük yaşam kalitesi saptanmıştır. Alt alanlar incelendiğinde, düşük yaşam kalitesinin en belirgin olarak sağlık endişesi alanında görüldüğü belirlenmiştir. Çok değişkenli regresyon analizi sonuçlarına göre, polifarmasi varlığında sağlık endişesi alanında düşük yaşam kalitesi riski yaklaşık 3,5 kat artmıştır. İlaç-ilaç etkileşimi bulunan bireylerde; genel yaşam kalitesinde düşük yaşam kalitesi olasılığı yaklaşık 7,6 kat, psikolojik alanda ise yaklaşık 15 kat daha yüksek bulunmuştur. Bunun yanı sıra; eksik reçeteleme varlığı, psikolojik alt boyutta düşük yaşam kalitesi riskini yaklaşık 10 kat, sağlık endişesi alanında ise 3,2 kat artırmıştır. Sonuç: Çalışmamızda, yaş ilerledikçe kronik hastalık ve kullanılan ilaç sayısının arttığı; bunun beraberinde polifarmasi, ilaç-ilaç etkileşimleri, eksik reçeteleme ve uygunsuz ilaç kullanımını getirdiği gösterilmiştir. HIV ile yaşayan 50 yaş ve üzeri bireylerde polifarmasi, ilaç-ilaç etkileşimleri ve reçeteleme hatalarının yaşam kalitesi üzerindeki etkileri ortaya konmuştur. Bulgularımıza göre, polifarmasi sağlık endişesi alt boyutunu; ilaç-ilaç etkileşimleri genel ve psikolojik alt boyutları; eksik reçeteleme ise hem psikolojik hem de sağlık endişesi alt boyutlarını olumsuz etkilemiştir. Yaşam kalitesinin artırılabilmesi için multidisipliner bir yaklaşımın benimsenmesi, ilaçların düzenli olarak gözden geçirilmesi ve güncel kriterler doğrultusunda değerlendirilmesi gerekmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: Owing to advances in ART, the life expectancy of people living with HIV has increased substantially worldwide. However, the prevalence of chronic diseases rises with aging, making medication use unavoidable. The increasing medication burden leads to a higher risk of polypharmacy, drug–drug interactions, prescribing omissions, and potentially inappropriate medication use. This study aimed to investigate the impact of these risks on the quality of life of individuals living with HIV. Materials and Methods: This study was conducted among people living with HIV aged 50 years and older who were followed at the Infectious Diseases and Clinical Microbiology Department of Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital. Face-to-face interviews were conducted to assess medication use and related conditions, and a quality-of-life scale was administered. Drug–drug interactions were evaluated using the Liverpool Drug Interaction database. Prescribing omissions and potentially inappropriate medication use were assessed according to the TIME-to-START and TIME-to-STOP criteria. Quality of life was evaluated using the HIV-specific quality-of-life scale, PozQoL. The associations between medication-related variables and quality of life were analyzed using univariate and multivariate regression analyses following bivariate tests. Results: A total of 141 individuals were included in the study, with a mean age of 60.18 years. With increasing age, a statistically significant increase was observed in both the number of comorbid conditions and the number of medications used. Among chronic diseases, hypertension was the most common condition (38.3%), and multimorbidity was identified in 39.0% of the participants. The median number of chronic conditions was 1 (range: 0–6). Regarding medication use, the median number of medications was 3 (range: 1–12). The most frequently used medications were beta-blockers, acetylsalicylic acid, angiotensin-converting enzyme (ACE) inhibitors, vitamin D, and oral antidiabetic agents. Polypharmacy was identified in 29.8% of the participants. According to the TIME-to-START criteria, vaccination-related prescribing omissions were identified in all participants; when vaccination-related criteria were excluded, the rate of prescribing omissions was 32.6%. The most frequent prescribing omissions were vitamin D replacement, statin therapy, and failure to initiate antidepressant treatment in individuals with depression. Based on the TIME-to-STOP criteria, potentially inappropriate medication use was detected in 16.3% of participants, most commonly involving cardiovascular system drugs. Drug–drug interactions were identified in 15.6% of participants, with the most frequent interaction occurring between bictegravir and metformin. According to the PozQoL scale, 10.6% of participants were found to have low quality of life. Among the subdomains, the most pronounced impairment was observed in the health concerns domain. Multivariate regression analysis revealed that the presence of polypharmacy increased the risk of low quality of life in the health concerns domain by approximately 3.5-fold. In individuals with drug–drug interactions, the likelihood of low quality of life was approximately 7.6 times higher in the overall domain and about 15 times higher in the psychological domain. Additionally, the presence of prescribing omissions increased the risk of low quality of life by approximately 10-fold in the psychological domain and 3.2-fold in the health concerns domain. Conclusion: This study demonstrated that advancing age is associated with an increased number of chronic diseases and medications, leading to polypharmacy, drug–drug interactions, prescribing omissions, and potentially inappropriate medication use. In people living with HIV aged 50 years and older, the effects of polypharmacy, drug–drug interactions, and prescribing errors on quality of life were clearly demonstrated. According to our findings, polypharmacy negatively affected the health concerns subdomain; drug–drug interactions adversely influenced the overall and psychological subdomains; and prescribing omissions negatively affected both the psychological and health concerns subdomains of quality of life. To improve quality of life, adopting a multidisciplinary approach, regularly reviewing medications, and evaluating treatment according to up-to-date criteria are essential.
Benzer Tezler
- Elli yaş ve üzeri HIV ile yaşayan bireylerde kemik metabolizmasının ve sarkopeninin değerlendirilmesi
Evaluation of bone metabolism and sarcopenia in individuals aged 50 and over living with HIV
BİLGE ÇAĞLAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyolojiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaEnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİLGÜL METE
- HIV ile enfekte yaşlı bireylerin tedavilerinin multidisipliner ekip tarafından değerlendirilmesi ve klinik eczacının rolü
Multidisciplinary team evaluation of treatment of elderly HIV-infected individuals and the role of clinical pharmacist
FATMA NİSA BALLI
Doktora
Türkçe
2025
Eczacılık ve FarmakolojiHacettepe ÜniversitesiKlinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SALİH KUTAY DEMİRKAN
- İstanbul Tıp Fakültesi'nde takip edilen HIV ile yaşayan bireylerde pulmoner hipertansiyon sıklığının araştırılması ve anti-retroviral tedavinin buna etkisi
Prevalence of pulmonary hypertension in people living with HIV followed at İstanbul Faculty of Medicine and the impact of anti-retroviral therapy
BİRSEN AYGÖR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyolojiİstanbul ÜniversitesiEnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARİF ATAHAN ÇAĞATAY
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSUN BENLİ
- Erişkin HIV (+) hastalarda antiretroviral tedaviye bağlılığın değerlendirilmesi
Evaluation of adherence to antiretroviral therapy in adult HIV (+) patients
SELİM GENÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik MikrobiyolojiÇukurova ÜniversitesiEnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLIHAN CANDEVİR
- BIC/FTC/TAF ve DTG/3TC kombinasyonlarının tedavi naif HIV/AIDS olgularında lipid profilleri ve kilo değişimi üzerindeki etkileri
The effects of BIC/FTC/TAF and DTG/3TC combinations on lipid profiles and weight changes in treatment-naive HIV/AIDS patients
MUSTAFA OZAN TAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik MikrobiyolojiSağlık Bilimleri ÜniversitesiEnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASUMAN İNAN