Tipik gelişen otizm spektrumunda olan ve öğrenme güçlüğü olan çocukların sözel öyküleme becerilerinin karşılaştırılması
Comparison of oral narrative skills among children with typical development autism spectrum disorder and learning disabilities
- Tez No: 989090
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MERAL ÇİLEM ÖKCÜN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Otizm Spektrum Bozukluğu, Öğrenme Güçlüğü, Sözel Öyküleme, Makro Yapı, Çalışma Belleği, Dil, Sözlü anlatım, Autism Spectrum Disorder, Learning Disabilities, Verbal Narration, Macrostructure, Working Memory, Language, Oral narrative, Learning difficulty
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Eğitim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, okul çağındaki tipik gelişim gösteren (TG), otizm spektrumunda (OS) ve öğrenme güçlüğü (ÖG) olan çocukların sözel öyküleme becerilerinin makroyapı düzeyinde karşılaştırılmasını ve bu beceri ile genel dil gelişimi ve çalışma belleği arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Öyküleme; dilsel, bilişsel ve sosyal becerilerin birleşimiyle oluşan karmaşık bir anlatı biçimidir ve bireyin gelişimsel süreçlerinde önemli bir yer tutar. Alanyazın, OS ve ÖG olan çocukların öyküleme becerilerinde güçlük yaşadıklarını ve özellikle makroyapı öğelerinde akranlarına kıyasla düşük performans sergilediklerini göstermektedir. Bu araştırma, iki aşamalı bir desenle yapılandırılmıştır. İlk aşamada TG, OS ve ÖG tanılı çocuklar nedensel karşılaştırma yöntemiyle incelenecek; ikinci aşamada ise korelasyonel yöntemle makroyapı özellikleri ile dil gelişimi ve çalışma belleği arasındaki ilişkiler değerlendirilecektir. Araştırmanın örneklemi, 12 OS tanılı, 15 ÖG tanılı ve 15 tipik gelişim gösteren çocuktan oluşmaktadır. Veri toplama araçları arasında TONI-3 Zekâ Testi, Çalışma Belleği Ölçeği (ÇBÖ) ve Türkçe Okul Çağı Dil Gelişim Testi (TODİL) yer almaktadır. Sözlü öyküleme performansları ise yazısız resimli öykü kitabı ve ilgili değerlendirme rubriği kullanılarak analiz edilmiştir. Katılımcıların sözel öykülemelerinin makro yapılarının puanlarını karşılaştırmak için Tek Yönlü ANOVA analizi ve öyküleme becerilerinin makro yapısı ile genel dil gelişimi ve çalışma belleğinin ilişkilerini incelemek için ise Pearson Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Bulgular, ÖG olan ve TG çocukların öykülemelerinin makro yapısının OS olan çocuklardan anlamlı olarak farklılaştığını göstermiştir. ÖG olan ve TG çocukların öykülemelerinin makro yapı puanlarının ortalaması OS olan çocuklardan daha yüksektir. ÖG ve OS olan çocukların öykülemelerinin makro yapısı ile çalışma belleği arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. ÖG olan çocukların öykülemelerinin makro yapısı ile genel dil gelişimleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. OS olan çocukların sözel öykülemelerinin makro yapısı ile genel dil gelişimi arasında güçlü düzeyde anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Bu çalışmanın, dil gelişimi ve eğitim alanlarında OS ve ÖG olan çocukların öyküleme becerilerinin daha iyi anlaşılmasını sağlamakla kalmayıp; ilgili değerlendirme ve müdahale süreçlerine katkıda bulunması hedeflenmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to compare the verbal storytelling skills at the macrostructure level of school-aged children with typical development (TD), those on the autism spectrum (AS), and those with learning difficulties (LD), as well as to examine the relationships between these skills, general language development, and working memory. Storytelling is a complex narrative form that emerges through the combination of linguistic, cognitive, and social skills, and it holds an important place in an individual's developmental processes. The literature shows that children with AS and LD experience difficulties in storytelling skills and, particularly in macrostructure elements, perform lower compared to their peers. This research is structured with a two-stage design. In the first stage, children diagnosed with AS, LD and TD will be examined using the causal-comparative method; in the second stage, the relationships between macrostructure features, language development, and working memory will be evaluated using the correlational method. The sample of the study consists of 12 children diagnosed with AS, 15 children diagnosed with LD, and 15 typically developing children. Data collection tools include the TONI-3 Intelligence Test, the Working Memory Scale (ÇBÖ), and the Turkish School-Age Language Development Test (TODIL). Verbal storytelling performances were analyzed using a wordless picture storybook and it's evaluation rubric. To compare the macrostructure scores of participants' verbal storytelling, a One-Way ANOVA analysis was conducted, and to examine the relationships between storytelling macrostructure, general language development, and working memory, Pearson Correlation Analysis was used. Findings showed that the macrostructure of storytelling in children with LD and TD differed significantly from that of children with AS. The average macrostructure scores of story telling in children with LD and TD were higher than those of children with AS. No significant relationship was found between the macrostructure of storytelling and working memory in children with LD and AS. No significant relationship was found between the macrostructure of storytelling and general language development in children with LD. However, a strong, significant, and positive relationship was found between the macrostructure of verbal storytelling and general language development in children with AS. This study aims not only to contribute to a better understanding of the storytelling skills of children with AS and LD in the fields of language development and education but also to support related assessment and intervention processes.
Benzer Tezler
- Tipik gelişen ve Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocuklarda taklit değerlendirme aracının güvenirlik çalışması
Reliability study of the imitation evaluation tool in typically developing and children with Autism Spectrum Disorder
İLYAS GÜRSES
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKHAN TÖRET
- Tipik gelişen ve otizm spektrum bozukluğu olan çocukların yeme davranışları ve ebeveynlerin yemek zamanı tutumlarının arasındaki ilişkinin incelenmesi
Analysing of the relationship between the eating habits of the children WHO has typical development and autism spectrum disorder with attitudes of the parents at mealtime
NUR SENA ÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiÇocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
PROF. DR. NUR PINAR BAYHAN
- Tipik gelişen ve otizm spektrum bozukluğu olan okul öncesi çocuklarda prososyal davranışlar
Prosocial behaviors in typically developing children and children with autism spectrum disorder in preschool
SAMET BURAK TAYLAN
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE BAKKALOĞLU
- İki dilli Otizm Spektrum Bozukluğu olan ve iki dilli tipik gelişen çocukların ebeveynlerinin dil edinimiyle ilgili görüşlerin incelenmesi
Examination of the opinions regarding language acquisition of the parents of children with bilanguage Autism Spectrum Disorder and who develops typical bilingual
SEDAT IRMAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimHasan Kalyoncu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FUNDA ACARLAR
- Akran aracılı müdahalenin tipik gelişen ve otizm spektrum bozukluğu olan çocukların arkadaşlık ilişkileri üzerindeki etkileri
The effects of peer-mediated intervention on friendship skills of typically developing children and their peers with autism spectrum disorder
BÜŞRA PEHLİVAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLDEN BOZKUŞ GENÇ