Farklı sosyo-ekonomik düzeylerde demografik değişkenlerin birinci basamak sağlık hizmetlerinin değerlendirilmesine etkisi
The impact of demographic variables on the evaluation of primary health care services across different socioeconomic levels
- Tez No: 989044
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NİHAL GÖRDES AYDOĞDU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Birinci basamak, Halk sağlığı hemşireliği, Hizmet değerlendirme, Sağlık hizmetleri, Health services, Primary health care, Public health nursing, Service evaluation
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erzurum Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, bireylerin birinci basamak sağlık hizmetlerini nasıl değerlendirdiğini belirlemek ve demografik özelliklerin bu değerlendirmeler üzerindeki etkisini incelemektir. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu araştırma, Muş ilinde sosyoekonomik düzeyi farklı iki aile sağlığı merkezi bölgesinde, Temmuz 2024-Haziran 2025 tarihlerinde yürütülmüştür. Toplam 748 birey çalışmaya dahil edilmiştir. Veriler, yüz yüze görüşme yöntemiyle Sosyo-Demografik Özellikler Bilgi Formu ve Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Değerlendirme Gereci ile toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, t testi, Mann Whitney U, ANOVA, Kruskal Wallis ve korelasyon analizleri kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 39,73±16,32'dir. Katılımcıların yaş ortalaması 39,73±16,32'dir. Demografik özelliklere göre; erkekler Kültürel Uyum alt boyutu (p=0,002), kadınlar ise Hizmetin Koordinasyonu alt boyutundan (p=0,012) daha yüksek puan almıştır. Eğitim düzeyi düşük, sosyal güvencesi olmayan ve geliri giderinden az olan bireylerin Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri ve Genişletilmiş Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri puan ortalamaları diğer gruplara göre anlamlı şekilde daha yüksektir. (p<0,05). Kronik hastalığı olanlar Hizmetten Faydalanma, Hizmete Erişim, Sunulan Hizmetler ve Aile Merkezli Hizmet boyutlarında; evliler ise Hizmete Erişim, Mevcut Hizmetler ve Toplumsal Kapsayıcılık ve Katılım boyutlarında daha yüksek puanlara sahiptir. Bekârlar Kayıt/Bilgi Koordinasyonu'nda daha yüksek puan almıştır. Sosyoekonomik düzeyi düşük Güzeltepe ASM bölgesindeki katılımcıların, Hizmetten Faydalanma, Hizmete Erişim ve genel puanları, Merkez 1 Nolu Aile Sağlığı Merkezi'nde yaşayanlara göre anlamlı olarak daha yüksektir. Sonuç: Bulgular, demografik faktörlerin ve bölgesel sosyoekonomik farklılıkların, birinci basamak sağlık hizmetlerine yönelik algı ve değerlendirmeler üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: The aim of this study is to determine how individuals evaluate primary healthcare services and to examine the impact of demographic characteristics on these evaluations. Methods: This descriptive and cross-sectional study was conducted between July 2024 and June 2025 in two Family Health Center (FHC) regions with different socioeconomic levels in the province of Muş. A total of 748 individuals were included in the study. Data were collected through face-to-face interviews using the Socio-Demographic Characteristics Information Form and the Primary Health Care Assessment Tool. Data analysis was performed using descriptive statistics, t-test, Mann-Whitney U test, ANOVA, Kruskal-Wallis test, and correlation analyses. Results: The mean age of the participants was 39.73±16.32. According to demographic characteristics, men scored significantly higher in the Cultural Competence sub-dimension (p=0.002), while women scored higher in the Service Coordination sub-dimension (p=0.012). The mean scores for Primary Health Care and Extended Primary Health Care were significantly higher among individuals with lower education levels, those without social security, and those whose income was lower than their expenses (p<0.05). Participants with chronic diseases had higher scores in the First Contact-Utilization, Accessibility, Provided Services, and Family-Centered Care dimensions. Married individuals scored higher in Accessibility, Available Services, and Community Orientation and Participation. Single individuals scored higher in Record/Information Coordination. Participants from the Güzeltepe FHC region (lower socioeconomic level) had significantly higher scores in First Contact-Utilization, Accessibility, and overall scores compared to those from the Central 1st Numbered Family Health Center. Conclusion: The findings indicate that demographic factors and regional socioeconomic differences have a statistically significant effect on the perception and evaluation of primary health care services.
Benzer Tezler
- The Role of peers and families in predicting the loneliness level of adolescents
Akranların ve ailelerin ergenlerin yalnızlık düzeyleri üzerinde rolleri
AYŞE URUK
Yüksek Lisans
İngilizce
2001
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYHAN DEMİR
- İlköğretim 5.sınıf öğrencilerinin okula yabancılaşma düzeylerine etki eden sosyo-demografik değişkenlerin belirlenmesi
To determine what socio demographic variables affect the students' alienation of fifth grade students at elementary school
ÖZLEM UZUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Eğitim ve ÖğretimÇukurova Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. SONGÜL TÜMKAYA
- Farklı liselere devam eden ergenlerin facebook bağlanma stratejileri ile akademik erteleme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the association between facebook connect strategies and academic procrastination behavior of adolescents to ongoing different high schools
ABDULLAH ENSAR UZUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve Öğretimİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ENGİN DENİZ
- Çalışma biçimleri ve kişilik tipleri ile çalışma çıktıları arasındakı ilişkinin incelenmesine yönelik bir araştırma
A study on the relationship between work styles, personality types, and work outcomes
ALMAZ ERBAY
- Öğretmenlerde öz-duyarlık ile psikolojik iyi oluşun dini yönelimle etkileşiminin incelenmesi (Kayseri örneği)
A research on relation between self-compassion, pychological well-being and religious orientation among teachers (A case study in Kayseri)
MEHMET İKİS